Σε τροχιά μείωσης τα "δίδυμα" ελλείμματα

Σε πορεία επιταχυνόμενης μείωσης μπήκαν τα λεγόμενα δίδυμα ελλείμματα, δηλαδή το δημοσιονομικό αλλά και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, τα οποία αυξήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια λόγω των διαδοχικών κρίσεων του κορονοϊού και της ενέργειας.

Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών για το 2022 έφτασε τα 20,14 δισ. ευρώ (9,6% του ΑΕΠ) έναντι του ελλείμματος 12,3 δισ. ευρώ το 2021, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας, λόγω της εξωγενούς ενεργειακής κρίσης. Τη μεγάλη διαφορά την έκαναν οι εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι οποίες σχεδόν διπλασιάστηκαν σε αξία φτάνοντας τα 30,8 δισ. ευρώ το 2022 από τα 16 δισ. ένα χρόνο νωρίτερα. Το καθαρό επιπλέον κόστος για εισαγωγές ενέργειας, όπως αποτυπώνεται από το έλλειμμα στο ισοζύγιο καυσίμων, έφτασε τον περασμένο χρόνο τα 13,16 δισ. ευρώ από τα 5,88 δισ. του 2021.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών θα ήταν ακόμη μεγαλύτερο αν δεν αντισταθμιζόταν από την πολύ καλή πορεία του τουρισμού, του οποίου οι εισπράξεις βελτίωσαν το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών στα 19,4 δισ. ευρώ το 2022 από τα 12,8 δισ. το 2021.

Ωστόσο, η μείωση των τιμών της ενέργειας έχει αρχίσει να αλλάζει την εικόνα και μάλιστα με ταχείς ρυθμούς. Το Δεκέμβριο του 2022 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών έφτασε τα 2,66 δισ. ευρώ έναντι ελλείμματος 2,44 δισ. το 2021. Την ίδια ώρα, τον Δεκέμβριο η τιμή του φυσικού αερίου ήταν ακόμη πάνω από τα 116 ευρώ/MWh από τα 201,63 που είχε φτάσει τον Σεπτέμβριο.

Αντιστοίχως, η τιμή του πετρελαίου brent είχε υποχωρήσει στα 81,16 δολάρια το βαρέλι από 90,23 δολάρια που ήταν τον Σεπτέμβριο του 2022. Τις τελευταίες 10 ημέρες η τιμή του φυσικού αερίου έχει υποχωρήσει πλέον κάτω από τα 60 ευρώ /MWh. Συγκεκριμένα, την περίοδο από 1 έως 20 Φεβρουαρίου η μέση τιμή του φυσικού αερίου διαμορφώθηκε στα 54,5 ευρώ την MWh από τα 63,7 ευρώ του Ιανουαρίου. Η τιμή του αργού πετρελαίου διατηρεί σταθερή την τιμή του κοντά στα 83 δολάρια κατά την περίοδο Ιανουαρίου - Φεβρουαρίου του 2023.

Συνεπώς, κρίνοντας από την υποχώρηση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών τον Δεκέμβριο θα πρέπει να περιμένουμε ακόμη πιο εντυπωσιακή αποκλιμάκωση μέσα στο πρώτο δίμηνο του 2023.

Πορεία ταχείας αποκλιμάκωσης καταγράφει και το δημοσιονομικό έλλειμμα, το οποίο από το 7,5% του ΑΕΠ που είχε φτάσει το 2021 αναμένεται να κλειδώσει στο 3,7 με 3,8% του ΑΕΠ για το 2022, ενώ για το 2023 αναμένεται να υποχωρήσει κάτω από το 2% του ΑΕΠ, που είναι η πρόβλεψη του προϋπολογισμού.

Οι αιτίες εδώ είναι πιο προφανείς. Η ανάπτυξη που αναμένεται να φτάσει ή και να ξεπεράσει το 6% από το 5,6% που προβλέπει ο αναθεωρημένος στόχος του προϋπολογισμού, καθώς και οι μειωμένες κατά περίπου 1 δισ. ευρώ δαπάνες που είχαν εγγραφεί αλλά δεν έγιναν στο 2022. Μαζί βέβαια και το πρωτογενές έλλειμμα, το οποίο θα μετατραπεί σε πλεόνασμα πάνω από 1% στο τέλος του χρόνου από το έλλειμμα περίπου 1% του ΑΕΠ το 2022.

Οι κίνδυνοι

Ωστόσο, η πορεία δεν είναι ανέφελη, με τους μεγαλύτερους κίνδυνους για το ισοζύγιο τρεχουσών του 2023 να πηγάζουν από δύο ενδεχόμενα. Το άνοιγμα της οικονομίας της Κίνας, το οποίο θα μπορούσε να στείλει και πάλι τις τιμές της ενέργειας στα ύψη, με πρώτη αυτή του αργού πετρελαίου. Ένας δεύτερος εξίσου σημαντικός κίνδυνος είναι μια νέα αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου τον Απρίλιο, όταν πλέον οι ταμιευτήρες στην Βόρεια Ευρώπη θα πρέπει να ξαναγεμίσουν.

Σε ό,τι αφορά το δημοσιονομικό, το μόνο ενδεχόμενο που μπορεί να ανατρέψει την κατάσταση είναι  να πυροδοτήσει προεκλογικές παροχές ο εκλογικός κύκλος, εκτροχιάζοντας τη δημοσιονομική πορεία της χώρας.

capital.gr