Καύσιμα: Τι φοβάται η αγορά από την 1η Σεπτεμβρίου - Στην κορυφή η Ελλάδα στην αύξηση της τιμής ντιζελ

Η ημερομηνία που αποκτά πλέον μεγαλύτερη σημασία για την αγορά καυσίμων δεν βρίσκεται στη Μέση Ανατολή αλλά στο ημερολόγιο: είναι η 31η Αυγούστου.

Σε δέκα ημέρες ολοκληρώνονται οι παρεμβάσεις που συγκρατούν σήμερα τις τιμές της βενζίνης και, κυρίως, του diesel, ακριβώς τη στιγμή που οι διεθνείς πιέσεις εντείνονται και η μέση τιμή του πετρελαίου κίνησης έχει ήδη φθάσει στα 2,02 ευρώ το λίτρο.

Τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν την Παρασκευή 21 Αυγούστου από το Παρατηρητήριο Τιμών Υγρών Καυσίμων δείχνουν ότι στις 20 Αυγούστου η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης 95 οκτανίων αυξήθηκε στα 2,015 ευρώ το λίτρο, ενώ το diesel κίνησης έφθασε στα 2,020 ευρώ. Η αμόλυβδη 100 οκτανίων διαμορφώθηκε στα 2,265 ευρώ και το υγραέριο κίνησης στα 0,958 ευρώ.

Το στοιχείο που αλλάζει, όμως, την εξίσωση για τον Σεπτέμβριο είναι ότι οι σημερινές τιμές διαμορφώνονται ενώ βρίσκονται ακόμη σε ισχύ δύο διαφορετικά αναχώματα.

Το «μαξιλάρι» των 10 και 15 λεπτών

Η πρώτη παρέμβαση προέκυψε από τη συμφωνία κυβέρνησης και ελληνικών διυλιστηρίων τον Ιούλιο. Η Helleniq Energy και η Motor Oil δεσμεύθηκαν να συνεισφέρουν συνολικά 40 εκατ. ευρώ, ώστε έως το τέλος Αυγούστου η τιμή της απλής αμόλυβδης να συγκρατείται κατά 10 λεπτά το λίτρο και του diesel κατά 5 λεπτά σε σχέση με το επίπεδο αναφοράς της 10ης Ιουλίου.

Στο diesel προστέθηκε στη συνέχεια και κρατική παρέμβαση για τον Αύγουστο, με πρόσθετη μείωση 10 λεπτών ανά λίτρο. Έτσι, η συνολική στήριξη στο πετρέλαιο κίνησης φθάνει σήμερα τα 15 λεπτά το λίτρο. Η συγκεκριμένη κρατική παρέμβαση είχε κοστολογηθεί στα 30 εκατ. ευρώ.

Επί της ουσίας, η ελληνική αγορά φθάνει στο τέλος του μήνα με βενζίνη πάνω από τα 2 ευρώ, παρότι βρίσκεται ακόμη σε ισχύ ένα ανάχωμα 10 λεπτών, και με diesel στα 2,02 ευρώ, παρότι η συνολική παρέμβαση αντιστοιχεί σε 15 λεπτά το λίτρο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι από την 1η Σεπτεμβρίου οι τιμές θα αυξηθούν αυτομάτως κατά 10 ή 15 λεπτά. Η λιανική μεταβάλλεται καθημερινά ανάλογα με τις διεθνείς τιμές των τελικών προϊόντων, την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, τις τιμές των διυλιστηρίων και τα αποθέματα των πρατηρίων. Δείχνει, όμως, το μέγεθος του «μαξιλαριού» που κινδυνεύει να χαθεί εάν τα μέτρα ολοκληρωθούν χωρίς διάδοχη παρέμβαση. Για ένα ρεζερβουάρ 50 λίτρων, η σημερινή στήριξη αντιστοιχεί θεωρητικά σε περίπου 5 ευρώ στην απλή αμόλυβδη και 7,50 ευρώ στο diesel.

Γιατί το timing είναι δυσμενές

Υπό άλλες συνθήκες, η λήξη ενός προσωρινού μέτρου θα μπορούσε να συμπέσει με αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών και να απορροφηθεί χωρίς μεγάλη μεταβολή στην αντλία.

Αυτή τη φορά συμβαίνει το αντίθετο. Το Brent κινείται την Παρασκευή πάνω από τα 93 δολάρια το βαρέλι και οδεύει προς δεύτερη συνεχόμενη εβδομαδιαία άνοδο. Μέσα στις προηγούμενες πέντε συνεδριάσεις είχε ενισχυθεί περισσότερο από 7%, καθώς η αβεβαιότητα γύρω από τον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν και τις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ επέστρεψε στο επίκεντρο.

Ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα αποτελεί η αγορά των τελικών καυσίμων. Η διεθνής στενότητα στα διυλισμένα προϊόντα έχει οδηγήσει τις ευρωπαϊκές τιμές του diesel περισσότερο από 70% υψηλότερα σε σχέση με την έναρξη του πολέμου. Πάνω από το 20% της διυλιστικής δυναμικότητας της Μέσης Ανατολής παραμένει εκτός λειτουργίας, ενώ η ρωσική διύλιση έχει μειωθεί περίπου κατά 30% εξαιτίας των επιθέσεων στις ενεργειακές υποδομές. Αυτό εξηγεί γιατί το diesel έχει γίνει η μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας και για την ελληνική κυβέρνηση.

Το δίλημμα των 200 εκατ. ευρώ

Το οικονομικό επιτελείο έχει ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας παρέμβασης. Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης είχε δηλώσει στις 22 Ιουλίου ότι σε περίπτωση πρόσθετων μέτρων η έμφαση θα δοθεί στο diesel, καθώς η τιμή του δεν επηρεάζει μόνο το κόστος μετακίνησης αλλά και το κόστος παραγωγής και μεταφοράς προϊόντων.

Παράλληλα είχε αναφέρει ότι, μετά τα περίπου 800 εκατ. ευρώ που είχαν ήδη διατεθεί μέσα στο έτος για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης, παρέμεναν άλλα 200 εκατ. ευρώ διαθέσιμα για ενδεχόμενες νέες ανάγκες. Η απόφαση για τον Σεπτέμβριο δεν είναι, επομένως, μόνο ενεργειακή αλλά και δημοσιονομική.

Η κρατική επιδότηση των 10 λεπτών στο diesel για έναν μήνα είχε κόστος περίπου 30 εκατ. ευρώ. Μια παράταση θα απαιτούσε νέα δημοσιονομική δαπάνη σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση πρέπει να διατηρήσει μέρος του διαθέσιμου αποθέματος και για πιθανές νέες παρεμβάσεις, εάν η ενεργειακή κρίση επεκταθεί.

Από την άλλη πλευρά, η πλήρης κατάργηση της στήριξης τη στιγμή που οι διεθνείς τιμές βρίσκονται ξανά σε άνοδο θα άφηνε το diesel περισσότερο εκτεθειμένο στις διεθνείς ανατιμήσεις.

Γιατί το diesel είναι το πραγματικό στοίχημα

Η κυβερνητική προτεραιότητα στο πετρέλαιο κίνησης δεν είναι τυχαία. Σε αντίθεση με τη βενζίνη, η οποία αφορά κατά κύριο λόγο τις ιδιωτικές μετακινήσεις, το diesel βρίσκεται σχεδόν σε ολόκληρη την αλυσίδα διακίνησης της οικονομίας: φορτηγά, μεταφορικές επιχειρήσεις, logistics, γεωργία, κατασκευές και διανομή προϊόντων.

Η διεθνής αγορά ήδη δίνει προειδοποιητικά σήματα. Η έλλειψη diesel έχει γίνει παγκόσμια, με τα περιθώρια διύλισης να έχουν εκτοξευθεί και τα αποθέματα να βρίσκονται υπό πίεση. Ακόμη και χώρες με μεγάλη διυλιστική παραγωγή, όπως οι ΗΠΑ και η Ινδία, έχουν αυξήσει τις εξαγωγές τους για να καλύψουν τα κενά που έχουν αφήσει η Μέση Ανατολή και η Ρωσία.

Για την Ελλάδα αυτό σημαίνει ότι μια ανατίμηση του diesel δεν μένει στην πινακίδα του πρατηρίου. Μπορεί να μετατραπεί σε υψηλότερο κόστος μεταφοράς και στη συνέχεια να περάσει στην τελική τιμή προϊόντων και υπηρεσιών. Και αυτό ακριβώς επιχειρεί να αποτρέψει η σημερινή επιδότηση.

Χαλκινο στην Ελλάδα

Μια ακόμη αρνητική διάκριση «κατέκτησε» η Ελλάδα μεταξύ των χωρών της ΕΕ, αυτήν τη φορά στην αύξηση της τιμής του πετρελαίου κίνησης. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία της Eurostat, στη χώρα μας η τιμή αυξήθηκε κατά μέσο όρο 12,1% τον Ιούλιο, έναντι μέσου όρου 4,3% συνολικά στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Μεγαλύτερες αυξήσεις από την Ελλάδα καταγράφτηκαν μόνο στην Πολωνία -κατά 13,4%- και στη Γερμανία – κατά 12,7%.

Οι τιμές του ντίζελ αυξήθηκαν σε 17 χώρες και  μειώθηκαν σε 9. Οι μεγαλύτερες μειώσεις παρατηρήθηκαν στην Κύπρο (-7,9%), στη Σουηδία (-7,4%) και στην Ιρλανδία (-6,4%).

Όσον αφορά τις τιμές της βενζίνης, 14 χώρες κατέγραψαν αυξήσεις και 12 χώρες κατέγραψαν μειώσεις τιμών μεταξύ Ιουνίου και Ιουλίου 2026. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις σημειώθηκαν στην Πολωνία (+17,2%), τη Γερμανία (+11,0%) και την Ισπανία (+7,1%), ενώ οι μεγαλύτερες μειώσεις καταγράφηκαν στη Σουηδία (-11,1%), την Κύπρο (-5,4%) και την Ιρλανδία (-4,1%).

Σημειωτέον ότι η αύξηση στις τιμές των καυσίμων τον Ιούλιο συγκρατήθηκε από τις 14 του μηνός και μετά, καθώς τότε τέθηκε σε εφαρμογή η επιδότηση με 10 λεπτά στην τιμή της αμόλυβδης και κατά 5 λεπτά στην τιμή του ντίζελ από τα διυλιστήρια Motor Oil και Helleniq Energy, που θα ισχύσει μέχρι τις 31 Αυγούστου, και άλλα 10 λεπτά από το κράτος. Δηλαδή, το ντίζελ επιδοτείται με 15 λεπτά συνολικά.

Με φόντο τις μεγάλες αυξήσεις και την εύλογη δυσαρέσκεια που προκαλεί στους καταναλωτές, αλλά και την πίεση στον πληθωρισμό, η κυβέρνηση έχει βάλει στο τραπέζι την παράταση της επιδότησης της τιμή του ντίζελ με 10 λεπτά και μετά τις 31 Αυγούστου.

Η οριστική απόφαση αναμένεται να ληφθεί την επόμενη εβδομάδα, με τη συνέχιση του μέτρου να θεωρείται ουσιαστικά δεδομένη, προκειμένου να αμβλυνθεί η δυσαρέσκεια των καταναλωτών από την 1η Σεπτεμβρίου που θα έχουν επιστρέψειαπό τις καλοκαιρινές διακοπές και να συγκρατήσει την επίπτωση των ανατιμήσεων στον πληθωρισμό.

Η μέση πανελλαδική τιμή του ντίζελ έχει ξεπεράσει τα 2 ευρώ το λίτρο, χωρίς προοπτικές αποκλιμάκωσης υπό τα σημερινά δεδομένα στα πολεμικά μέτωπα.

Σύμφωνα με το τελευταίο δελτίο του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων, η μέση τιμή του ντίζελ κίνησης διαμορφώθηκε χθες στα 2,012 ευρώ το λίτρο. Μέσα σε μία ημέρα αυξήθηκε κατά 1,6 λεπτά, ενώ σε σχέση με τις 17 Αυγούστου η επιβάρυνση φθάνει ήδη τα 2,3 λεπτά ανά λίτρο.