Καύσωνες και φωτιές «καίνε» τη σοδειά της Ευρώπης – Νέα απειλή ανατιμήσεων στο ελαιόλαδο

Έναν νέο κύκλο ανατιμήσεων στα τρόφιμα φοβούνται οι αγρότες στην Ευρώπη, καθώς οι αλλεπάλληλοι καύσωνες, η παρατεταμένη ξηρασία και οι πυρκαγιές έχουν αρχίσει να αφήνουν βαθύ αποτύπωμα στις καλλιέργειες.

Από το καλαμπόκι και τον ηλίανθο έως τα λαχανικά, τα σταφύλια και τις ελιές, η παραγωγή δέχεται πιέσεις σε πολλές περιοχές της ηπείρου. Στο επίκεντρο βρίσκεται ξανά το ελαιόλαδο, οι τιμές του οποίου υποχώρησαν από τα ιστορικά υψηλά των προηγούμενων ετών, αλλά εμφανίζουν ήδη τις πρώτες ανοδικές ενδείξεις στην Ισπανία.

Το κρίσιμο μέτωπο είναι η Ισπανία, η μεγαλύτερη παραγωγός ελαιολάδου στον κόσμο. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν μένει έξω από την εξίσωση, καθώς η νέα εγχώρια σοδειά θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό από τις καιρικές συνθήκες του Αυγούστου και του Σεπτεμβρίου συμφωνα με το moneyreview.gr.

Χαμηλότερα των αρχικών εκτιμήσεων η ισπανική παραγωγή

Η Ισπανία ολοκλήρωσε την περίοδο 2025/2026 με παραγωγή περίπου 1,298 εκατ. τόνων ελαιολάδου, σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία του ισπανικού υπουργείου Γεωργίας.

Η τελική επίδοση ήταν κατά 9% χαμηλότερη από την προηγούμενη περίοδο και κατά περίπου 6% χαμηλότερη από την αρχική πρόβλεψη των 1,37 εκατ. τόνων που είχε ανακοινωθεί τον Οκτώβριο του 2025.

Παρά τη μικρότερη παραγωγή, το ισπανικό υπουργείο εκτιμά ότι τα διαθέσιμα αποθέματα επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες της αγοράς έως την έναρξη της νέας περιόδου. Στα τέλη Ιουνίου, τα συνολικά αποθέματα ελαιολάδου στην Ισπανία διαμορφώνονταν περίπου στους 419.300 τόνους, έναντι 506.400 τόνων έναν μήνα νωρίτερα.

Οι προοπτικές για τη συγκομιδή 2026/2027 εμφανίζονταν αρχικά θετικές, λόγω των ευνοϊκών συνθηκών που επικράτησαν την άνοιξη. Ωστόσο, το ισπανικό υπουργείο δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει συγκεκριμένη πρόβλεψη παραγωγής για τη νέα περίοδο.

Η εξέλιξη της ξηρασίας αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο αστάθμητο παράγοντα. Όπως αναφέρει ο Guardian, η έλλειψη νερού μπορεί να οδηγήσει τα ελαιόδεντρα στην αποβολή μέρους του καρπού, περιορίζοντας τόσο την τελική ποσότητα όσο και την απόδοση σε λάδι.

Ήδη οι τιμές παραγωγού στην Ισπανία εμφανίζουν ανοδικές τάσεις. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Συμβουλίου Ελαιοκομίας, το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο στην περιοχή Χαέν διαμορφώθηκε στα 3,785 ευρώ ανά κιλό την εβδομάδα 15-21 Ιουνίου, καταγράφοντας αύξηση 7,5% σε σχέση με την αντίστοιχη εβδομάδα της προηγούμενης ελαιοκομικής περιόδου.

Στους 235.000 τόνους η ελληνική παραγωγή

Στην Ελλάδα, η παραγωγή ελαιολάδου της περιόδου 2025/2026 εκτιμάται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή περίπου στους 235.000 τόνους, μειωμένη κατά 6% σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά.

Για τη νέα περίοδο 2026/2027 δεν υπάρχει ακόμη ασφαλής επίσημη εθνική πρόβλεψη. Η εικόνα διαφέρει σημαντικά από περιοχή σε περιοχή, ενώ το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από τη διαθεσιμότητα νερού, τη διάρκεια των υψηλών θερμοκρασιών και την πιθανή εμφάνιση εντόμων ή ασθενειών.

Οι πυρκαγιές προσθέτουν ακόμη έναν παράγοντα αβεβαιότητας. Σύμφωνα με τον Guardian, ελαιώνες έχουν πληγεί φέτος το καλοκαίρι στην Ελλάδα, στην Ιταλία και στην Πορτογαλία. Ακόμη και όπου οι καλλιέργειες γλίτωσαν από τις φλόγες, η τέφρα, ο καπνός και η ακραία ζέστη μπορούν να επηρεάσουν την ανάπτυξη και το μέγεθος του καρπού.

Η επίδραση δεν περιορίζεται στον αριθμό των ελιών που θα συγκομιστούν. Το παρατεταμένο θερμικό και υδατικό στρες μπορεί να μειώσει την ελαιοπεριεκτικότητα, με αποτέλεσμα να απαιτείται μεγαλύτερη ποσότητα καρπού για την παραγωγή της ίδιας ποσότητας ελαιολάδου. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλότερο κόστος συγκομιδής και έκθλιψης.

Πτώση 23% στα ισπανικά σιτηρά

Η πίεση στην ευρωπαϊκή γεωργία δεν περιορίζεται στις ελιές. Το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας προβλέπει ότι η παραγωγή σιτηρών της χώρας κατά την περίοδο 2026/2027, χωρίς να υπολογίζεται το ρύζι, θα ξεπεράσει οριακά τα 18,5 εκατ. τόνους.

Η σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά είναι εντυπωσιακή. Η παραγωγή σιτηρών το 2025/2026 είχε φτάσει τους 24,1 εκατ. τόνους, την καλύτερη επίδοση από το 2020. Εφόσον επιβεβαιωθεί η νέα πρόβλεψη, η μείωση θα πλησιάσει το 23%.

Παράλληλα, η Ισπανία εξακολουθεί να εμφανίζει σημαντικό έλλειμμα στην εσωτερική αγορά σιτηρών. Η ετήσια κατανάλωση φτάνει τους 37,7 εκατ. τόνους, με περίπου τα τρία τέταρτα να κατευθύνονται σε ζωοτροφές. Ως αποτέλεσμα, η χώρα καλύπτει με εισαγωγές περίπου το 43% των αναγκών της.

Στη Γαλλία, η ένωση παραγωγών Légumes de France προειδοποιεί ότι έχουν χαθεί χιλιάδες τόνοι λαχανικών, αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ. Σε ορισμένες καλλιέργειες, όπως σαλάτες, καρότα, πράσα, σκόρδα και κρεμμύδια, οι απώλειες μπορεί να φτάσουν ακόμη και το 50%.

Η ζέστη έχει επηρεάσει και τους αμπελώνες της Καμπάνιας, του Μπορντό και της Βουργουνδίας. Στην Καμπάνια  ο τρύγος αναμένεται να ξεκινήσει περίπου στις 15 Αυγούστου, σχεδόν έναν μήνα νωρίτερα από ό,τι συνέβαινε πριν από μερικές δεκαετίες, ενώ οι αποδόσεις εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 10% χαμηλότερες από πέρυσι. 

Όπως αναφέρει ο Guardian, η ΕΕ έχει επίσης μειώσει, σε σχέση με την προηγούμενη εκτίμησή της, τις προβλέψεις για την παραγωγή ηλίανθου κατά 7%, καλαμποκιού κατά 6% και πατάτας και σόγιας κατά 3%.

Η αγορά δεν έχει μεγάλο περιθώριο για νέα αρνητική έκπληξη

Η εικόνα δεν είναι ίδια σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Ιταλία εμφανίζει ανθεκτικότερη παραγωγή μαλακού σιταριού, για την οποία η Κομισιόν προβλέπει αύξηση 10%, ενώ η Ρουμανία ευνοήθηκε από περισσότερες βροχοπτώσεις. Θετική εξαίρεση αποτελεί και η Τουρκία, όπου η δροσερή και υγρή άνοιξη στήριξε τις χειμερινές καλλιέργειες.

Τα νεότερα διαθέσιμα στοιχεία που παρουσίασε τον Ιούλιο το ισπανικό υπουργείο Γεωργίας, επικαλούμενο το Διεθνές Συμβούλιο Ελαιοκομίας, τοποθετούν την παγκόσμια παραγωγή ελαιολάδου της περιόδου 2025/2026 στους 3,426 εκατ. τόνους, μειωμένη κατά 3,8%. 

Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια κατανάλωση εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 2,8%, στους 3,368 εκατ. τόνους. Τα τελικά αποθέματα υπολογίζονται στους 920.000 τόνους, αυξημένα κατά 4,8%.

Με αυτά τα δεδομένα δεν προκύπτει άμεσος κίνδυνος γενικευμένης έλλειψης ελαιολάδου. Η αγορά, ωστόσο, παρακολουθεί στενά τη νέα σοδειά σε Ισπανία και Ελλάδα. Εάν η ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες επιμείνουν, οι προσδοκίες για την παραγωγή θα περιοριστούν και οι τιμές μπορεί να αρχίσουν να προεξοφλούν τις απώλειες πριν ακόμη αρχίσει η συγκομιδή.