Οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του πλανήτη βρίσκονται σε πόλεμο

Είναι πλέον σαφές: Οι δύο μεγαλύτερες δυνάμεις του κόσμου βρίσκονται σε οικονομικό πόλεμο. Το επόμενο κεφάλαιο στην σύγκρουση των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας έχει ανοίξει, θέτοντας σε κίνδυνο την σχέση που διαμόρφωσε την παγκόσμια οικονομία κατά τον 21ο  αιώνα. Και σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις, κανείς δεν θα μείνει αλώβητος από αυτόν τον πόλεμο. 

Όταν ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump «πάγωσε» τους δασμούς για όλες τις χώρες για 90 ημέρες αλλά τους αύξησε στο 145% για την Κίνα, ήταν πλέον σαφές ποιος είναι ο πραγματικός αποδέκτης της εμπορικής επιθετικότητάς του. 

Η Κίνα υπόσχεται να «παλέψει μέχρι το τέλος», αλλά από την άλλη πλευρά, αναγνωρίζει ότι αυτός ο εμπορικός πόλεμος έχει ήδη ξεπεράσει τα όρια του παραλόγου. Αν και αύξησε τους δικούς της δασμούς στα αμερικανικά προϊόντα από το 84% στο 125% ως αντίποινα, εντούτοις δήλωσε ότι σκοπεύει να αγνοήσει τυχόν άλλες αυξήσεις από την Ουάσιγκτον από εδώ και πέρα. «Έχει καταντήσει ανέκδοτο», είπε το υπουργείο Εμπορίου για αυτό το ανούσιο πια παιχνίδι αριθμών. Σε αυτά τα επίπεδα δασμών, οι εισαγωγές αμερικανικών προϊόντων στην Κίνα είναι ήδη απαγορευτικές, επομένως η όποια αύξηση των δασμών δεν έχει κανένα νόημα, λέει το Πεκίνο. 

Ήδη, υπάρχουν ενδείξεις ότι ένα κομμάτι του ύψους 582 δισ. δολαρίων εμπορίου μεταξύ των δύο χωρών έχει «παγώσει». Τα αμερικανικά εργοστάσια ακυρώνουν παραγγελίες και οι Κινέζοι προμηθευτές θέτουν κάποιους εργαζόμενούς τους σε αναστολή εργασίας.  Τα στοιχεία δείχνουν μια απότομη μείωση στις μισθώσεις πλοίων στα δρομολόγια του Ειρηνικού, από τη στιγμή που άρχισε η κλιμάκωση του εμπορικού πολέμου. 

Και όμως, αυτή η οικονομική σχέση που καταρρέει τώρα ήταν επωφελής και για τις δύο πλευρές εδώ και χρόνια. Η εκτεταμένη χρήση των κινεζικών εργοστασίων από τις αμερικανικές επιχειρήσεις κράτησε τις τιμές χαμηλά για τους Αμερικανούς καταναλωτές και φούσκωσε τα κέρδη των μεγαλύτερων εταιρειών των ΗΠΑ. Ως αντάλλαγμα, η Κίνα  εξασφάλισε θέσεις εργασίας και επενδύσεις, που έβγαλαν εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια. Και καθώς η αγοραστική δύναμη των Κινέζων αυξανόταν, δημιουργήθηκε μια τεράστια και επικερδής αγορά για τα αμερικανικά brands. 

Ο Trump ισχυρίζεται ότι οι όποιες επιπτώσεις για τις ΗΠΑ από τους δασμούς στην Κίνα θα αντισταθμιστούν από τα μακροπρόθεσμα οφέλη σε θέσεις εργασίας και επενδύσεις. Όμως βραχυπρόθεσμα, μια αμερικανική ύφεση θεωρείται από την JP Morgan σαν το πιθανότερο σενάριο. 

Στα 23 χρόνια από τότε που η Κίνα εντάχθηκε στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, η πρόσβαση στα φθηνά εργοστασιακά προϊόντα της έχει εξελιχθεί σε βασικό συστατικό της καταναλωτικής οικονομίας των ΗΠΑ. Η Κίνα ευθυνόταν για το 13% των εισαγωγών αγαθών στις ΗΠΑ το 2024. Από εκεί έρχεται μια μεγάλη γκάμα προϊόντων, όπως smartphones, παιχνίδια και βιομηχανικά εξαρτήματα. Ολόκληρες επιχειρήσεις έχουν χτιστεί πάνω σε αυτό το μοντέλο, που προβλέπει τον σχεδιασμό, το μάρκετινγκ και τη διανομή στις ΗΠΑ, αλλά την παραγωγή στην Κίνα.

Όπως σημειώνει η Wall Street Journal, πολλές επιχειρήσεις είχαν αρχίσει να προσαρμόζονται στην πραγματικότητα των υψηλότερων δασμών που ξεκίνησαν κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας Trump. Αλλά αν οι νέοι δασμοί παραμείνουν, θα βρεθούν αντιμέτωπες με την απώλεια της πρόσβαση στα κινεζικά εργοστάσια. 

Κάτι τέτοιο συνεπάγεται βαθιές αλλαγές σε όσα γνώριζαν έως τώρα οι Αμερικανοί  καταναλωτές. Και αυτό, την ώρα που ήδη πιέζονται από την αύξηση των τιμών κατά 24% τα τελευταία πέντε χρόνια. 

Για την Κίνα, εν τω μεταξύ, ένας πλήρης εμπορικός πόλεμος με τις ΗΠΑ σημαίνει αποκλεισμό από τη μεγαλύτερη καταναλωτική αγορά στον πλανήτη, σε μια εποχή που η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου προσπαθεί ακόμα να στηριχθεί στις εξαγωγές για να ξεπεράσει μια επώδυνη ύφεση στο real estate και να αντιμετωπίσει τις αδύναμες καταναλωτικές δαπάνες. 

«Για να το θέσω ωμά, δεν μπορούμε να αντέξουμε για πολύ. Αν δεν αντέξουμε άλλο, θα πρέπει να κλείσουμε το εργοστάσιο», λέει στη Wall Street Journal ο Hong Binbin, ο οποίος διευθύνει την Shenzhen Jiaoyang Industrial, μια εταιρεία κατασκευής λούτρινων παιχνιδιών στη νότια Κίνα. Οι πωλήσεις προς τις ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν το 70% έως 80% των εσόδων της εταιρείας, και σύμφωνα με τον Hong, οι παραγγελίες θα σταματήσουν να έρχονται χάρη στους δασμούς του Trump.

Ένα άλλο εργοστάσιο, το Huizhou Yihe Furniture στην επαρχία Γκουανγκντόνγκ της Κίνας, θέτει σε άδεια τους δεκάδες εργαζομένους του έως τις 13 Απριλίου, με τη σχετική ανακοίνωση να μιλά για «σοβαρό σοκ λόγω των νέων εμπορικών πολιτικών». 

Ο κόσμος οδεύει προς «μια άτακτη οικονομική αποσύνδεση μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου», προειδοποιεί η Deutsche Bank. 

Παρά τις εντάσεις στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας τα τελευταία χρόνια, οι οικονομίες των δύο χωρών είναι πλέον βαθιά αλληλένδετες. Εδώ και περισσότερα από 25 χρόνια, οι Αμερικανοί ξοδεύουν ένα μεγάλο μέρος των χρημάτων τους αγοράζοντας προϊόντα που κατασκευάζονται στην Κίνα. Οι ΗΠΑ απέκτησαν φθηνά αγαθά και η Κίνα επένδυσε στην ανάπτυξη των υποδομών της και στην αναβάθμιση της οικονομίας της.

Αλλά η σχέση αυτή είχε και κόστος, καθώς θέσεις εργασίας χάθηκαν σε αμερικανικές βιομηχανικές πόλεις και το εμπορικό έλλειμμα όλο και αυξανόταν. Οι ΗΠΑ εξήγαγαν αγαθά αξίας 143,5 δισ. δολαρίων στην Κίνα το 2024, αλλά αγαθά αξίας 438,9 δισ. δολαρίων έκαναν το αντίθετο ταξίδι. 

Στόχος του Trump είναι να εξαλείψει το εμπορικό έλλειμμα μια για πάντα μέσω δασμών, οι οποίοι, όπως λέει, θα βοηθήσουν στην προσέλκυση περισσότερων εργοστασίων πίσω στις ΗΠΑ, δημιουργώντας θέσεις εργασίας στην εγχώρια αγορά και σταματώντας τη ροή αμερικανικών χρημάτων προς την Κίνα.

«Ας ελπίσουμε ότι στο κοντινό μέλλον, η Κίνα θα συνειδητοποιήσει ότι οι μέρες που έκλεβε τις ΗΠΑ και άλλες χώρες δεν είναι πλέον βιώσιμες ή αποδεκτές», δήλωσε ο Trump την Τετάρτη.

Οι οικονομολόγοι της Capital Economics υπολογίζουν ότι οι κινεζικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ θα μπορούσαν να μειωθούν κατά το ήμισυ τα επόμενα χρόνια, ενώ οι αναλυτές της Societe Generale εκτιμούν ότι οι εξαγωγές της Κίνας προς τις ΗΠΑ «θα εξαλειφθούν σε μεγάλο βαθμό» από τις τελευταίες αυξήσεις δασμών του Trump.

Ήδη, οι ημερήσιες κρατήσεις εμπορευματοκιβωτίων στην εμπορική διαδρομή ΗΠΑ-Κίνας μειώθηκαν κατά ένα τέταρτο από τα τέλη Μαρτίου σε σύγκριση με πέρυσι.

Ωστόσο,  πολλά προϊόντα που εισάγουν οι ΗΠΑ από την Κίνα, όπως τα ηλεκτρονικά είδη, είναι δύσκολο να παραχθούν εγχώρια ή να βρεθούν από προμηθευτές σε άλλες χώρες. «Η μετατόπιση αυτής της παραγωγής απαιτεί χρόνο και ενέργεια και συνοδεύεται από ένα κόστος», σημειώνει ο Cristian DeRitis, οικονομολόγος της Moody’s. 

Αλλά και για την Κίνα, η εύρεση νέων αγοραστών για τα προϊόντα της θα μπορούσε να είναι δύσκολη υπόθεση. Άλλες χώρες ήδη κατακλύζονται από μια πλημμύρα κινεζικών εισαγωγών και θα διστάσουν να αγοράσουν ακόμα περισσότερα. Η συσσώρευση περισσότερων απούλητων αγαθών στην κορεσμένη εγχώρια αγορά της Κίνας θα επιδείνωνε τις ήδη σοβαρές αποπληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία της.

Σε αυτόν τον εμπορικό πόλεμο δεν διακυβεύεται μόνο η βραχυπρόθεσμη οικονομική απόδοση της Κίνας, λένε οι οικονομολόγοι, αλλά ολόκληρο το οικονομικό της μοντέλο. Η οικονομία της Κίνας έχει χτιστεί σε γενναίες επενδύσεις σε εργοστάσια, υποδομές και ακίνητα, καθώς και σε έναν τεράστιο εξαγωγικό τομέα, μια στρατηγική που την έφερε στη δεύτερη θέση στην παγκόσμια οικονομία.

Τώρα, λένε οι οικονομολόγοι, θα πρέπει να στραφεί στην ενίσχυση της κατανάλωσης ή να δει την ανάπτυξη να παραμένει στάσιμη. Η αναδιάρθρωση της τεράστιας οικονομίας της Κίνας προς την κατανάλωση σημαίνει διοχέτευση περισσότερων πόρων στα νοικοκυριά και απομάκρυνση από τα εργοστάσια. Μακροπρόθεσμα, αυτό θα απαιτούσε εκτεταμένες και δαπανηρές μεταρρυθμίσεις. 

«Το μοντέλο ανάπτυξης της Κίνας, το οποίο υπήρξε θεαματικά επιτυχημένο τις τελευταίες δεκαετίες, έχει φτάσει στα όριά του», λέει ο Frederic Neumann, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ασία της HSBC στο Χονγκ Κονγκ. Η τράπεζα εκτιμά ότι ο εμπορικός πόλεμος θα μειώσει την ανάπτυξη της Κίνας κατά 1,5 έως 2 ποσοστιαίες μονάδες το επόμενο έτος – αν και προβλέπει πολύ μεγαλύτερο πλήγμα εάν άλλες χώρες ακολουθήσουν τις ΗΠΑ στην ανάσχεση των κινεζικών εξαγωγών. Το Πεκίνο στοχεύει σε ανάπτυξη περίπου 5% το 2025.

Η Goldman Sachs υπολογίζει ότι μεταξύ 10 και 20 εκατομμύρια άτομα δουλεύουν στα κινεζικά εργοστάσια για την ικανοποίηση της ζήτησης των Αμερικανών καταναλωτών για οικιακά είδη, παιχνίδια, τις πιο σύγχρονες ηλεκτρονικές συσκευές και άλλα εισαγόμενα προϊόντα.

Σε αυτόν τον οικονομικό πόλεμο, δεν είναι σαφές ποιος από τους δύο θα κάνει πίσω πρώτος ή εάν οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να βρουν κοινό έδαφος. Ένα πράγμα είναι σίγουρο: Η επικείμενη διαταραχή της ροής αγαθών αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών, θα έχει καταστροφικές επιπτώσεις τόσο στις δύο οικονομίες όσο και στους εμπορικούς τους εταίρους.

«Δεν μπορείς να το μοντελοποιήσεις αυτό», λέει στους New York Times ο Steven Okun, διευθύνων σύμβουλος της APAC Advisors, μιας γεωπολιτικής συμβουλευτικής εταιρείας. «Θα πρέπει οι χώρες να επιλέξουν μεταξύ των ΗΠΑ και της Κίνας;»

moneyreview.gr