Σούπερ μάρκετ: Συνεχίζεται η ήπια διολίσθηση των τιμών του έξτρα παρθένου στα ράφια

Συνεχίζεται με ήπιους ρυθμούς η διολίσθηση των τιμών του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου στα σούπερ μάρκετ.

Την εβδομάδα που πέρασε οι περισσότερες ετικέτες δεν άλλαξαν τιμή, όπως δείχνουν τα στοιχεία που συγκεντρώνει και επεξεργάζεται το olivenews.gr. Κάποιες δυνατές όμως προσφορές συγκεκριμένων ετικετών (Terra Creta, Λατζιμάς) σε δύο αλυσίδες λιανεμπορίου (κυρίως στον Μασούτη), στο έξτρα παρθένο, προκάλεσαν μικρή πτώση στο μέσο όρο, κατά 2%.

Σε μηνιαία βάση, δηλαδή στη διάρκεια του Νοεμβρίου, καταγράφεται επίσης πτώση τιμών, της τάξης του 4%. Έτσι, η τιμή του έξτρα παρθένου στα ράφια έχει υποχωρήσει το Νοέμβριο κατά 55 λεπτά το λίτρο και διαμορφώνεται τώρα (4/12) στα 13,1 ευρώ, έναντι 13,65 ευρώ που ήταν (στις 6/11). Στο διάστημα αυτό 29 ετικέτες εμφανίζουν πτώση τιμής που φτάνει στο 25%, ενώ μόνο 4 έχουν ανατιμηθεί.

Οι τιμές των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, διαμορφώνονται στα 10,39 ευρώ (Μασούτης), 10,4 ευρώ (My Market), 10,68 ευρώ (Κρητικός), 10,9 ευρώ (ΑΒ), 12,5 ευρώ (Σκλαβενίτης). Όλες παρέμειναν αμετάβλητες, με εξαίρεση του προϊόντος της My Market που η τιμή του μειώθηκε κατά 10 λεπτά.

Σημειώνεται ότι οι ενδείξεις που εμφανίζουν τα σούπερ μάρκετ περί μειώσεων τιμής, είναι πολλές φορές παραπλανητικές καθώς δεν υπάρχει χρονική σήμανση στην προηγούμενη ακριβότερη τιμή αλλά αόριστα γίνεται μια σύγκριση με μια παλαιότερη τιμή. Οι καταναλωτές, θα πρέπει να εστιάζουν στην τελική τιμή ανά λίτρο του προϊόντος που πρόκειται να αγοράσουν και όχι στις προωθητικές ενέργειες αφού αυτές δεν προσφέρουν κάποια χρήσιμη πληροφορία.

Η μέση τιμή των εξαιρετικών παρθένων ελαιολάδων σε συσκευασία ενός λίτρου 60 ετικετών σε πέντε αλυσίδες (Μασούτης, My Market, ΑΒ, Κρητικός, Σκαβενίτης), διαμορφώνεται σήμερα στα 13,09 ευρώ.

Επιμένει η ακρίβεια

Τους μύθους για τις τιμές στα ελληνικά σούπερ μάρκετ επιχειρεί να διαλύσει το ΙΕΛΚΑ – Ινστιτούτο Έρευνας Λιανικής Καταναλωτικών Αγαθών, παρουσιάζοντας στοιχεία που καταγράφουν μεσοσταθμική μείωση τιμών το Νοέμβριο, κατά -0,72%

Πρόκειται για κυλιόμενη στοχευμένη έρευνα που πραγματοποιείται σε μηνιαία βάση, αποκλειστικά στο κανάλι των μεγάλων αλυσίδων σουπερμάρκετ σχετικά με τις πληθωριστικές τάσεις στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων.

Εξετάζοντας την πορεία των τιμών διαπιστώνεται ότι κατά τη διάρκεια του 2024 υπάρχει σταθεροποίηση, με οριακή αύξηση 0,5% στο 11άμηνο, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2023.

Όπως σημειώνεται, η αρνητική μεταβολή του Νοεμβρίου οφείλεται στις μειώσεις τόσο κατηγοριών μη τροφίμων, όσο και κατηγοριών τροφίμων, «με μόνο πολύ συγκεκριμένες κατηγορίες να παρουσιάζουν αύξηση λόγω συγκυριακών συνθηκών, όπως κατηγορίες που σχετίζονται με το κακάο και τον καφέ και συγκεκριμένα νωπά είδη λόγω των κλιματικών συνθηκών».

Μειώσεις σε απορυπαντικά και χαρτικά

Oι μεταλύτερες μειώσεις τιμών καταγράφονται στις εξής κατηγορίες:

Απορρυπαντικά και είδη καθαρισμού: –9,66%
Τροφές και είδη για κατοικίδια: -6,81%
Χαρτικά, καλλυντικά και είδη προσωπικής υγιεινής: -6,16%
Βρεφικές και παιδικές τροφές: -4,86%
Κατεψυγμένα είδη: -4,86%
Οι μειώσεις που καταγράφονται, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ είναι αποτέλεσμα τόσο της ομαλοποίησης της αγοράς μετά την πανδημία και της μείωσης στις τιμές παραγωγού σε ορισμένα προϊόντα.

Αυξήσεις σε τρόφιμα, ποτά, ζαχαρώδη

Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται στις κατηγορίες:

Φρέσκα ψάρια και θαλασσινά: +6,38%
Ορεκτικά, αλίπαστα και άλλα σερβιριζομενα είδη: +5,90%
Αλκοολούχα ποτά: +5,49%
Μπισκότα, σοκολάτες, ζαχαρώδη: +3,45%
Νερά, αναψυκτικά, χυμοί: +3,43%

Οι αιτίες των αυξήσεων

Σε σχέση με τις αυξήσεις στα ψάρια, λόγω της παρατεταμένης ζέστης, δεν υπήρχαν αρκετά ψάρια προς αλίευση, με αποτέλεσμα ελλείψεις στην αγορά και την αύξηση της τιμής τους, ενώ και οι ιχθυοκαλλιέργειες οριακά επαρκούν για την κάλυψη της ζήτησης.

Οι διεθνείς τιμές του κακάο και του καφέ, σίγουρα επηρεάζουν τις κατηγορίες των γλυκών και των ροφημάτων, αλλά και την κατηγορία με τα είδη πρωϊνού, που περιλαμβάνει και πολλά είδη με σοκολάτα. Σε σχέση με τα αλκοολούχα ποτά η μειωμένη παραγωγή σταφυλιών το 2023 οδηγεί σε αύξηση στο 2024, καθώς τα προϊόντα ωρίμανσης μπαίνουν στην αγορά.

Από τις 23 κατηγορίες που εξετάζονται οι 13 κατέγραψαν μείωση και οι 10 αύξηση.

Τάση συγκράτησης τιμών

Οι λόγοι στους οποίους αποδίδεται η τάση συγκράτησης των τιμών προϊόντων στα σουπερμάρκετ, σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ είναι οι εξής:

• Σταδιακή αποκλιμάκωση πληθωρισμού. Οι τιμές παρουσιάζουν συγκράτηση τους τελευταίους μήνες στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων λόγω των μεγάλων όγκων προϊόντων που διακινούν, των οικονομιών κλίμακας, της οργανωσιακής/τεχνολογικής ετοιμότητας τους και της γκάμας των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας.
• Η πορεία των τιμών των πρώτων υλών τους προηγούμενους μήνες στις διεθνείς αγορές και η ομαλοποίηση της αγοράς. Οι διεθνείς δείκτες πρώτων υλών τροφίμων (π.χ. FAO Food Price Index) καταγράφουν μείωση τους πρώτους μήνες του 2024 στις περισσότερες περιπτώσεις. Σε περιπτώσεις όπως ο καφές και το κακάο όμως, η επίδραση είναι αντίστροφη.
• Κυβερνητικές θεσμικές παρεμβάσεις. Οι αλυσίδες σουπερμάρκετ λειτουργούν σε αυστηρό θεσμικό πλαίσιο (π.χ. Απαγόρευση προωθητικών ενεργειών σε περίπτωση ανατιμήσεων 6969/2024). Παράλληλα τον Οκτώβριο ξεκίνησε η εφαρμογή της εθελοντικής πρωτοβουλίας για μειώσεις τιμών σε συγκεκριμένα προϊόντα.
• Προσφορές και εκπτώσεις. Οι προσφορές και οι εκπτώσεις στο κανάλι του οργανωμένου λιανεμπορίου είναι περισσότερες σε αριθμό, σε ένταση και σε ποσοστιαία έκπτωση, κάτι που επηρεάζει τις τελικές τιμές των προϊόντων.
• Υψηλή κυκλοφοριακή ταχύτητα αποθεμάτων. Η συγκράτηση στις τιμές εμφανίζεται πολύ πιο γρήγορα στα μεγάλα σημεία πώλησης λόγω μεγαλύτερης κυκλοφοριακής ταχύτητας αποθεμάτων. Δηλαδή διακινούν πιο γρήγορα το απόθεμα τους και προβαίνουν πιο σύντομα σε νέες αγορές για αναπλήρωση των αποθεμάτων.
• Επίδραση προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Τα μερίδια πωλήσεων προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας είναι μεγαλύτερα στις μεγάλες αλυσίδες σουπερμάρκετ λόγω μεγαλύτερου εύρους κωδικολογίου, ενώ την τελευταία διετία καταγράφουν αύξηση.

Αφού οι τιμές πέφτουν, γιατί δεν το νιώθουμε;

«Η σκληρή αλήθεια για τις τιμές στα σούπερ μάρκετ», ήταν το θέμα της εισήγησης του γενικού διευθυντή του ΙΕΛΚΑ δρ. Λευτέρη Κιοσέ, στο πρόσφατο συνέδριο του Ινστιτούτου, για το Οργανωμένο Λιανεμπόριο.

Είπε ότι υπάρχει απόσταση ανάμεσα σε αυτό που πιστεύει το κοινό – εκ των οποίων ο ένας στους δύο νιώθει άγχος, ανασφάλεια και θυμό, εξαιτίας της ακρίβειας, και σε αυτό που ισχύει στην πραγματικότητα.

Στο στόχαστρο μπαίνουν τα ΜΜΕ, καθώς το 77% των στελεχών της αγοράς θεωρούν ότι δεν παρουσιάζουν την αλήθεια για τις τιμές στα σούπερ μάρκετ.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η στρεβλή παρουσίαση των δεδομένων και η διασπορά παραπληροφόρησης, ευθύνονται για τι διαιώνιση μύθων όπως ότι «οι τιμές αυξάνονται υπερβολικά στην Ελλάδα», «η Ελλάδα είναι ακριβότερη από άλλες χώρες», «οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ έχουν υπερκέρδη», και ότι «από το χωράφι στο ράφι υπάρχουν μεγάλες διαφορές».

Το ελληνικό καλάθι του σούπερ μάρκετ

Προς επίρρωση των παραπάνω ισχυρισμών επικαλέστηκε στατιστικά στοιχεία, από πρόσφατες έρευνες του ΙΕΛΚΑ,  σύμφωνα με τις οποίες το καλάθι του ελληνικού σούπερ μάρκετ είναι κατά μέσο όρο το φθηνότερο σε οχτώ χώρες. Συγκεκριμένα το ελληνικό καλάθι, με 42 βασικές κατηγορίες προϊόντων, κοστίζει 163 ευρώ, έναντι 216 ευρώ στη Γερμανία, 203 στη Γαλλία και 194 στη Βρετανία. Οι τιμές σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα, σύμφωνα με τον πίνακα του ΙΕΛΚΑ είναι περίπου στα ίδια επίπεδα με τη Ρουμανία και την Πορτογαλία (163,8 και 170,5 ευρώ αντίστοιχα). Στο ενδιάμεσο βρίσκονται η Ισπανία και η Πορτογαλία, με 170,5 και 167 ευρώ αντίστοιχα.

Από τις 42 κατηγορίες προϊόντων, η Ελλάδα είναι ακριβότερη μεσοσταθμικά στις 12, ενώ στις υπόλοιπες είναι φθηνότερη από -3% ως και πάνω από 40%.

O μέσος ετήσιος μισθός στην Ελλάδα είναι μόλις 17.000 ευρώ – περίπου στο ίδιο ύψος με την Ουγγαρία, και κάτω από το 45% του μέσου ετήσιου μισθού στην ΕΕ.

Η ακρίβεια ως συνάρτηση του χαμηλού εισοδήματος

Μόνο που η αίσθηση της ακρίβειας δεν διαμορφώνεται αποκλειστικά από τις ονομαστικές τιμές, ούτε από  τον μέσο όρο όλων των κωδικών και όλων των ειδών – αφού κάθε οικογένεια ψωνίζει ανάλογα με τις δικές της ανάγκες. H ακρίβεια βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με το ύψος των εισοδημάτων και την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, η οποία στην Ελλάδα είναι η χαμηλότερη της Ευρώπης μετά τη Βουλγαρία, με βάση τα στοιχεία της Εurostat για το 2023 (κατά κεφαλήν ΑΕΠ εκπεφρασμένο σε μονάδες  PPS – purchasing power standards).  Πρόκειται για ένα γεγονός που αν δεν ληφθεί υπόψιν οδηγεί επίσης σε παραπληροφόρηση, περί υποτιθέμενης «φθήνιας» των ελληνικών σούπερ μάρκετ.  Μπορεί να είναι φθηνά για τους ξένους, που έχουν μέσο ετήσιο μισθό 37.900 ευρώ, δεν είναι όμως φθηνά για τους Έλληνες,  που έχουν μέσο ετήσιο μισθό μόλις 17.000 ευρώ μικτά.

Ο πληθωρισμός μειώθηκε -0.5%, μετά από τρία χρόνια διψήφιων ανατιμήσεων

Το γεγονός ότι ο πληθωρισμός στις αλυσίδες σουπερ μάρκετ συγκρατήθηκε στο 0,5% μεσοσταθμικά σε σύγκριση με το 2023, δεν προσφέρει ιδιαίτερη ανακούφιση, όταν έχουν προηγηθεί ως και  διψήφιες ανατιμήσει τα αμέσως προηγούμενα χρόνια. Άλλωστε ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει ότι οι πραγματικές αμοιβές στη χώρα μας, από το τέλος του 2019 έως τα μέσα του 2023, όχι μόνον δεν αυξήθηκαν αλλά υποχώρησαν  οριακά, περίπου 2% έως 3%

Η μείωση αυτή αποδίδεται στην έκρηξη του πληθωρισμού, από το 2020 και μετά. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η σωρευτική αύξηση των τιμών στα τρόφιμα ξεπερνά το 30%, ενώ η ενέργεια αυξήθηκε κατά 24%. Οι αυξήσεις των τιμών «εξανέμισαν» τις όποιες ονομαστικές αυξήσεις στις αμοιβές των Ελλήνων, οι οποίες σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ ανήλθαν σε λιγότερο από 20%.

Ακόμα και αν ο μεσοσταθμικός πληθωρισμός στα σούπερ μάρκετ είναι χαμηλότερος από τον γενικό πληθωρισμό των τροφίμων, ο καταναλωτής που καλείται να τα βγάλει πέρα με μισθούς Ελλάδας, δεν παύει να ζορίζεται και να προβληματίζεται από τις τιμές στα ράφια. Κι αυτό δεν είναι παραπληροφόρηση, αλλά σκληρή αλήθεια.