Κάτω από τη βάση η Ελλάδα στην καινοτομία στην Ευρώπη

Σε δύο ταχύτητες κινείται η καινοτομία στην Ελλάδα, καθώς, αν και υπάρχει υψηλής ποιότητας επιστημονικό ταλέντο που παράγει έρευνα και γνώση, διαχρονικές παθογένειες εξακολουθούν να βάζουν φρένο στην αξιοποίηση και μετουσίωση αυτής της γνώσης σε ανταγωνιστικά εμπορικά προϊόντα. Η Ελλάδα, παρά τη βελτίωση, υστερεί σε κομβικούς για την καινοτομία τομείς, όπως η διαμόρφωση σταθερού θεσμικού πλαισίου για την επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει απόσταση ως προς τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων σε επίπεδο έρευνας και ανάπτυξης. Μεγάλο «αγκάθι» παραμένει και το δημογραφικό.

Την εικόνα αυτή αποτυπώνει το Global Innovation Index 2026, του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας WIPO, που μετράει τις επιδόσεις 139 οικονομιών παγκοσμίως σε επίπεδο καινοτομίας. Η Ελλάδα στον σχετικό δείκτη κατατάσσεται 41η από 42η το 2025, αφήνοντας πίσω άλλες χώρες όπως η Κροατία (46η), η Ρουμανία (49η), η Βραζιλία (53η). Ωστόσο, ψηλότερα στην κατάταξη βρίσκεται η Βουλγαρία (37η), η οποία προηγείται και στην ευρωπαϊκή κατάταξη καταλαμβάνοντας την 24η θέση έναντι της 27ης που κατέχει η Ελλάδα ανάμεσα σε 39 οικονομίες της Ευρώπης.

Ψηλότερα βρίσκονται και η Κύπρος (29η), η Ισπανία (28η), η Ιταλία (27η) κ.ά. Στην απόλυτη κορυφή ως ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης στην καινοτομία βρίσκεται για ακόμη μία χρονιά η Ελβετία, ακολουθούμενη από τη Σουηδία και τις ΗΠΑ. Στην λίστα με τις πιο καινοτόμες χώρες παγκοσμίως εξέχουσα θέση κατέχουν η Νότια Κορέα (4η), η Σιγκαπούρη (5η) και το Ηνωμένο Βασίλειο (6η).

Σύμφωνα με τα ευρήματα, βήματα δείχνει να έχει κάνει η Ελλάδα στο κομμάτι των υποδομών (23η), καθώς και στο ανθρώπινο κεφάλαιο – έρευνα (28η). Στους επιμέρους δείκτες, σχετικά ικανοποιητική είναι η επίδοσή της ως προς τον αριθμό των αποφοίτων σε τομείς υψηλής ζήτησης όπως οι επιστήμες και η μηχανική (35η), ενώ θετικά αποτιμάται και ο αριθμός των ερευνητών ανά εκατ. κατοίκους (24η). Βελτιωμένες είναι οι δαπάνες Ερευνας και Ανάπτυξης ως ποσοστό του ΑΕΠ (26η). Στα θετικά σημεία συγκαταλέγεται και η παραγωγή επιστημονικών και τεχνικών δημοσιεύσεων, δείκτης όπου καταλαμβάνει τη 16η θέση παγκοσμίως.

Ωστόσο, διαχρονικές παθογένειες βάζουν φρένο στην καινοτομία και τελικώς στην περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομίας. Μεγάλο πρόβλημα αποτελεί η μεταφορά της γνώσης από το εργαστήριο στην αγορά. Εκεί που «κολλάει» η καινοτομία είναι στην ανεπαρκή συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων για έργα έρευνας και ανάπτυξης (115η), ενώ χαμηλότερα κατατάσσεται η χώρα και ως προς την ανάπτυξη επιχειρηματικών clusters (125η). Στον κομβικό δείκτη που αφορά τους θεσμούς, η Ελλάδα καταλαμβάνει την 65η θέση στην παγκόσμια κατάταξη, ενώ στον επιμέρους δείκτη που αφορά το επιχειρηματικό περιβάλλον κατατάσσεται χαμηλότερα (86η). Στη σταθερότητα του ρυθμιστικού πλαισίου για επιχειρηματική δραστηριότητα κατατάσσεται στην 76η θέση, ενώ ως προς τις πολιτικές που αφορούν την κουλτούρα της επιχειρηματικότητας ανεβαίνει στην 59η. Ωστόσο, μεγάλη πρόκληση μακροπρόθεσμα αποδεικνύεται και το δημογραφικό, με την Ελλάδα να κατατάσσεται 131η στον δείκτη που αποτυπώνει τη συμμετοχή νεότερων ηλικιακών ομάδων (0-24 ετών) στο σύνολο του πληθυσμού.