Πετρέλαιο: Το μπλόκο στο Ιράν στεγνώνει την Ασία

Οι εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου προς την Ασία έχουν σχεδόν στερέψει, καθώς το αμερικανικό ναυτικό μπλόκο κρατά δεξαμενόπλοια εγκλωβισμένα στον Περσικό Κόλπο, την ώρα που η Ουάσιγκτον ετοιμάζεται να αυξήσει ακόμη περισσότερο την οικονομική πίεση προς την Τεχεράνη και τους εμπορικούς εταίρους της.

Η έλλειψη φορτίων είναι πλέον τόσο έντονη, ώστε το ιρανικό αργό, το οποίο παραδοσιακά πωλούνταν με σημαντική έκπτωση προκειμένου να αντισταθμιστούν οι κίνδυνοι των κυρώσεων, προσφέρεται πλέον με premium περίπου 4 δολαρίων το βαρέλι έναντι των διεθνών τιμών αναφοράς, σύμφωνα με traders που μίλησαν στο Bloomberg.

Πρόκειται για μία πλήρη αντιστροφή των όρων του εμπορίου. Μέχρι πρόσφατα, οι ιδιωτικές εταιρείες διύλισης της Κίνας απορροφούσαν το μεγαλύτερο μέρος των ιρανικών εξαγωγών, επωφελούμενες από τις χαμηλότερες τιμές. Σήμερα, όμως, καλούνται να πληρώσουν ακριβότερα για ένα πετρέλαιο που εξακολουθεί να συνοδεύεται από σοβαρούς νομικούς και χρηματοπιστωτικούς κινδύνους.

Καθοριστικό ρόλο στη συρρίκνωση της προσφοράς έχει διαδραματίσει το αμερικανικό μπλόκο, το οποίο έχει αφήσει φορτωμένα ιρανικά δεξαμενόπλοια παγιδευμένα εντός του Περσικού Κόλπου και έναν στόλο άδειων πλοίων να περιμένει έξω από αυτόν.

Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Kpler, μόλις 40 εκατ. βαρέλια ιρανικού πετρελαίου βρίσκονται πλέον στα ύδατα ανατολικά της χερσονήσου της Μαλαισίας, μιας περιοχής που χρησιμοποιείται ως βασικό κέντρο προσωρινής αποθήκευσης και μεταφόρτωσης φορτίων προς την Κίνα και άλλες ασιατικές αγορές.

Από αυτήν την ποσότητα, εκτιμάται ότι μόνο 4 εκατ. βαρέλια παραμένουν απούλητα. Πρόκειται για φορτίο που αντιστοιχεί σε μόλις δύο υπερδεξαμενόπλοια, ένδειξη του πόσο περιορισμένα είναι πλέον τα διαθέσιμα αποθέματα στην περιοχή.

Η στενότητα της προσφοράς γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη καθώς η κυβέρνηση των ΗΠΑ ετοιμάζεται να ανακοινώσει νέα μέτρα για την οικονομική απομόνωση του Ιράν.

Το «οικονομικό D-Day» της Ουάσιγκτον

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent αναμένεται να παρουσιάσει αργότερα τη Δευτέρα ένα σχέδιο για αυτό που έχει περιγράψει ως τη «μεγαλύτερη συντονισμένη οικονομική απομόνωση στην ιστορία».

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επιχειρήσεις και οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που επιτρέπουν στο Ιράν να συνεχίζει να εξάγει πετρέλαιο και να εισπράττει τα σχετικά έσοδα. Οι ιδιωτικές κινεζικές εταιρείες διύλισης, γνωστές στην αγορά ως «teapots», καθώς και οι τράπεζες που χρηματοδοτούν τις συναλλαγές τους, θεωρούνται οι πιθανότεροι στόχοι.

Η επιβολή αυστηρότερων μέτρων, ωστόσο, ενέχει σημαντικό οικονομικό και διπλωματικό κόστος. Η Ουάσιγκτον καλείται να κλιμακώσει την πίεση προς την Τεχεράνη σε μια περίοδο κατά την οποία οι διαθέσιμες ποσότητες ιρανικού αργού στην Ασία βρίσκονται ήδη κοντά στο χαμηλότερο σημείο τους και οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν υψηλές.

Μέχρι σήμερα, οι αμερικανικές κυρώσεις επικεντρώνονταν κυρίως σε μικρότερες ιδιωτικές εταιρείες διύλισης, λιμάνια και μεσάζοντες. Οι ΗΠΑ απέφευγαν μια πιο επιθετική εφαρμογή των μέτρων, φοβούμενες τόσο μια νέα άνοδο των διεθνών τιμών όσο και μια σοβαρή επιδείνωση των σχέσεων με το Πεκίνο.

Η κόκκινη γραμμή των κινεζικών τραπεζών

Νωρίτερα μέσα στο έτος, η Ουάσιγκτον επέβαλε κυρώσεις στη Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery, μία από τις μεγαλύτερες ιδιωτικές εταιρείες διύλισης της Κίνας. Η κίνηση προκάλεσε ασυνήθιστα έντονη αντίδραση από το Πεκίνο, το οποίο έδωσε εντολή στις κινεζικές επιχειρήσεις να μην συμμορφωθούν με τα αμερικανικά μέτρα.

Οι ΗΠΑ, πάντως, δεν έχουν μέχρι στιγμής στοχοποιήσει τις μεγάλες κινεζικές τράπεζες. Μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να διακόψει τη χρηματοδότηση των αγορών ιρανικού πετρελαίου, θα διεύρυνε όμως ταυτόχρονα τη σύγκρουση με τη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.

Κατά την Emma Li, επικεφαλής αναλύτρια της κινεζικής αγοράς στη Vortexa, η τιμή του ιρανικού αργού βρίσκεται πλέον κοντά στο υψηλότερο επίπεδό της από το τέλος της πρώτης προεδρικής θητείας του Donald Trump.

Η αύξηση του κόστους ενδέχεται να οδηγήσει τις μικρότερες κινεζικές εταιρείες διύλισης είτε να επιστρέψουν σε συμβατικές ποικιλίες αργού είτε να περιορίσουν τη λειτουργία των μονάδων τους. Η πίεση εντείνεται από τις υψηλές διεθνείς τιμές, αλλά και από τη σταδιακή εξασθένηση της κινεζικής ζήτησης, μεταξύ άλλων λόγω της αυξανόμενης διείσδυσης των ηλεκτρικών αυτοκινήτων.

Το μεγάλο στοίχημα των κυρώσεων

Το Ιράν έχει κατορθώσει να λειτουργεί επί δεκαετίες υπό καθεστώς αυστηρών κυρώσεων, δημιουργώντας ένα σύνθετο δίκτυο μεταφορών, μεσαζόντων, ανταλλακτηρίων και ζωνών ελεύθερου εμπορίου για τη διακίνηση του πετρελαίου και των εσόδων του.

Παραμένει επομένως αβέβαιο εάν η νέα αμερικανική εκστρατεία μπορεί πράγματι να στερήσει από την Τεχεράνη τις τελευταίες οικονομικές της διεξόδους ή να μεταβάλει τη στάση της έπειτα από μήνες στρατιωτικής σύγκρουσης.

Η αγορά, πάντως, βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με το πρώτο απτό αποτέλεσμα: το ιρανικό πετρέλαιο, από φθηνή και άφθονη εναλλακτική λύση για τα κινεζικά διυλιστήρια, έχει μετατραπεί σε δυσεύρετο και ακριβό εμπόρευμα. Η επόμενη κίνηση της Ουάσιγκτον θα κρίνει εάν η πίεση θα περιοριστεί στην Τεχεράνη ή θα περάσει στις κινεζικές τράπεζες και, τελικά, στη διεθνή αγορά πετρελαίου.

MoneyReview.gr