Παγκόσμιο εμπόριο: Γιατί το 2026 θα είναι ακόμη ένα έτος αστάθειας

Το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα, το οποίο ολοκληρώνει μία από τις πιο μετασχηματιστικές χρονιές του τελευταίου αιώνα, εισέρχεται στην επόμενη περίοδο αντιμετωπίζοντας ακόμη περισσότερες προκλήσεις για τη σταθερότητα και την ανάπτυξη.

Το παγκόσμιο εμπόριο αγαθών άντεξε σχετικά καλά μέσα στο 2025, ακόμη κι όταν ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ άρχισε να υψώνει ένα τείχος δασμών γύρω από τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου. Στοιχεία που επικαλέστηκε αυτή την εβδομάδα ο βετεράνος της ναυτιλιακής βιομηχανίας John McCown δείχνουν ότι οι παγκόσμιοι όγκοι μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων αυξήθηκαν κατά 2,1% τον Οκτώβριο σε ετήσια βάση.

Ωστόσο, κάτω από αυτή τη συνολική ανθεκτικότητα διαμορφώνονται νέες υποβόσκουσες τάσεις: οι ΗΠΑ κατέγραψαν συρρίκνωση 8% στους εισερχόμενους όγκους, ενώ οι εισαγωγές προς την Αφρική, τη Μέση Ανατολή, τη Λατινική Αμερική και την Ινδία παρουσίασαν ισχυρή αύξηση.

Οι εμπορικές απειλές του Τραμπ ήταν από τους βασικούς λόγους αυτής της αναδιάταξης των αποστολών, σύμφωνα με τον McCown. Αν το 2025 ήταν η χρονιά των δασμών, έγραψε σε ανάρτησή του στο LinkedIn, τότε το 2026 θα είναι η χρονιά των συνεπειών των δασμών.

Άλλοι ειδικοί τις τελευταίες εβδομάδες εκτιμούν ότι το επόμενο έτος θα φέρει ακόμη μεγαλύτερη αναταραχή στο εμπόριο, με τέσσερα ζητήματα να ξεχωρίζουν:

Οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και το Μεξικό πρόκειται να ξεκινήσουν την αναθεώρηση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου της Βόρειας Αμερικής (USMCA), η οποία τέθηκε σε ισχύ το 2020. Οι διαπραγματεύσεις θα οδηγήσουν τις τρεις χώρες σε «αχαρτογράφητα νερά», λόγω της καινοτομίας που επιτρέπει αναθεώρηση μετά από μόλις έξι χρόνια, σύμφωνα με δηλώσεις του εμπορικού εκπροσώπου των ΗΠΑ Τζέιμσον Γκριρ στο Κογκρέσο αυτόν τον μήνα.

Ο Γκριρ ανέφερε ότι η κυβέρνηση έλαβε περισσότερες από 1.500 απαντήσεις κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης ενόψει της επανεξέτασης.

«Πολλοί φορείς εξέφρασαν στήριξη στη USMCA και αρκετοί ζήτησαν ρητά την παράτασή της», είπε. «Ταυτόχρονα, σχεδόν όλοι ζήτησαν κάποιου είδους βελτίωση της συμφωνίας».

Ωστόσο, κάθε «βελτίωση» για ένα από τα τρία μέλη ενδέχεται να γίνει εις βάρος κάποιου άλλου, προετοιμάζοντας το έδαφος για σκληρές διαπραγματεύσεις. Οι σχέσεις ΗΠΑ–Καναδά είναι ήδη τεταμένες, μετά τη διακοπή των εμπορικών συνομιλιών από τον Τραμπ τον Οκτώβριο, ως απάντηση σε διαφημίσεις κατά των δασμών που περιλάμβαναν τον Ρόναλντ Ρίγκαν.

Δύσκολη πλεύση

Το επόμενο έτος μπορεί να φέρει δύο σοκ που ακούγονται θετικά αλλά ενδέχεται να μπλοκάρουν τις εφοδιαστικές αλυσίδες, όπως συνέβη την περίοδο της πανδημίας, σύμφωνα με ειδικούς όπως ο Lars Jensen, διευθύνων σύμβουλος της Vespucci Maritime.

Η πρώτη αλλαγή θα ήταν η επιστροφή των πλοίων στη διαδρομή της Ερυθράς Θάλασσας, αντί της μακρύτερης πορείας γύρω από τη νότια Αφρική. Οι επιθέσεις των Χούθι έχουν σε μεγάλο βαθμό υποχωρήσει μετά το ειρηνευτικό σχέδιο για τη Γάζα τον Οκτώβριο, καθιστώντας τη διαδρομή πιο ελκυστική. Ήδη εταιρείες όπως η CMA CGM και η Maersk στέλνουν περιορισμένο αριθμό πλοίων μέσω της περιοχής.

Ωστόσο, μια πλήρης επιστροφή στη Διώρυγα του Σουέζ θα «πλημμυρίσει την αγορά με επιπλέον χωρητικότητα» και θα δημιουργήσει «τεράστια προβλήματα συμφόρησης στα ευρωπαϊκά λιμάνια», προειδοποίησε ο Jensen.

Το δεύτερο πλήγμα θα μπορούσε να προέλθει από τη ζήτηση. Αν η αμερικανική οικονομία επιταχυνθεί το 2026 όσο προβλέπει η κυβέρνηση Τραμπ – λόγω επενδυτικής έκρηξης και χαμηλότερων επιτοκίων – η αναπλήρωση αποθεμάτων ενδέχεται να ξεπεράσει τις δυνατότητες της ναυτιλίας.

Εύθραυστες συμφωνίες

Στον κατάλογο των επιτευγμάτων του Λευκού Οίκου για το 2025 βρίσκονται εμπορικές συμφωνίες με μεγάλες οικονομίες. Ωστόσο, δεν πρόκειται για παραδοσιακές, δεσμευτικές συμφωνίες με μηχανισμούς επιβολής. Επιπλέον, με την Κίνα υπάρχει μόνο μονοετής εκεχειρία, όχι πλήρης συμφωνία.

Αυτό έχει δημιουργήσει ανησυχίες ότι οι συμφωνίες μπορεί να καταρρεύσουν, ιδίως αν το Πεκίνο ασκήσει πιέσεις σε χώρες που συνεργάζονται με την Ουάσινγκτον εις βάρος των κινεζικών συμφερόντων.

Το Ανώτατο Δικαστήριο

Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα ενόψει του 2026 αφορά την επικείμενη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ σχετικά με τη νομιμότητα των λεγόμενων «ανταποδοτικών» δασμών του Τραμπ.

Αν ο Τραμπ χάσει την υπόθεση, τίθεται το ζήτημα αν η κυβέρνηση θα πρέπει να επιστρέψει τα χρήματα που κατέβαλαν οι εισαγωγείς. Οι αγορές στοιχημάτων δίνουν πιθανότητα περίπου 75% σε ήττα του Τραμπ.

Ερωτηθείς αν το 2026 θα είναι πιο ήσυχο στο μέτωπο των δασμών, ο Γκριρ απάντησε: «Αυτό είναι ερώτημα για τον πρόεδρο Τραμπ».

moneyreview.gr με πληροφορίες από Bloomberg