Ο πλανήτης υπερθερμαίνεται – Οι πετρελαϊκές πλουτίζουν

Με το βόρειο ημισφαίριο του πλανήτη να καίγεται από πρωτοφανές κύμα καύσωνα με θερμοκρασίες – ρεκόρ, το ερώτημα που προκύπτει είναι, γιατί επιτρέπεται στις πετρελαϊκές εταιρείες να αυξάνουν την παραγωγή αντί να πληρώνουν για τις επιβαρυντικές συνέπειες στο περιβάλλον;

Οι επιστήμονες συναινούν στο γεγονός ότι εταιρείες πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα φέρουν ήδη ένα δυσανάλογο μερίδιο ευθύνης για την κλιματική αλλαγή, καθώς, όσο περισσότερα ορυκτά καύσιμα καίγονται, τόσο πιο ζεστός θα γίνεται ο πλανήτης. 

Η πρόσφατη αύξηση των κερδών μεγάλων πετρελαϊκών, χάρη στις υψηλές τιμές του πετρελαίου – αποκύημα των πολέμων στη Μέση Ανατολή – έχει πυροδοτήσει μια έκρηξη επενδύσεων για νέες εξορύξεις. Νέα ανάλυση δείχνει ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες συναγωνίζονται μεταξύ τους για να εξάγουν περισσότερο πετρέλαιο και φυσικό αέριο από το έδαφος. Η Shell, η ExxonMobil, η Chevron και επτά άλλες εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες στοχεύουν, κατά μέσο όρο, να αυξήσουν την παραγωγή τους κατά 14% μεταξύ του 2024 και του 2030, σύμφωνα με το Κέντρο Κλιματικής Μετάβασης του London School of Economics and Political Science (LSE).

Οι κινήσεις αυτές ωθούν τον πλανήτη προς την αντίθετη κατεύθυνση από τους στόχους που τέθηκαν στη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, με την οποία πολλές από αυτές τις εταιρείες δεσμεύτηκαν να συμμορφωθούν. Για να περιοριστεί η υπερθέρμανση του πλανήτη μεταξύ 1,5 °C και 2 °C έως το 2100, η παραγωγή πετρελαίου πρέπει να μειωθεί αυτή τη δεκαετία. 

Η τρέχουσα προγραμματισμένη επέκταση είναι πολύ χειρότερη από το απαισιόδοξο σενάριο του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), το οποίο προβλέπει αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά 5,9% αυτή τη δεκαετία, οδηγώντας σε καταστροφική αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας κατά 2,9 °C μέχρι το τέλος του αιώνα.

Όμως, ο στόχος της Συμφωνίας του Παρισιού για να διατηρηθεί η αύξηση της θερμοκρασίας κάτω από τους 2°C, θα ήταν εφικτός μόνο στην περίπτωση που δεν θα υπάρχουν νέα μακροπρόθεσμα έργα εξερεύνησης ή ανάπτυξης πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Τι άλλαξε μέσα σε έξι χρόνια

Πριν από έξι χρόνια, ο πετρελαϊκός κλάδος βρισκόταν στην άμυνα. Πολλές κυβερνήσεις είχαν θέσει στόχους για καθαρό, μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα. Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δεσμεύτηκαν για πιο φιλόδοξους στόχους περιβαλλοντικής διακυβέρνησης.

Ορισμένες πετρελαϊκές εταιρείες, κυρίως στην Ευρώπη, ευθυγραμμίστηκαν με τη Συμφωνία του Παρισιού. Η BP ήταν τότε μεταξύ των πιο φιλόδοξων, δεσμευόμενη για μείωση κατά 40% της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και για δεκαπλάσια αύξηση των επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ωστόσο, οι υποσχέσεις αυτές αποδείχθηκαν ανεπαρκείς, επειδή βασίζονταν σε μη δοκιμασμένες λύσεις, όπως η δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. Ως αποτέλεσμα ήταν να αναπροσαρμόσουν οι πετρελαϊκές τις στρατηγικές τους, μειώνοντας δραστικά τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και αυξάνοντας τις δαπάνες για πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Οι έξι μεγάλες ευρωπαϊκές πετρελαϊκές εταιρείες αύξησαν τα συνολικά κέρδη τους την ίδια περίοδο κατά 43%, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο – 22 δισ. δολάρια – από το 2022. Οι περισσότερες έχουν υπαναχωρήσει από τις δεσμεύσεις τους για πράσινη ενέργεια τα τελευταία χρόνια και έχουν εντείνει τα σχέδια παραγωγής τους. 

Ενδεικτικά, η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Νορβηγίας, Equinor, αύξησε τον στόχο παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου κατά 6% έως το 2030. Η βραζιλιάνικη Petrobras στοχεύει να αυξήσει την παραγωγή πετρελαίου κατά 21% έως το 2030. Φαίνεται ότι σχεδόν κάθε χώρα και εταιρεία αγωνίζεται να εξάγει το τελευταίο βαρέλι πετρελαίου.

Στις ΗΠΑ – που είναι μακράν η μεγαλύτερη χώρα παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο, με παραγωγή μεγαλύτερη από αυτή της Σαουδικής Αραβίας και της Ρωσίας μαζί – πολλές πετρελαϊκές εταιρείες δεν μπήκαν καν στον κόπο να αναλάβουν δεσμεύσεις για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα εξ αρχής, έχοντας την υποστήριξη της κυβέρνησης Trump. 

Συμπερασματικά, η πετρελαϊκή βιομηχανία φαίνεται να ρίχνει ακόμα περισσότερο καύσιμο στη παγκόσμια «φωτιά».

Guardian