Καταργούνται οι τοκοχρεωλυτικές δόσεις για τα δάνεια του νόμου Κατσέλη, η απόφαση του Αρείου Πάγου

Επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνόλου του δανείου έκρινε η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, πως θα πρέπει να υπολογίζεται το επιτόκιο του εκάστοτε δανείου, που εντάσσεται στις διατάξεις του νόμου Κατσέλη.

Ωστόσο η απόφαση δεν φαίνεται να θέτει θέμα αναδρομικότητας της ισχύος της πέραν των συγκεκριμένων υποθέσεων που εκδικάστηκαν. Παρόλα αυτά, η απόφαση αυτή καθεαυτή ανοίγει την πόρτα και δίνει τη δυνατότητα προσφυγής των αμέσως ή και εμμέσως ενδιαφερομένων (δανειολήπτες, Σύλλογοι κλπ) να διεκδικήσουν ως αχρεωστήτως καταβληθέντες τους τόκους που κατέβαλαν προ της απόφασης.

«Ο υπολογισμός του επιτοκίου», αναφέρεται συγκεκριμένα, «πρέπει να γίνει επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του κεφαλαίου της οφειλής, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα ως προς τον υπολογισμό του (επιτοκίου) παραπάνω», αναφέρει η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου.

Η δικαίωση από τον Άρειο Πάγο δίνει μια σημαντική ανάσα στους δανειολήπτες και ταυτόχρονα το περιεχόμενό της δημιουργεί νομική βάση για να προσφύγουν διεκδικώντας την ίδια μεταχείριση και σε άλλες κατηγορίες δανειοληπτών όπως λ.χ. ευάλωτοι, εξωδικαστικός.

Την ίδια στιγμή, όμως, η απόφαση δημιουργεί ορατό κίνδυνο να επιβαρύνει τις εγγυήσεις των τιτλοποιήσεων του Ηρακλή αλλά και τη χρηματοοικονομική εικόνα των servicers. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να αναμένεται στο επόμενο διάστημα την αντίδραση του Υπουργείου Οικονομικών, καθώς θεωρείται ότι θα αναλάβει πρωτοβουλίες προκειμένου να διαφυλάξει, όσο αυτό είναι δυνατόν, τις εγγυήσεις του Ηρακλή.

Ωστόσο, αφήνει μεγάλο περιθώριο ανακούφισης στα πιστωτικά ιδρύματα σε ότι αφορά το θέμα της αναδρομικότητας μιας και οι δίκες υπέρ των δανειοληπτών είναι βέβαιο πως θα απαιτήσουν μεγάλο χρονικό διάστημα.

Πλην όμως η απόφαση αφήνει μια ανοιχτή δεξαμενή προσφυγών.

Σημειώνεται ότι τα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον Νόμο Κατσέλη αφορούν περίπου 195.000 δανειολήπτες, ενώ οι τρεις μεγαλύτεροι servicers διαχειρίζονται πάνω από το 75% των μη εξυπηρετούμενων δανείων στην Ελλάδα.

Υπό αυτές τις συνθήκες, τράπεζες και servicers ξεκινούν τη διαδικασία υπολογισμού των νέων δεδομένων, που πάντως πέφτουν πολύ χαμηλότερα από το ποσό των 1,1 δισ. ευρώ, που είχε κατ’ ανώτατο ορίσει η KPMG.

Το σκεπτικό της απόφασης

Η απόφαση του Αρείου Πάγου αφορά την ερμηνεία του άρθρου 9 παρ. 2 του Ν. 3869/2010 (νόμος για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά) και ειδικότερα τον τρόπο υπολογισμού των τόκων κατά τη ρύθμιση για τη διάσωση της κύριας κατοικίας.

Η απόφαση αναλύει δύο διαφορετικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις:

Η μία άποψη υποστηρίζει ότι, επειδή η ρύθμιση μοιάζει με στεγαστικό δάνειο και αφορά πίστωση ενός συνολικού ποσού, ο τόκος θα έπρεπε να υπολογίζεται πάνω στο συνολικό κεφάλαιο της οφειλής που ρυθμίζεται.

Η αντίθετη άποψη θεωρεί ότι ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται πάνω σε κάθε μηνιαία δόση ξεχωριστά και όχι πάνω στο συνολικό κεφάλαιο.

Η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου επισημαίνει ότι ο νόμος επιδιώκει ισορροπία μεταξύ:

-του συμφέροντος του οφειλέτη να απαλλαγεί από χρέη που αδυνατεί να εξυπηρετήσει και

-του συμφέροντος των πιστωτών να εισπράξουν μέρος των απαιτήσεών τους.

Τονίζεται επίσης ότι ο εφαρμοστής του νόμου δεν μπορεί να αλλοιώνει αυτή την ισορροπία δίνοντας προτεραιότητα αποκλειστικά στην προστασία του οφειλέτη.

Ωστόσο, στο τελικό διατακτικό της απόφασης (κατά πλειοψηφία), η Ολομέλεια υιοθέτησε την ερμηνεία ότι:

Το επιτόκιο του άρθρου 9 παρ. 2 Ν. 3869/2010 πρέπει να υπολογίζεται επί της κάθε μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής.

Τέλος, η υπόθεση παραπέμπεται στο αρμόδιο Μονομελές Πρωτοδικείο Ιωαννίνων, για να συνεχιστεί η εκδίκασή της σύμφωνα με αυτή την ερμηνεία.

Η Πολιτική Ολομέλεια του Αρείου Πάγου (απόφαση 6/2026), κατά πλειοψηφία, έκρινε ότι στις ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας του Ν. 3869/2010 οι τόκοι υπολογίζονται πάνω στις μηνιαίες δόσεις και όχι πάνω στο συνολικό ποσό της ρυθμισμένης οφειλής.

Ανοίγει ο δρόμος για διεκδικήσεις από όλους τους ευάλωτους οφειλέτες

Με βάση το παραπάνω σκεπτικό ας σημειωθεί, πως ανοίγεται ο δρόμος αντίστοιχων διεκδικήσεων και για άλλους ευάλωτους οφειλέτες, όπως για παράδειγμα αυτούς του εξωδικαστικού συμβιβασμού, αναφέρουν νομικοί κύκλοι.