Ντόμινο αλλαγών από την απόφαση του Αρείου Πάγου για τον νόμο Κατσέλη

Ο «Ηρακλής» διαθέτει ρήτρα εξαιρετικών περιστάσεων που μπορεί να αποτελέσει ανάχωμα σε περίπτωση που κινδυνεύσουν οι εγγυήσεις του Ελληνικού Δημοσίου.

Ωστόσο, σε επανυπολογισμό τόκων θα υποχρεωθούν τράπεζες και servicers.

Αυτό αναφέρουν πηγές με γνώση της διαδικασίας σχολιάζοντας τη χθεσινή απόφαση του Αρείου Πάγου για τα δάνεια του Νόμου Κατσέλη.

Το βέβειο είναι πως χιλιάδες δανειολήπτες του Νόμου Κατσέλη, αναμένεται να εμφανιστούν πολύ σύντομα στα γκισέ των τραπεζών μετά την απόφαση σταθμό της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, ζητώντας επανυπολογισμό των τόκων και επιστροφή όσων τόκων έχουν πληρώσει όταν αυτοί λογίζονταν επί του συνολικού κεφαλαίου.

Χθες η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, αποφάσισε υπέρ των δανειοληπτών για τον τρόπο εκτοκισμού των δόσεων, που καλούνται να καταβάλλουν όσοι έχουν υπαχθεί στον «νόμο Κατσέλη» με 35 ψήφους υπέρ και 12 κατά.

Η πλειοψηφία των ανώτατων δικαστών υιοθέτησε τη άποψη του εισηγητή της Ολομέλειας Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Σωκράτη Πλαστήρα, ο οποίος έκρινε ότι, ο υπολογισμός του επιτοκίου πρέπει να γίνει επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του κεφαλαίου της οφειλής.

Αυτό σημαίνει πως για ένα δάνειο 100.000 ευρώ ο τόκος ετησίως με ένα επιτόκιο 3% δεν ξεπερνά τα 200 ευρώ έναντι 3.000 ευρώ στην περίπτωση που η απόφαση δεν δικαίωνε τους δανειολήπτες!

Πώς θα αντιμετωπιστεί το διαχειριστικό κόστος

Είναι βέβαιο πως τράπεζες και servicers υπό την «απειλή» ενός μεγάλου διαχειριστικού κόστους θα αναθέσουν σε συμβουλευτικές εταιρείες που έχουν τη δυνατότητα να επανυπολογίσουν τους τόκους των ενταγμένων στο Νόμο Κατσέλη με τα καινούρια δεδομένα.

Ωστόσο οι τράπεζες και οι servicers θεωρούν πως η απόφαση αυτή μπορεί να αποτελέσει πρόκριμα και για τους δανειολήπτες που καλύπτονται εν γένει από το πτωχευτικό δίκαιο όπως όσοι έχουν ενταχθεί στον εξωδικαστικό συμβιβασμό με στοιχεία ευαλωτότητας και όσοι έχουν με τα ίδια δεδομένα ρυθμίσει δάνεια διμερώς.

Βεβαίως τούτο δεν γίνεται αυτόματα αλλά οι συγκεκριμένοι δανειολήπτες δεν θα αργήσουν να ζητήσουν και αυτοί τη διενέργεια πιλοτικών δικών καθώς έχουν τα ίδια δεδομένα με εκείνους που εντάχθηκαν στο νόμο Κατσέλη.

Πρόβλημα σε τιτλοποιήσεις 1 δισ. ευρώ

Από την άλλη πλευρά έκθεση της KPMG την οποία επικαλέστηκαν πρόσφατα οι Εταιρίες Διαχείρισης Χρέους κάνει εκτίμηση για πιθανό πρόβλημα σε τιτλοποιήσεις ύψους 1 δισ. ευρώ. «Θα πρέπει να επισημανθεί ότι τυχόν αρνητική εξέλιξη της εν λόγω αποφάσεως επηρεάζει κυρίως τα χαρτοφυλάκια HAPS και όχι μόνο τις εκκρεμείς υποθέσεις, αλλά και το υφιστάμενο pay book δημιουργώντας σημαντικό κίνδυνο στις χρηματορροές των τιτλοποιήσεων» ανέφεραν οι servicers σε ενημερωτικό τους σημείωμα τον Αύγουστο του 2025 και συμπλήρωναν: Σύμφωνα με έκθεση της KPMG για λογαριασμό των ΕΕΔΑΔΠ που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο, η αρνητική επίπτωση στις τιτλοποιήσεις αναμένεται να φτάσει στο περίπου 1 δισ., στοιχείο το οποίο θα δημιουργήσει ανεπανόρθωτη ζημία στις τιτλοποιήσεις και πλέον με βεβαιότητα θα επιφέρει ζημία στο Δημόσιο εκ της εγγυήσεως. Εξίσου σημαντικό είναι ότι η εν λόγω επίπτωση θα έρθει κυρίως στο paybook και στις συναινετικές ρυθμίσεις που έως σήμερα αποδίδει σύμφωνα με τα αρχικά πλάνα.

Οι τράπεζες θα κληθούν να επιστρέψουν τόκους ρυθμίσεων που φθάνουν και την 20ετία, πρακτική που θα «επηρεάσει» και άλλες περιμέτρους καθώς είναι περίπου εύλογο η επιχειρηματολογία να επικρατήσει και στους λοιπούς ευάλωτους δανειολήπτες.
Συγχρόνως η επιχειρηματολογία των sercvicers αφορά και τα κουρέματα τα οποία έγιναν με αξίες ακινήτων πολύ χαμηλότερες από τις τρέχουσες.
Όμως όλα αυτά είναι παρελθόν μιας και η απόφαση είναι ειλημμένη και δεν αλλάζει, ευνοεί δε πάνω από 200.000 νοικοκυριά και 50.000 δάνεια.

Ο Ηρακλής έχει τις «διαφυγές του»

Ωστόσο όπως αναφέρουν παράγοντες σχετικοί με τον Ηρακλή ο νόμος που τον διέπει, φέρει ρήτρα εξαιρετικών περιστάσεων. Η ρήτρα αυτή μπορεί να ενεργοποιήσει κάτω από ειδικές συνθήκες παράταση στις σφιχτές ημερομηνίες αποπληρωμής στους αγοραστές των τιτλοποιήσεων.
Η παράταση αυτή χορηγείται με απόφαση του Υπουργού Εθνικής Οικονομίας σε περιπτώσεις εξαιρετικών συνθηκών που επηρεάζουν την ελληνική οικονομία και τις αγορές.
Για να ενεργοποιηθεί η παράταση λόγω τέτοιων περιστάσεων, απαιτείται κοινό αίτημα του αγοραστή και του διαχειριστή των δανείων, καθώς και βεβαίωση από οίκο αξιολόγησης ότι δεν επηρεάζεται η πιστοληπτική ικανότητα των ομολόγων υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας (senior notes).

Η διαδικασία προστασίας των εγγυήσεων του Δημοσίου βασίζεται στους εξής μηχανισμούς:

Ο νόμος 4649/2019 προβλέπει ότι εάν οι εισπράξεις από τα δάνεια υπολείπονται των στόχων, αναστέλλεται η πληρωμή των τόκων των ομολόγων μεσαίας και χαμηλής προτεραιότητας (mezzanine & junior notes) και των αμοιβών των διαχειριστών (servicers). Αυτό γίνεται για να κατευθυνθούν όλα τα διαθέσιμα κεφάλαια στην αποπληρωμή των Senior Bonds, ώστε να μην χρειαστεί να πληρώσει το Δημόσιο ως εγγυητής.

Για να μην ενεργοποιηθεί η εγγύηση, πρέπει η αξιολόγηση των Senior Bonds να παραμένει πάνω από ένα όριο (π.χ. BB-). Εάν ο οίκος αξιολόγησης βεβαιώσει ότι η παράταση των πληρωμών δεν υποβαθμίζει την πιστοληπτική ικανότητα του ομολόγου, το Δημόσιο παραμένει προστατευμένο.

Το Δημόσιο συνεχίζει να εισπράττει προμήθεια ασφαλείας (guarantee fee) από τις τράπεζες για την παροχή της εγγύησης, η οποία λειτουργεί ως «μαξιλάρι» εσόδων.

Ωστόσο κύκλοι της αγοράς σημειώνουν πως η συζήτηση αυτή για τις εγγυήσεις είναι άκαιρη και πως υπάρχουν ενδιάμεσα στάδια τα οποία πρέπει να εξαντληθούν.
Ο κίνδυνος πάντως για κατάπτωση τμήματος των εγγυήσεων επιμένουν δεν είναι μεγάλος και σίγουρα δεν είναι άμεσος.

Μια απόφαση σταθμός