ΙΟΒΕ: Κίνδυνοι και προτάσεις για την ελληνική ναυτιλία

Τα αποτελέσματα της μελέτης «Shortsea Ναυτιλία Εθνικών Μεταφορών: Τάσεις, προκλήσεις και επίδραση στην ελληνική οικονομία», που εκπόνησε το Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Μελετών (ΙΟΒΕ), παρουσίασε σε εκπροσώπους της ναυτιλιακής κοινότητας η Ένωση Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων (ΕΕΝΜΑ), σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα Ευγενίδου.

Την εκδήλωση άνοιξε ο πρόεδρος της Ένωσης Εφοπλιστών Ναυτιλίας Μικρών Αποστάσεων και πρόεδρος του European Shortsea Network, Χαράλαμπος Σημαντώνης, αναφέροντας ότι η ΕΕΝΜΑ αποφάσισε τη διενέργεια της συγκεκριμένης μελέτης, ώστε να υπάρξει σαφής και τεκμηριωμένη εκτίμηση του αποτυπώματος της εγχώριας ναυτιλίας μικρών αποστάσεων, η οποία είναι ένας από τους κρίσιμους συνδετικούς κρίκους των εθνικών μεταφορών, έχοντας την ευθύνη τροφοδοσίας, πετρέλευσης και κάλυψης αναγκών των νησιωτικών περιοχών επηρεάζοντας άμεσα την οικονομική και κοινωνική ευημερία τους. Συγχρόνως όμως καταγράφει και τις προκλήσεις που καλείται ο κλάδος να αντιμετωπίσει και να αξιοποιήσει προς όφελός του με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς του στην Ελλάδα και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στη συνέχεια χαιρετισμό επίσης έκαναν ο υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, ο εκπρόσωπος του υπουργού Ανάπτυξης, Γεώργιος Λαρίσης, και ο πρόεδρος του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Γεώργιος Αλεξανδράτος.

Τη μελέτη καθαυτή προλόγισε ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Νίκος Βέττας και παρουσίασε ο ρπικεφαλής τμήματος Περιβαλλοντικών Οικονομικών του ΙΟΒΕ και μέλος της ομάδας εργασίας, Ηλίας Ντεμιάν.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, το οικονομικό αποτύπωμα της θαλάσσιας μεταφοράς φορτίων (χωρίς τις διεθνείς μεταφορές της ποντοπόρου ναυτιλίας), το 2023, ανήλθε σε 914 εκατ. ευρώ στο ΑΕΠ, στηρίζοντας 8,3 χιλιάδες θέσεις πλήρους απασχόλησης, ενώ η συνεισφορά στα δημόσια έσοδα εκτιμάται σε 207 εκατ. ευρώ. Η Ελλάδα κατατάσσεται 8η στην ΕΕ των 27, με το 6,7% του συνολικού όγκου φορτίων της ευρωπαϊκής ναυτιλίας μικρών αποστάσεων να διακινείται μέσω του εγχώριου κλάδου, στοιχείο που αναδεικνύει τον στρατηγικό της ρόλο τόσο για την ελληνική όσο και για την ευρωπαϊκή αγορά.

Ωστόσο, η μελέτη αναδεικνύει σοβαρές προκλήσεις για το μέλλον του κλάδου. Η υψηλή μέση ηλικία του στόλου, η ανάγκη συμμόρφωσης με τις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις της δέσμης «Fit for 55» και οι ελλιπείς υποδομές για την υποστήριξη της μείωσης του ανθρακικού αποτυπώματος της shortsea ναυτιλίας δημιουργούν πιέσεις στην ανταγωνιστικότητά της. Η μελέτη εκτιμά πως, χωρίς πρόσθετες σχετικές παρεμβάσεις, το ετήσιο κόστος συμμόρφωσης με τα νέα μέτρα θα ανέλθει σε 225 εκατ. ευρώ το 2030, οδηγώντας σε αυξήσεις ναύλων έως και 38,6% και απώλεια εσόδων της τάξης των 140 εκατ. ευρώ.

Για την αντιμετώπιση των προκλήσεων, η μελέτη του ΙΟΒΕ προτείνει ένα πλέγμα πολιτικών με κεντρικό άξονα την ανανέωση και τον εκσυγχρονισμό του στόλου της shortsea ναυτιλίας, με έμφαση στην υιοθέτηση τεχνολογιών χαμηλών ή μηδενικών εκπομπών. Παράλληλα, απαιτούνται επενδύσεις σε κρίσιμες λιμενικές υποδομές, όπως εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης πλοίων (cold ironing), υποδομές παροχής εναλλακτικών καυσίμων, αλλά και διατροπικούς τερματικούς σταθμούς οι οποίοι θα ενισχύσουν την πολυτροπικότητα και τη σύνδεση της shortsea ναυτιλίας με το σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο. Σημαντική είναι επίσης η δημιουργία ειδικών χρηματοδοτικών εργαλείων που θα αξιοποιούν, μεταξύ άλλων, πόρους από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ) και τα ευρωπαϊκά ταμεία, ώστε να υποστηριχθεί η πράσινη μετάβαση του κλάδου.

Την εκδήλωση τίμησαν με την παρουσία τους εκπρόσωποι της Πολιτείας, της ακαδημαϊκής κοινότητας, του διπλωματικού σώματος, όπως και πολλοί φορείς και οργανισμοί της ναυτιλίας, μεταξύ των οποίων, ο Υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Γιάννης Κεφαλογιάννης, η Υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, ο Υφυπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Στέφανος Γκίκας, ο Υφυπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Κώστας Κατσαφάδος, ο Πρόεδρος του Ναυτικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, Γιώργος Αλεξανδράτος, η Πρόεδρος της WISTA International και Γενική Γραμματέας της ΕΕΝΜΑ, Έλπη Πετράκη, ο Πρόεδρος του ΕΛΙΝΤ και μέλος ΔΣ της ΕΕΝΜΑ, Νίκος Λιάπης, ο Αρχηγός του Λιμενικού Σώματος-Ελληνικής Ακτοφυλακής, Αντιναύαρχος Τρύφων Κοντιζάς, κ.ά.