Νέο κληρονομικό δίκαιο: Τι αλλάζει για τις διαθήκες, την περιουσία και τα χρέη του εκλιπόντος

Σημαντικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο έχουν τεθεί πλέον σε εφαρμογή, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι κληρονομιές και τα χρέη στις διαθήκες.

Ο νέος κώδικας που ορίζει το μοίρασμα της περιουσίας όσο και για τα χρέη του εκλιπόντος βρίσκεται σε ισχύ από τις 16 Σεπτεμβρίου, με τις αλλαγές να αφορούν τους νέους (από 16/9) θανάτους. Για τους συγγενείς και κληρονόμους όσων έχουν αποβιώσει νωρίτερα εξακολουθεί να εφαρμόζεται το προηγούμενο καθεστώς.

Προστασία της προσωπικής περιουσίας των κληρονόμων

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές του νέου κληρονομικού δικαίου αφορά τα χρέη που συνοδεύουν μια κληρονομιά.

Με το νέο πλαίσιο, ο κληρονόμος δεν θα «πληρώσει» από την προσωπική του περιουσία τα χρέη του αποβιώσαντος. Η ευθύνη του περιορίζεται στην περιουσία που αποτελεί μέρος της κληρονομιάς.

«Αυτό επιλύει ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα. Πολλές φορές κάποιος κληρονόμος από τη μία μέρα στην άλλη μπορούσε να βρεθεί να χρωστάει απέναντι σε τράπεζες ή και στο δημόσιο» δήλωσε στην ΕΡΤ ο Αντώνης Καραμπατζός, καθηγητής στη Νομική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Με το νέο καθεστώς, δηλαδή, οι δανειστές των εκκρεμών οικονομικών υποχρεώσεων του εκλιπόντος δεν θα μπορούν να «αγγίξουν» το σπίτι, τις καταθέσεις ή άλλα περιουσιακά στοιχεία που διαθέτει ήδη ο κληρονόμος.

Εισάγεται ο θεσμός των «κληρονομικών συμβάσεων» - Κληρονομικές συμφωνίες πριν από τον θάνατο

Πλέον, με συμβολαιογραφική πράξη, ο ιδιοκτήτης μιας περιουσίας θα μπορεί να συμφωνεί εκ των προτέρων με τους κληρονόμους του εν ζωή, ποιος θα λάβει τι μετά τον θάνατό του.

«Είναι συμβάσεις εγκατάστασης κληρονόμων κατά βάση εν ζωή. Δηλαδή, κάποιος επιθυμεί να εγκαταστήσει κληρονόμους και έρχεται σε αυτούς με μια συμφωνία, η οποία μπορεί να έχει και άλλες επιμέρους ρυθμίσεις», εξήγησε ο καθηγητής Αντώνης Καραμπατζός.

Η ρύθμιση μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία για οικογένειες στις οποίες υπάρχουν παιδιά από διαφορετικούς γάμους ή προηγούμενες οικογενειακές σχέσεις.

Επίσης, η αλλαγή αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη διαδοχή σε οικογενειακές επιχειρήσεις και την κληρονομιά σε ακίνητα, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη οργάνωση και «τακτοποίηση» των περιουσιακών στοιχείων του ιδιοκτήτη, ώστε να περιοριστούν οι μελλοντικές συγκρούσεις μεταξύ των κληρονόμων.

Με το νέο δίκαιο, η περιουσία ή η επιχείρηση του ιδιοκτήτη μπορεί να οργανωθεί με τρόπο που να διευκολύνει τη μετάβασή της στην επόμενη γενιά, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές δυνατότητες και επιλογές των παιδιών.

Η νόμιμη μοίρα γίνεται χρηματική απαίτηση

Το νέο καθεστώς φέρνει και σημαντική αλλαγή στο θέμα της νόμιμης μοίρας, δηλαδή το ελάχιστο ποσοστό από την περιουσία ενός θανόντος που δικαιούνται αναγκαστικά οι στενότεροι συγγενείς του, ακόμα και αν ο ίδιος είχε αντίθετη βούληση στη διαθήκη του.

Πλέον, ο νέος κώδικας προβλέπει ότι η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε χρηματική απαίτηση απέναντι στον κληρονόμο, ίση με το μισό της μερίδας που θα ελάμβανε ο δικαιούχος χωρίς διαθήκη. Παρέχει, δηλαδή, στον δικαιούχο -παιδιά, γονείς και επιζών σύζυγος του εκλιπόντος- μια καθαρά χρηματική αξίωση κατά των υπόλοιπων κληρονόμων.

«Η νόμιμη μοίρα λειτουργούσε ως ένα δρεπάνι, το οποίο θέριζε οριζόντια κάθε κινητό και ακίνητο περιουσιακό στοιχείο του κληρονομουμένου. Τώρα αυτό που κάνουμε είναι ότι μετατρέπουμε από εμπράγματη συμμετοχή τη νόμιμη μοίρα σε μια χρηματική αξίωση», δήλωσε ο κ. Καραμπατζός.

Αυτό σημαίνει ότι ο νόμιμος μεριδούχος δεν αποκτά πλέον αυτόματα ποσοστό συνιδιοκτησίας πάνω στα συγκεκριμένα ακίνητα ή κινητά περιουσιακά στοιχεία της κληρονομιάς, αλλά έχει το δικαίωμα να απαιτήσει το αντίστοιχο χρηματικό ποσό.