Νορβηγία: Πολιτική Συναίνεση για το Τέλος της Ηλεκτρικής Διασύνδεσης με την Ευρώπη

Μία νέα πολιτική συναίνεση αρχίζει να διαμορφώνεται στη Νορβηγία, με τα μεγαλύτερα κόμματα σε κυβέρνηση και αντιπολίτευση να αμφισβητούν την ανάγκη ηλεκτρικής διασύνδεσης με την υπόλοιπη Ευρώπη. Η μεταστροφή αυτή συνδέεται με το αυξημένο κόστος ενέργειας για τους Νορβηγούς πολίτες, παρά την άφθονη παραγωγή της χώρας. Αναμενόμενα, μία πιθανή αλλαγή στη Νορβηγία θα μπορούσε να προκαλέσει ντόμινο και στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στη Νορβηγία εκτοξεύθηκε στο 1,13 ευρώ/KWh το απόγευμα της Πέμπτης, 20 φορές υψηλότερη από τις τιμές της προηγούμενης εβδομάδας, και φτάνοντας σε ρεκόρ δεκαπενταετίας. Η εκρηκτική αυτή άνοδος δεν οφείλεται σε κάποιο πρόβλημα εντός της Νορβηγίας, αλλά στις μεγάλες ποσότητες ενέργειας που αναγκάζεται να εξάγει η χώρα προς τους ευρωπαίους γείτονές της ώστε να καλύψει την εκεί πλεονάζουσα ζήτηση. Για παράδειγμα, η νηνεμία στη Βόρεια Θάλασσα σημαίνει πως οι αιολικές μονάδες στη Γερμανία και στα σκανδιναβικά κράτη υπολειτουργούν, οδηγώντας τους εγχώριους παρόχους να εισάγουν ηλεκτρικά φορτία από τη Νορβηγία.

Παρόλο που οι Νορβηγοί καταναλωτές έχουν γλιτώσει τις χειρότερες συνέπειες της αύξησης των τιμών ρεύματος χάρη στις κρατικές επιδοτήσεις, με το κράτος να πληρώνει το 90% του κόστους αν η τιμή της KWh ξεπεράσει τα 0,06 ευρώ, ο ενεργειακός πληθωρισμός έχει προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις. Τόσο τα κόμματα που συμμετέχουν στον κεντροαριστερό κυβερνητικό συνασπισμό, όσο και η κεντροδεξιά αντιπολίτευση που πιθανότατα θα κερδίσει τις επόμενες εκλογές, επιθυμούν να επανεξετάσουν τα συμβόλαια ηλεκτρικής διασύνδεσης με τα ευρωπαϊκά κράτη. Τα συμβόλαια με τη Βρετανία, τη Γερμανία, και τη Δανία δέχονται τη μεγαλύτερη κριτική, κάτι που ενδεχομένως θα σήμαινε τη διακοπή ή τη μεταβολή τους όταν ξεκινήσουν οι νέες διαπραγματεύσεις το 2026.

Αυτή η δραματική μεταστροφή στη Νορβηγία έχει ήδη εντείνει τις υφιστάμενες ανησυχίες για τον ενεργειακό σχεδιασμό της Ευρώπης. Τα κράτη-μέλη εισάγουν από τη Νορβηγία ηλεκτρική ενέργεια που κυρίως παράγεται από υδροηλεκτρικές μονάδες. Εισάγουν όμως και ορυκτά καύσιμα, έχοντας αντικαταστήσει τη Ρωσία ως τον μεγαλύτερο προμηθευτή πετρελαίου και φυσικού αερίου. Μάλιστα, η επιρροή των νορβηγικών προϊόντων στην ενεργειακή αγορά της ΕΕ είναι τόσο κρίσιμη ώστε μία σειρά από προσωρινά τεχνικά προβλήματα στις σχετικές υποδομές της Νορβηγίας εκτόξευσαν τις τιμές των καυσίμων στην Ευρώπη, παρόλο που δεν καταγράφηκε οποιαδήποτε διακοπή ή έλλειψη.

Με τους Νορβηγούς πολιτικούς να καλούν για έλεγχο των εξαγωγών ώστε να διασφαλίζεται το χαμηλό κόστος για τους εγχώριους καταναλωτές, η καχυποψία προς τις διασυνδέσεις μπορεί να εξαπλωθεί και σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη με πλεονάζουσα παραγωγή. Ειδικά αν ληφθεί υπόψη το τεράστιο πλήγμα στις αγορές της ανατολικής Ευρώπης εξαιτίας των εξαγωγών προς την Ουκρανία, κάτι που είχε πρόσφατα επισημάνει και η ελληνική κυβέρνηση. Από την άλλη, η κατάσταση στη Νορβηγία αναδεικνύει και τον παραλογισμό των δικτύων της ηπείρου, όπου γειτονικές χώρες συνδέονται πιο αποτελεσματικά μεταξύ τους παρά στο εσωτερικό τους λόγω της παλαιότητας των υποδομών. Ως εκ τούτου, υπάρχουν και περιπτώσεις όπως η Σουηδία, όπου η ενέργεια στον νότο κοστίζει 190 φορές πιο ακριβά σε σχέση με τον βορρά. Για αυτόν τον λόγο και η αναβάθμιση των δικτύων είναι πιο επείγουσα και από την ανάπτυξη νέων μονάδων παραγωγής.