Παραλείψεις και λάθη κοστίζουν ακριβά στο νέο μητρώο ακινήτων

Αυστηρό πλαίσιο προστίμων για όσους δεν δηλώνουν τα στοιχεία ακινήτων στο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ) φέρνει νέα τροπολογία του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ενώ παράλληλα αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο θα υπολογίζεται ο ΕΝΦΙΑ σε χιλιάδες περιπτώσεις ακινήτων από το 2027 και μετά.

Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, η νέα ρύθμιση προβλέπει χρηματικές κυρώσεις έως και 1.000 ευρώ για παραλείψεις ή ανακριβείς δηλώσεις σχετικά με τη χρήση ακινήτων στο ΜΙΔΑ, ενώ όσον αφορά τον ΕΝΦΙΑ, για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα ο φόρος να υπολογίζεται με βάση την πραγματική επιφάνεια ενός κτίσματος όταν αυτή είναι μικρότερη από τα τετραγωνικά που εμφανίζονται σε τίτλους, άδειες ή κτηματολογικές εγγραφές και αποδεικνύεται μέσω της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου.

Οι αλλαγές περιλαμβάνονται στο άρθρο 3 τροπολογίας που κατατέθηκε στο νομοσχέδιο για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης και την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών και αφορούν τόσο τις δηλώσεις στοιχείων ακινήτων όσο και το νέο καθεστώς ενημέρωσης του ΜΙΔΑ.

Στο επίκεντρο της νέας ρύθμισης βρίσκεται η υποχρέωση ενημέρωσης του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων για τη χρήση κάθε ακινήτου που εκμισθώνεται ή παραχωρείται δωρεάν.

Συγκεκριμένα, θεσπίζεται πρόστιμο 500 ευρώ για τους ιδιοκτήτες που δεν θα υποβάλουν τη σχετική δήλωση στο ΜΙΔΑ μέσα σε τρεις μήνες από την έναρξη της μίσθωσης ή της δωρεάν παραχώρησης. Για τις περιπτώσεις αγροτικών εκτάσεων που συνδέονται με την ενιαία αίτηση ενίσχυσης, η δήλωση θα πρέπει να υποβάλλεται εντός δύο μηνών από την έναρξη της σχετικής προθεσμίας.

Ακόμη βαρύτερες είναι οι κυρώσεις για μισθωτές ή παραχωρησιούχους που υποβάλλουν δηλώσεις με ανακριβή στοιχεία. Εφόσον τα λανθασμένα στοιχεία χρησιμοποιηθούν για τη λήψη επιδομάτων, ενισχύσεων ή επιδοτήσεων, το πρόστιμο ανέρχεται σε 1.000 ευρώ. Αντίθετα, όταν η ανακριβής δήλωση δεν αξιοποιηθεί για τη χορήγηση οικονομικών ενισχύσεων, η κύρωση περιορίζεται στα 100 ευρώ. Με τη διάταξη αυτή το υπουργείο επιδιώκει να διασφαλίσει την ορθή καταγραφή της πραγματικής χρήσης των ακινήτων και να περιορίσει φαινόμενα καταχρηστικής αξιοποίησης κρατικών ενισχύσεων μέσω ανακριβών δηλώσεων.

Η τροπολογία προβλέπει επίσης ότι πριν από οποιαδήποτε δήλωση χρήσης ακινήτου στο ΜΙΔΑ θα πρέπει να έχει προηγηθεί η υποβολή της δήλωσης στοιχείων ακινήτων. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι το μητρώο θα διαθέτει πρώτα τα πλήρη στοιχεία του ακινήτου και στη συνέχεια θα μπορεί να καταχωρίζεται η χρήση του, είτε πρόκειται για μίσθωση είτε για δωρεάν παραχώρηση.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αλλαγή στον προσδιορισμό του ΕΝΦΙΑ από το φορολογικό έτος 2027 και μετά. Η νέα ρύθμιση αντιμετωπίζει περιπτώσεις στις οποίες η πραγματική επιφάνεια ενός κτίσματος είναι μικρότερη από εκείνη που αναγράφεται στο κτηματολόγιο, στον τίτλο κτήσης ή στην οικοδομική άδεια. Εφόσον έχει εκδοθεί ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου και από αυτήν προκύπτουν λιγότερα τετραγωνικά μέτρα, τότε για τον υπολογισμό του φόρου θα λαμβάνεται υπόψη η πραγματική επιφάνεια.

Μέχρι σήμερα η φορολογική διοίκηση βασιζόταν κυρίως στα στοιχεία που αναγράφονται στις κτηματολογικές εγγραφές, στους τίτλους ή στις οικοδομικές άδειες. Με τη νέα πρόβλεψη, ιδιοκτήτες ακινήτων που εμφανίζονται να διαθέτουν μεγαλύτερη επιφάνεια από την πραγματική ενδέχεται να δουν μειωμένες φορολογικές επιβαρύνσεις, εφόσον διαθέτουν ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου που αποδεικνύει τα ορθά στοιχεία.

Η ίδια αρχή θα εφαρμόζεται και στις δηλώσεις στοιχείων ακινήτων, ώστε να υπάρχει πλήρης ταύτιση μεταξύ των στοιχείων που χρησιμοποιούνται για την περιουσιακή εικόνα του φορολογουμένου και εκείνων που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του ΕΝΦΙΑ.

Η τροπολογία προβλέπει επίσης ότι δηλώσεις στοιχείων ακινήτων και πράξεις προσδιορισμού ΕΝΦΙΑ που έχουν ήδη υποβληθεί ή εκδοθεί δεν θα θεωρούνται ανακριβείς στις περιπτώσεις όπου η πραγματική επιφάνεια του κτίσματος αποδεικνύεται μικρότερη μέσω της ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου.

Παράλληλα, δεν θα επιβάλλονται κυρώσεις ούτε θα αμφισβητούνται τα πιστοποιητικά ΕΝΦΙΑ που έχουν εκδοθεί με βάση τα στοιχεία αυτά, προσφέροντας ασφάλεια δικαίου στους ιδιοκτήτες που είχαν δηλώσει τα ακίνητά τους σύμφωνα με το ισχύον έως σήμερα καθεστώς.

Ειδικότερα, η διάταξη προβλέπει τα εξής:

• Για τον προσδιορισμό του φόρου λαμβάνεται υπόψη η πραγματική κατάσταση του ακινήτου. Η πραγματική κατάσταση του ακινήτου προκύπτει από την οριστική εγγραφή στο κτηματολογικό γραφείο.

• Αν δεν υπάρχει οριστική εγγραφή, λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία του ακινήτου όπως προκύπτουν από τον τίτλο κτήσης. Αν δεν υπάρχει τίτλος κτήσης, λαμβάνονται υπόψη τα στοιχεία της πραγματικής κατάστασης του ακινήτου.

• Αν η πραγματική επιφάνεια του ακινήτου υπερβαίνει αυτή που αναγράφεται στην οριστική εγγραφή στο κτηματολογικό γραφείο ή στον τίτλο κτήσης ή στην άδεια οικοδομής ή έχει γίνει αλλαγή της χρήσης του ακινήτου, λαμβάνονται υπόψη η πραγματική επιφάνεια και η πραγματική χρήση του ακινήτου.

• Ειδικά για τα κτίσματα για τα οποία έχει εκδοθεί ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου, αν η πραγματική επιφάνεια του κτίσματος είναι μικρότερη από αυτήν που αναγράφεται στην οριστική εγγραφή στο κτηματολογικό γραφείο ή στον τίτλο κτήσης ή στην άδεια οικοδομής, λαμβάνεται υπόψη η πραγματική επιφάνεια του κτίσματος όπως αποδεικνύεται από την ηλεκτρονική ταυτότητα κτιρίου.