Σε αναζήτηση εξωστρέφειας η ελληνική βιομηχανία τροφίμων και ποτών

Συνθήκες αυξημένης ανησυχίας και απρόβλεπτων επιπτώσεων για την παγκόσμια και εγχώρια οικονομία δημιουργεί η νέα γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, η ελληνική βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες σταθερότητας και ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Αυτό υποστήριξε πρόσφατα ο πρόεδρος του Συνδέσμου Ελληνικών Βιομηχανιών Τροφίμων και Ποτών Ιωάννης Γιώτης, από το βήμα της ετήσιας γενικής συνέλευσης του Συνδέσμου.

Με κύκλο εργασιών 26,2 δισ. ευρώ, η ελληνική βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών είναι ο μεγαλύτερος κλάδος της ελληνικής μεταποίησης. Συμβάλλει ουσιαστικά στην παραγωγική δυναμική της χώρας, με επενδύσεις 7,2 δισ. ευρώ την 10ετία 2015-2024. Αποτελεί τον μεγαλύτερο εργοδότη της μεταποίησης, με περισσότερες από 160.000 άμεσες θέσεις εργασίας, τις οποίες ενισχύει σταθερά. Διαχρονικά συνιστά μία από τις σημαντικότερες εξαγωγικές δυνάμεις της χώρας, με τα ελληνικά προϊόντα τροφίμων και ποτών να καταγράφουν εξαγωγές ύψους 7,4 δισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 15% των συνολικών εξαγωγών της Ελλάδας.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, ο Απόστολος Πεταλάς γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), υπογραμμίζει ότι η βιομηχανία τροφίμων στην Ελλάδα έχει παίξει τα τελευταία χρόνια σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση της ποιότητας, στην επάρκεια των προϊόντων, στην απασχόληση και στις επενδύσεις. Ωστόσο, σημειώνει ότι «θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερη η επίδρασή της και στις εξαγωγές εάν μπορούσε να έχει την σθεναρή υποστήριξη της πολιτείας προς αυτή τη κατεύθυνση. Κυρίως στο κομμάτι των επενδύσεων, του κόστους της ενέργειας και βέβαια στα κανάλια διανομής στις διεθνείς αγορές».

Όπως εξηγεί, το ενεργειακό κόστος στην Ελλάδα είναι υπερβολικά μεγάλο με αποτέλεσμα να δημιουργείται πρόβλημα στην ελληνική βιομηχανία τροφίμων. «Η βιομηχανία τροφίμων παράγει προϊόντα στην Ελλάδα για την Ελλάδα. Θα μπορούσε να γίνει ένας πολύ μεγάλος εξαγωγέας και να συμβάλλει σημαντικά στην εθνική οικονομία. Να βρίσκει δηλαδή κάποιος τρόφιμα ελληνικά τυποποιημένα σε όλο τον κόσμο. Αυτό δυστυχώς, αυτό δεν γίνεται γιατί τα προϊόντα έχουν μεγάλο κόστος, λόγω κυρίως της ενέργειας, ενώ οι επιχειρήσεις είναι σχετικά μικρές και δεν μπορούν να χτίσουν μόνες τους διεθνή συστήματα εξαγωγών. Η πολιτεία θα μπορούσε να ασχοληθεί σοβαρά με αυτό το θέμα, δίνοντας λύση στο πρόβλημα, αλλά δεν το κάνει».

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τον κύριο Πεταλά, η πολιτεία με παρεμβατικό τρόπο δημιουργεί εμπόδια στην επιχειρηματική δραστηριότητα. ‘Αλλωστε, όπως επισημαίνει ο ίδιος, οι κρατικές παρεμβάσεις για την περιστολή της ακρίβειας που περιλαμβάνουν την επιβολή πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους αλλά και η επιβολή προστίμων σε επιχειρήσεις δυσκολεύει τη λειτουργία των επιχειρήσεων.

Σημειώνεται ότι το πλαφόν επιβλήθηκε στα μέσα Μαρτίου με ορίζοντα ολοκλήρωσης τα τέλη Ιουνίου και αφορά σε περισσότερες από 60 κατηγορίες τροφίμων και άλλων απαραίτητων ειδών για κάθε ελληνικό νοικοκυριό. Σύμφωνα με το μέτρο, κανείς δεν μπορεί να πουλά με μεγαλύτερο μικτό περιθώριο ποσοστού κέρδους ανά κωδικό, από αυτό που είχε για τον κωδικό κατά μέσο όρο το 2025.

Τι οδηγεί τις αυξήσεις τιμών στα τρόφιμα

Ο πρόεδρος του ΣΕΒΤ, Ι.Γιώτης από το βήμα της γενικής συνέλευσης ζήτησε να μην στοχοποιείται η βιομηχανία τροφίμων για τις αυξήσεις τιμώ. «Ως βιομηχανία τροφίμων και ποτών αναγνωρίζουμε πλήρως την σημασία του ρόλου μας και στηρίζουμε την ελληνική κοινωνία όχι μόνο μέσω της συγκράτησης των τιμών, αλλά και μέσω της διάθεσης προϊόντων σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες και την άμεση ανταπόκρισή μας σε περιόδους εκτάκτων κρίσεων. Η ακρίβεια είναι ο χειρότερος μας εχθρός – δεν την θέλουμε, δεν την επιδιώκουμε» ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο κύριος Γιώτης αναφέρθηκε στην κριτική που έχει δεχθεί ο κλάδος για τις ανατιμήσεις στα τρόφιμα. Υπενθύμισε ότι πριν από δύο χρόνια η βιομηχανία τροφίμων στοχοποιήθηκε για την άνοδο του πληθωρισμού κυρίως λόγω της αύξησης της τιμής του ελαιολάδου. Σήμερα παρατηρείται ξανά μια τάση δαιμονοποίησης του κλάδου για αυξήσεις που προέρχονται από άλλες κατηγορίες προϊόντων όπως τα φρούτα, τα λαχανικά, τα ψάρια και το κρέας που δεν έχουν καμία σχέση με τα επώνυμα τυποποιημένα τρόφιμα.

Η άνοδος των τιμών στα τρόφιμα κατά το πρώτο τετράμηνο του 2026 συνδέεται κυρίως με τις ανατιμήσεις στα νωπά και μη επεξεργασμένα προϊόντα, σύμφωνα με τα στοιχεία μελέτης του ΙΟΒΕ που παρουσιάστηκε στη γενική συνέλευση του ΣΕΒΤ.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι τον Απρίλιο ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 4,4%, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να καταγράφονται στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα, όπου ο σχετικός δείκτης ανήλθε στο 9,2%. Αντίθετα, στα επεξεργασμένα τρόφιμα οι ανατιμήσεις παρέμειναν ιδιαίτερα περιορισμένες, στο 0,6%.

Σημαντικό μέρος των πιέσεων προέρχεται από κατηγορίες όπως τα φρούτα, τα λαχανικά και τα αλιεύματα, προϊόντα των οποίων η διαμόρφωση των τιμών επηρεάζεται άμεσα από παράγοντες όπως οι καιρικές συνθήκες, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, η διαθεσιμότητα της παραγωγής και οι διακυμάνσεις στις διεθνείς αγορές αγροτικών προϊόντων. Αντίθετα, οι τιμές των τυποποιημένων και επεξεργασμένων τροφίμων παρέμειναν σχεδόν σταθερές, παρά τη συνεχιζόμενη επιβάρυνση από το ενεργειακό κόστος και τις πρώτες ύλες.

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στην Ευρωζώνη, όπου ο πληθωρισμός τροφίμων διαμορφώθηκε τον Απρίλιο στο 2,2%. Οι αυξήσεις στα μη επεξεργασμένα τρόφιμα έφτασαν το 4,6%, ενώ στα επεξεργασμένα περιορίστηκαν στο 1%. Ωστόσο, η ένταση των ανατιμητικών πιέσεων εμφανίζεται σημαντικά μεγαλύτερη στην ελληνική αγορά.

Η μελέτη καταγράφει επίσης σημαντική απόκλιση μεταξύ του κόστους εισαγόμενων προϊόντων και του κόστους παραγωγής της εγχώριας βιομηχανίας τροφίμων. Το 2025 ο Δείκτης Τιμών Παραγωγού Τροφίμων υποχώρησε κατά 0,7%, ενώ ο Δείκτης Τιμών Εισαγωγών αυξήθηκε κατά 6,3%, εξέλιξη που αντανακλά τις πιέσεις που μεταφέρονται στην αγορά από το εξωτερικό περιβάλλον.

Ανάλογη εικόνα προκύπτει και από τα πιο πρόσφατα στοιχεία. Κατά το τελευταίο πεντάμηνο, οι τιμές παραγωγού τροφίμων αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 1,7% σε ετήσια βάση, όταν ο πληθωρισμός τροφίμων κινήθηκε στο 4,1%. Τον Μάρτιο του 2026, ειδικότερα, οι τιμές παραγωγού ενισχύθηκαν κατά 1,8%, έναντι αύξησης 4,4% στις τιμές καταναλωτή. Η διαφορά αυτή υποδηλώνει ότι οι ανατιμήσεις που καταγράφονται στην αγορά δεν προέρχονται αποκλειστικά από τη μεταποίηση, αλλά επηρεάζονται και από παράγοντες που σχετίζονται με τις διεθνείς τιμές πρώτων υλών, την ενέργεια και τα εισαγόμενα προϊόντα.

Σύμφωνα με την ανάλυση του ΙΟΒΕ, καθοριστικός παράγοντας για την ενίσχυση του πληθωρισμού κατά τους πρώτους μήνες του έτους παραμένει το ενεργειακό κόστος. Η συμβολή της ενέργειας στην άνοδο των τιμών θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς χωρίς την επίδρασή της ο γενικός πληθωρισμός στην ελληνική οικονομία θα διαμορφωνόταν σε αισθητά χαμηλότερα επίπεδα.

Ο πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ έφτασε 1,14%

Όπως εξηγεί μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Παταλάς, τα φρούτα και λαχανικά είναι προϊόντα που επηρεάζονται από την εποχικότητα και για τον λόγο αυτό δεν έχουν σταθερή τιμή. Επίσης, αναφέρει ότι η ελληνική αγορά τροφίμων, σε σχέση με την ευρωπαϊκή αγορά τροφίμων είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό μη οργανωμένη, ιδιαίτερα στα φρούτα & λαχανικά και τα νωπά κρέατα. Περίπου το 50% των κρεάτων και το 60% των φρούτων & λαχανικών πωλούνται εκτός του οργανωμένου λιανεμπορίου (λαϊκή αγορά, φρουτεμπορικές, οπωροπωλεία κά.). Για τον λόγο αυτό και η παραγωγικότητα του καναλιού είναι μικρή και γενικά οι τιμές είναι μη ελεγχόμενες. Τα σούπερ μάρκετ, ως οργανωμένη αγορά, επιτυγχάνουν τη διασφάλιση της ποιότητας με ποιοτικούς ελέγχους και εξασφαλίζουν καλύτερη τιμή για τους πελάτες.

Τον Μάιο του 2026, ο πληθωρισμός στις αλυσίδες σούπερ μάρκετ, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, ήταν της τάξης του +1,14% σε σχέση με 2025. Ο δείκτης τιμών Μαΐου 2026 σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα Απρίλιο 2026 είναι αυξημένος κατά 0,29%. Συνολικά το κυλιόμενο 12μηνο (Μάιος 2025-Απρίλιος 2026) καταγράφει αύξηση +1,79%. Σημειώνεται ότι το ήμισυ της πληθωριστικής πίεσης οφείλεται στην κατηγορία των νωπών φρούτων και λαχανικών, η οποία το τελευταίο δίμηνο επηρεάζεται από τις κακές καιρικές συνθήκες και την εποχικότητα. Οι υπόλοιπες κατηγορίες παρουσιάζουν συγκριτικά πολύ μικρές διακυμάνσεις. Από τις 23 κατηγορίες που εξετάζονται στην έρευνα οι 10 παρουσιάζουν αύξηση και οι 13 μείωση.

Μεγαλύτερες μειώσεις τιμών τον Μάιο 2026 σε σχέση με τον Μάιο 2025 καταγράφονται στα κατεψυγμένα (-4,37%), τροφές και είδη για κατοικίδια (-3,20%), ζύμες νωπές και κατεψυγμένες (-1,92%), απορρυπαντικά και είδη καθαρισμού (-1,42%), χαρτικά, καλλυντικά και είδη προσωπικής υγιεινής (-1,41%). Οι μειώσεις που καταγράφονται είναι αποτέλεσμα τόσο της ομαλοποίησης της αγοράς και της μείωσης στις τιμές παραγωγού σε ορισμένα προϊόντα. Μεγαλύτερες αυξήσεις τον Μάιο 2026 σε σχέση με τον Μάιο 2025 καταγράφονται στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά (+8,59%), βρεφικές και παιδικές τροφές (+5,05%), αλλαντικά (+4,14%), φρέσκα κρέατα (+3,64%) και έτοιμα γεύματα (+3,64%).Οι αυξήσεις στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά αποδίδονται κυρίως στις καιρικές συνθήκες του Ιανουαρίου μέχρι τις αρχές Μαΐου 2026, με τις αυξημένες βροχοπτώσεις, χαμηλές θερμοκρασίες και τα πλημμυρικά, και στην καθυστέρηση στη νέα σοδειά των εποχικών ειδών. Οι υπόλοιπες κατηγορίες παρουσιάζουν σχετικά μικρές διακυμάνσεις. Ενδεικτικά, οι 22 κατηγορίες εξαιρουμένης της κατηγορίας των νωπών φρούτων και λαχανικών, καταγράφουν συνολικό πληθωρισμό μόλις 0,45%.