«Πόλεμος» ΗΠΑ - ΕΕ για τα τυριά: «Για τους Αμερικανούς η φέτα είναι απλώς ένα λευκό τυρί, για την Ευρώπη, προϊόν που αναφέρεται στην Οδύσσεια»

Σε μια παρατεταμένη εμπορική αντιπαράθεση έχουν εισέλθει Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρωπαϊκή Ένωση για τη χρήση ονομασιών τυριών όπως η φέτα, η παρμεζάνα και το ασιάγκο, με τις δύο πλευρές να δίνουν μάχη για την επικράτηση των δικών τους κανόνων στη διεθνή αγορά.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της οικογένειας Σαρτόρι από το Ουισκόνσιν, η οποία εδώ και τέσσερις γενιές παράγει τυρί ασιάγκο, ακολουθώντας παράδοση που ξεκινά από τον Ιταλό μετανάστη Πάολο Σαρτόρι.

Ωστόσο, υπό την πίεση της Ευρώπης, πολλές χώρες απαγορεύουν σε αμερικανικές εταιρείες να χρησιμοποιούν την ονομασία «Ασιάγκο», καθώς θεωρείται ότι αφορά αποκλειστικά τυρί που παράγεται με αυστηρές προδιαγραφές και σε συγκεκριμένες περιοχές της Ιταλίας.

Το ίδιο ισχύει και για προϊόντα όπως η παρμεζάνα και το πεκορίνο ρομάνο, γεγονός που αναγκάζει εταιρείες όπως η Sartori να περιορίζουν τη διάθεση των προϊόντων τους εκτός ΗΠΑ, αποφεύγοντας ακόμη και γενικούς όρους για την περιγραφή τους.

«Οι καταναλωτές πρέπει να αποφασίζουν ποιο τυρί κερδίζει στην αγορά, όχι οι Ευρωπαίοι δικηγόροι», δηλώνει ο Bert Sartori, δισέγγονος του ιδρυτή της εταιρείας.
«Πόλεμος» ΗΠΑ - ΕΕ για τα τυριά: «Για τους Αμερικανούς η φέτα είναι απλώς ένα λευκό τυρί, για την Ευρώπη, προϊόν που αναφέρεται στην Οδύσσεια»

Η αμερικανική αντεπίθεση

Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η Ουάσιγκτον επιχειρεί να αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού, εντάσσοντας σε εμπορικές συμφωνίες όρους που αναγνωρίζουν τις συγκεκριμένες ονομασίες ως «γενικές», δηλαδή ως περιγραφές τύπου προϊόντος και όχι γεωγραφικής προέλευσης.

Στο πλαίσιο αυτό, χώρες όπως η Ταϊβάν, η Μαλαισία και η Αργεντινή έχουν δεσμευτεί να επιτρέπουν στις αμερικανικές εταιρείες να διαθέτουν τα προϊόντα τους με τις ονομασίες που χρησιμοποιούνται ευρέως στην αγορά.

«Το περασμένο έτος σηματοδότησε σημαντική πρόοδο», ανέφερε η Shawna Morris από την Εθνική Ομοσπονδία Γαλακτοπαραγωγών των ΗΠΑ.

Η αντίδραση της Ευρώπης

Από την άλλη πλευρά, η Ευρωπαϊκή Ένωση υπερασπίζεται το καθεστώς προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης. Το Consorzio del Parmigiano Reggiano, ο οργανισμός που εκπροσωπεί εκατοντάδες Ιταλούς παραγωγούς, επιμένει ότι προϊόντα όπως η παρμεζάνα μπορούν να φέρουν αυτή την ονομασία μόνο αν παράγονται στη βόρεια Ιταλία και σύμφωνα με αυστηρά πρότυπα.

Το 2023, μάλιστα, αμερικανική εταιρεία αναγκάστηκε να αφαιρέσει τη λέξη «παρμεζάνα» από διαφημιστικό υλικό σε έκθεση στη Γερμανία, έπειτα από παρέμβαση των ελεγκτικών αρχών. Σύμφωνα με το Consorzio, οι πωλήσεις «ψεύτικης παρμεζάνας» εκτός ΕΕ ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ ετησίως.

«Πόλεμος» ΗΠΑ - ΕΕ για τα τυριά: «Για τους Αμερικανούς η φέτα είναι απλώς ένα λευκό τυρί, για την Ευρώπη, προϊόν που αναφέρεται στην Οδύσσεια»
Oι πωλήσεις «ψεύτικης παρμεζάνας» εκτός ΕΕ ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ ετησίως

Πότε μια ονομασία γίνεται «γενική»

Οι αμερικανικές γαλακτοκομικές μονάδες, με μεγάλη παραγωγική δυναμικότητα και εμπειρία, μπορούν συχνά να προσφέρουν χαμηλότερες τιμές από τους Ευρωπαίους ανταγωνιστές τους, με τις εξαγωγές τυριού να αυξάνονται κατά 20% πέρυσι.

Την ίδια ώρα, δεν υπάρχουν σαφή διεθνή όρια για το πότε μια ονομασία παύει να συνδέεται με έναν τόπο και γίνεται γενικός όρος. Το «τσένταρ», για παράδειγμα, θεωρείται πλέον είδος τυριού και όχι προϊόν αποκλειστικά από την περιοχή Cheddar της Αγγλίας, ενώ η «σαμπάνια» παραμένει αυστηρά συνδεδεμένη με συγκεκριμένη περιοχή της Γαλλίας.

Η φέτα στο επίκεντρο

Το ζήτημα αγγίζει άμεσα και τη φέτα. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση η φέτα, αν και δεν είναι τοπωνύμιο, μπορεί να παράγεται μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές της Ελλάδας, με παράδοση που φτάνει χιλιάδες χρόνια πίσω.

Μάλιστα, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ένωση, αναφέρεται ακόμη και στην Οδύσσεια, ως προϊόν που συναντάται στο σπήλαιο του Κύκλωπα Πολύφημου. Αντίθετα, στις ΗΠΑ η φέτα θεωρείται «απλώς ένα λευκό, θρυμματιζόμενο τυρί, ανεξαρτήτως προέλευσης».

Η «μάχη» στις διεθνείς αγορές

Στην πράξη, ΗΠΑ και ΕΕ έχουν φτάσει σε αδιέξοδο ως προς το πώς αντιμετωπίζει η κάθε πλευρά τα τυριά στην εγχώρια αγορά της, μεταφέροντας τη σύγκρουση στις αγορές του υπόλοιπου κόσμου.

Στην Ινδονησία, για παράδειγμα, η ΕΕ πέτυχε συμφωνία που αναγνωρίζει ότι η φέτα προέρχεται μόνο από την Ελλάδα και το γκοργκοντζόλα από την Ιταλία. Λίγους μήνες αργότερα, η κυβέρνηση Τραμπ αντέδρασε με δική της εμπορική συμφωνία, βάσει της οποίας η χώρα θα επιτρέπει και στους Αμερικανούς παραγωγούς να χρησιμοποιούν τις ίδιες ονομασίες.

Οι συμφωνίες αυτές, ωστόσο, δεν έχουν ακόμη επικυρωθεί, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί ότι δεν πρέπει να υπονομευθούν οι υφιστάμενες δεσμεύσεις.

Νέες συμφωνίες και προοπτικές

Παρόμοια εικόνα και στην Αυστραλία, όπου νέα συμφωνία με την ΕΕ προβλέπει ότι οι παραγωγοί θα πρέπει σταδιακά να εγκαταλείψουν ονομασίες όπως «fontina», ενώ περιορισμοί τίθενται και στη χρήση της λέξης «φέτα» για νέες επιχειρήσεις.

Ο Ian Schuman, στέλεχος της εταιρείας Schuman Cheese από το Νιου Τζέρσεϊ, που εξάγει παρμεζάνα και ασιάγκο, χαιρέτισε τις κινήσεις της Ουάσιγκτον, επισημαίνοντας ότι «οι συμφωνίες στη Νοτιοανατολική Ασία και τη Λατινική Αμερική είναι ιδιαίτερα σημαντικές, λόγω της αύξησης του πληθυσμού και της αυξανόμενης ζήτησης για τυρί».