Καύσωνας και ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή ανεβάζουν τον λογαριασμό της ενέργειας-Αύξηση 22% στο ρεύμα τον Ιούλιο

Ένα νέο κύμα ανατιμήσεων στην ενέργεια αρχίζει να διαμορφώνεται, καθώς ο παρατεταμένος καύσωνας ανεβάζει τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας λόγω κλιματιστικών, την ίδια στιγμή που η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή ωθεί εκ νέου προς τα πάνω τις διεθνείς τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου.

Το διπλό αυτό μέτωπο έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει τη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ενισχύοντας τις εκτιμήσεις ότι τα τιμολόγια του Αυγούστου δύσκολα θα μείνουν ανεπηρέαστα, ενώ προκαλεί αυξημένο προβληματισμό και στο κυβερνητικό επιτελείο.

Χθες, οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες οδήγησαν τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας σε ένα από τα υψηλότερα επίπεδα του φετινού καλοκαιριού. Τις μεσημεριανές ώρες το φορτίο έφτασε τα 10.410 MW και αναμένεται να κινηθεί σε αντίστοιχα επίπεδα και σήμερα, καθώς ο καύσωνας επιμένει. Για να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες, τέθηκαν σε πλήρη λειτουργία όλες οι διαθέσιμες μονάδες φυσικού αερίου, ενώ στην ηλεκτροπαραγωγή συμμετέχουν τα υδροηλεκτρικά της και η Πτολεμαΐδα 5, για την οποία η ΔΕΗ έχει ανακοινώσει ότι η λιγνιτική λειτουργία της θα ολοκληρωθεί στα τέλη Σεπτεμβρίου. Η αυξημένη συμμετοχή των μονάδων φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με το ακριβότερο καύσιμο, μεταφράζεται ήδη σε υψηλότερες τιμές στη χονδρεμπορική αγορά.

Η μεγάλη ανατροπή μέσα σε πέντε ώρες

Η λειτουργία του ηλεκτρικού συστήματος ανέδειξε και χθες με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο τις μεγάλες μεταβολές που προκαλεί η αυξημένη συμμετοχή των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα.

Στις 15:00, όταν η ηλιακή παραγωγή βρισκόταν στο αποκορύφωμά της, οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας κάλυπταν περίπου το 84% της συνολικής ζήτησης. Από φορτίο 10.413 MW, τα 8.713 MW προέρχονταν από ΑΠΕ. Πέντε ώρες αργότερα, στις 20:00 το βράδυ, η εικόνα είχε ανατραπεί πλήρως. Μετά τη δύση του ήλιου, η παραγωγή των φωτοβολταϊκών σχεδόν μηδενίστηκε και η συμμετοχή των ΑΠΕ υποχώρησε στο 16%. Αν και η ζήτηση παρέμενε ιδιαίτερα υψηλή, στα 9.648 MW, οι ανανεώσιμες πηγές συνεισέφεραν μόλις 1.542 MW, με το μεγαλύτερο μέρος του φορτίου να καλύπτεται πλέον από μονάδες φυσικού αερίου, υδροηλεκτρικά και εισαγωγές.

Η εντυπωσιακή αυτή μετάβαση από το μεσημεριανό πλεόνασμα της ηλιακής παραγωγής στη βραδινή ανάγκη για θερμική ηλεκτροπαραγωγή αποτελεί τη νέα καθημερινότητα της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπου τα φωτοβολταϊκά συμπιέζουν τις τιμές το μεσημέρι, αλλά μετά τη δύση του ήλιου αυξάνεται απότομα η ανάγκη για μονάδες φυσικού αερίου.

Προβληματισμός στο κυβερνητικό επιτελείο

Η εικόνα αυτή προκαλεί αυξημένο προβληματισμό και στο κυβερνητικό επιτελείο, το οποίο παρακολουθεί καθημερινά τόσο την πορεία της χονδρεμπορικής αγοράς όσο και τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές φυσικού αερίου. Ή διατήρηση των υψηλών τιμών επαναφέρει στο τραπέζι το θέμα των επιδοτήσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς αν οι ανατιμήσεις συνεχιστούν οι τιμές θα μπουν στη ζώνη του «κόκκινου συναγερμού». Πρόκειται για μία κατάσταση που από τη πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ αξιολογείται καθημερινά.

Η μεγαλύτερη ανησυχία δεν αφορά μόνο τη μέση τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς, αλλά τον συνδυασμό της αυξημένης θερινής ζήτησης, της αισθητά μειωμένης αιολικής παραγωγής και των υψηλών τιμών του φυσικού αερίου. Είναι χαρακτηριστικό ότι η ημερήσια παραγωγή από ΑΠΕ έχει υποχωρήσει δραματικά τις τελευταίες μέρες από περίπου 120-130 GWh πριν από λίγες εβδομάδες, αυξάνοντας σημαντικά την ανάγκη λειτουργίας μονάδων φυσικού αερίου.

Νέο ράλι στις διεθνείς αγορές

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί και η εικόνα στις διεθνείς αγορές ενέργειας που συνεχίζουν να κινούνται ανοδικά. Το συμβόλαιο παράδοσης Αυγούστου στον ολλανδικό κόμβο TTF διαμορφώνεται στα περίπου 58,40 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ και τα συμβόλαια Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου παραμένουν σε αντίστοιχα επίπεδα, ένδειξη ότι η αγορά δεν προεξοφλεί άμεση αποκλιμάκωση των τιμών.

Την ίδια ώρα, το Brent κινήθηκε χθες κοντά στα 88,5 δολάρια το βαρέλι έχοντας φτάσει μερικές ώρες νωρίτερα τα 90 δολάρια καθώς η νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και οι ανησυχίες για τις θαλάσσιες μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ ενισχύουν την αβεβαιότητα στις αγορές πετρελαίου και LNG. Το ανοδικό κλίμα τείνει να εξαφανίσει τις επιδοτήσεις των 40 εκ που έχουν ξεκινήσει να χορηγούνται από τα διυλιστήρια στους καταναλωτές από την περασμένη Δευτέρα 13 Ιουλίου κατόπιν παρέμβασης της κυβέρνησης.

Παράθυρο για αυξήσεις στα τιμολόγια του Αυγούστου

Οι διεθνείς εξελίξεις έχουν ήδη αρχίσει να αποτυπώνονται στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Μέχρι χθες 20 Ιουλίου, η μέση τιμή στην Αγορά Επόμενης Ημέρας είχε διαμορφωθεί στα 113,29 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 92,93 ευρώ/MWh τον Ιούνιο, καταγράφοντας αύξηση περίπου 22%.

Η ανοδική τάση αποτυπώνεται πλέον και στις ημερήσιες τιμές της αγοράς. Για τη σημερινή ημέρα, η τιμή στην Αγορά Επόμενης Ημέρας διαμορφώνεται σε επίπεδα άνω των 142 ευρώ ανά μεγαβατώρα, με τη χαμηλότερη τιμή να καταγράφεται στα 38,56 ευρώ/MWh τις μεσημεριανές ώρες, όταν κυριαρχεί η παραγωγή από φωτοβολταϊκά, και την υψηλότερη να εκτοξεύεται στα 223,64 ευρώ/MWh τις βραδινές ώρες, όταν η απόσυρση της ηλιακής παραγωγής αυξάνει σημαντικά την εξάρτηση του συστήματος από τις μονάδες φυσικού αερίου.

Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η μέση τιμή της χονδρεμπορικής αγοράς δεν αποτελεί από μόνη της επαρκές κριτήριο για την πορεία των λιανικών τιμολογίων. Καθοριστικό ρόλο παίζει και η ενδοημερήσια διακύμανση των τιμών, καθώς και το κόστος λειτουργίας των θερμικών μονάδων στις απογευματινές και βραδινές ώρες. Τα πράσινα τιμολόγια του Ιουλίου βασίστηκαν στις χαμηλότερες τιμές του Ιουνίου. Αν οι σημερινές συνθήκες διατηρηθούν, οι προμηθευτές θα κληθούν να διαμορφώσουν τα τιμολόγια του Αυγούστου σε ένα σαφώς ακριβότερο περιβάλλον.

Η επόμενη δοκιμασία θα κριθεί τον χειμώνα

Ο προβληματισμός δεν περιορίζεται στους θερινούς μήνες. Οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου εξακολουθούν να γεμίζουν με βραδύτερο ρυθμό από τον αναμενόμενο, ενώ η σημερινή διάρθρωση της αγοράς δεν δημιουργεί ισχυρά οικονομικά κίνητρα για αποθήκευση. Εάν η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή παραταθεί ή ενταθεί ο ανταγωνισμός με την Ασία για φορτία LNG, η Ευρώπη ενδέχεται να εισέλθει στον χειμώνα με αυξημένες πιέσεις στις τιμές του φυσικού αερίου και, κατ’ επέκταση, της ηλεκτρικής ενέργειας.