Οι απλήρωτοι λογαριασμοί αυξάνουν την τιμή του ρεύματος

Με ληξιπρόθεσμες οφειλές που προσεγγίζουν τα 3 δισ. ευρώ λειτουργεί η λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με τη ΡΑΑΕΥ να προειδοποιεί ότι το υψηλό απόθεμα χρεών αυξάνει τον πιστωτικό κίνδυνο και τις επισφάλειες για τις εταιρείες προμήθειας, επιβαρύνοντας εμμέσως και τους συνεπείς καταναλωτές με περίπου 6 λεπτά/κιλοβατώρα.

Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της ΡΑΑΕΥ για τη λιανική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, το συνολικό ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τους προμηθευτές ενέργειας από νοικοκυριά, μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις διαμορφώθηκε το 2025 σε περίπου 2,98 δισ. ευρώ και εμφανίζεται μειωμένο κατά 22% σε σχέση με τα 3,4 δισ. ευρώ το 2024.

Από τα συνολικά χρέη των 2,98 δισ. ευρώ τη μερίδα του λέοντος συγκεντρώνει η χαμηλή τάση με την οποία είναι συνδεδεμένα τα νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις, με ποσό 2,1 δισ. ευρώ που αντιστοιχεί περίπου στο 80% των συνολικών οφειλών. Ακολουθούν η μέση τάση, με 683,79 εκατ. ευρώ και ποσοστό περίπου 25,8% και η υψηλή τάση, με οφειλές ύψους 214,3 εκατ. ευρώ (8%). Οι οφειλές των νοικοκυριών αντιστοιχούν στα 710 εκατ. ευρώ, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό, περί τα 819 εκατ. ευρώ, αντιστοιχεί σε οφειλές εμπορικών, βιομηχανικών και άλλων μικρών επιχειρήσεων. Οι οφειλές επιχειρήσεων που είναι συνδεδεμένες με τη μέση τάση έφτασαν τα 577 εκατ. ευρώ και των μεγάλων επιχειρήσεων (υψηλή τάση) τα 55 εκατ. ευρώ.

«Το συνολικό ύψος των οφειλών, το οποίο προσεγγίζει τα 3 δισ. ευρώ, καταδεικνύει την έκταση του φαινομένου και τη σημασία του για τη βιωσιμότητα των προμηθευτών, τη διαχείριση του πιστωτικού κινδύνου και, εντέλει, τη συνολική λειτουργία της λιανικής αγοράς», υπογραμμίζει η ΡΑΑΕΥ στην έκθεσή της, ενώ επισημαίνει ιδιαίτερα τον κίνδυνο των παλαιών οφειλών. «Παράλληλα, η ύπαρξη σημαντικών οφειλών παλαιών πελατών αναδεικνύει την ανάγκη αποτελεσματικής διαχείρισης του κινδύνου που δημιουργείται κατά τη μετακίνηση πελατών μεταξύ προμηθευτών. Η δυνατότητα αλλαγής προμηθευτή αποτελεί βασικό στοιχείο της ανταγωνιστικής αγοράς και της ελευθερίας επιλογής του καταναλωτή, ωστόσο η συσσώρευση ανεξόφλητων οφειλών μετά τη μετακίνηση δύναται να μεταφέρει κόστος στους προμηθευτές και, τελικά, στο σύνολο των συνεπών καταναλωτών» αναφέρει, θίγοντας εμμέσως το πρόβλημα του αποκαλούμενου «ενεργειακού τουρισμού». Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι πρώτες επίσημες κυβερνητικές ανακοινώσεις για την τροποποίηση του Κώδικα Προμήθειας ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο έγιναν την άνοιξη του 2024, χωρίς μέχρι σήμερα να έχουν υλοποιηθεί.

Στον «ενεργειακό τουρισμό» αποδίδουν η αγορά και εμμέσως η ΡΑΑΕΥ το μεγαλύτερο μέρος των οφειλών του 2025 και συγκεκριμένα ποσό ύψους 1,53 δισ. ευρώ  από το σύνολο των 2,98 δισ. ευρώ. Περισσότερο από το μισό του χρέους προέρχεται από καταναλωτές που έχουν ήδη φύγει από το χαρτοφυλάκιο της εταιρείας που άφησαν την οφειλή και η είσπραξή του καθίσταται δυσχερής.

Ετσι δημιουργείται ένα διαρκώς διογκούμενο απόθεμα επισφαλειών, το οποίο αυξάνει τόσο τις ανάγκες χρηματοδότησης όσο και το λειτουργικό κόστος των εταιρειών προμήθειας.

Το κόστος αυτό δεν εμφανίζεται ως διακριτή χρέωση στους λογαριασμούς των συνεπών καταναλωτών. Περνάει, ωστόσο, εμμέσως στα τιμολόγια, καθώς οι προμηθευτές ενσωματώνουν στη διαμόρφωση των τιμών προβλέψεις για επισφάλειες, ανάλογα με την εμπορική πολιτική που ακολουθεί κάθε εταιρεία.

Η πλευρά των προμηθευτών αναγνωρίζει ότι οι ανεξόφλητες οφειλές επηρεάζουν το κόστος, εκτιμά όμως ότι η πραγματική επιβάρυνση της τιμής της κιλοβατώρας είναι σημαντικά χαμηλότερη από εκείνη που προκύπτει από τους υπολογισμούς της ΡΑΑΕΥ. Η Ρυθμιστική Αρχή, από την πλευρά της, υπολογίζει την επιβάρυνση σε ευρώ ανά μεγαβατώρα, συσχετίζοντας το ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών με την ετήσια κατανάλωση κάθε κατηγορίας πελατών.

Σε κάθε περίπτωση, ΡΑΑΕΥ και προμηθευτές συγκλίνουν στη διαπίστωση ότι όσο αυξάνεται ο αριθμός των καταναλωτών που δεν εξοφλούν τις υποχρεώσεις τους και όσο δυσκολότερη γίνεται η ανάκτηση των οφειλών, τόσο μεγαλύτερο είναι το βάρος που καλείται να απορροφήσει η υπόλοιπη αγορά. Η ΡΑΑΕΥ υπολογίζει την επιβάρυνση από τις παλαιές οφειλές σε 3,041 λεπτά ανά κιλοβατώρα και την αντίστοιχη επιβάρυνση από τις τρέχουσες οφειλές σε 2,89 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Η συνολική δηλαδή επιβάρυνση διαμορφώνεται σε 5,931 λεπτά ανά κιλοβατώρα. Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η Καθολική Υπηρεσία, όπου οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές φθάνουν τα 421,52 εκατ. ευρώ και αντιστοιχούν περίπου στο 14,2% του συνόλου των ληξιπρόθεσμων χρεών της αγοράς.

Από το ποσό αυτό, μόλις 108,64 εκατ. ευρώ αντιστοιχούν σε οφειλές από πελάτες που παραμένουν στον ίδιο πάροχο, ενώ 312,89 εκατ. ευρώ είναι παλαιές οφειλές καταναλωτών που άλλαξαν πάροχο. Ο μηχανισμός της Καθολικής Υπηρεσίας, ο οποίος σχεδιάστηκε ώστε καταναλωτές χωρίς ενεργή σύμβαση προμήθειας να μη μένουν χωρίς ηλεκτροδότηση, συνδέεται, σύμφωνα με τη ΡΑΑΕΥ, με αυξημένο πιστωτικό κίνδυνο. Θετικά φαίνεται πάντως να λειτουργεί η θέσπιση ανώτατης διάρκειας παραμονής τεσσάρων μηνών στο συγκεκριμένο καθεστώς. Το 2025 ο αριθμός των πελατών που υπάγονταν στην Καθολική Υπηρεσία μειώθηκε κατά 50,8% σε σύγκριση με το 2024, ενώ η κατανάλωσή τους υποχώρησε κατά 28,34%.