Στα "κόκκινο" η αγορά αερίου-Έρχεται δύσκολος χειμώνας

Σε ζώνη υψηλού κινδύνου εισέρχεται η ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας ενόψει του χειμώνα, καθώς οι τιμές του φυσικού αερίου βρέθηκαν στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τριών και πλέον ετών, την ώρα που οι αποθήκες της Ευρώπης εμφανίζουν τη χαμηλότερη πληρότητα για την εποχή εδώ και 13 χρόνια. Ο συνδυασμός ακριβού αερίου, χαμηλών αποθεμάτων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας γύρω από τις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα, οι επιπτώσεις του οποίου έχουν αρχίσει ήδη να γίνονται ορατές στην αγορά ηλεκτρισμού.

Το μήνυμα είναι ιδιαίτερα ηχηρό για την Ελλάδα, όπου η χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού βρίσκεται τις τελευταίες ημέρες υπό έντονη πίεση.

Για χθες Πέμπτη 3 Σεπτεμβρίου, η μέση τιμή στην Αγορά Επόμενης Ημέρας διαμορφώθηκε, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΧΕ, στα 192,88 ευρώ/MWh, με την ανώτατη ωριαία τιμή να φτάνει στα 283,43 ευρώ/MWh.

Μάλιστα, από τις 31 Αυγούστου η ημερήσια μέση τιμή παραμένει σταθερά πάνω από τα 170 ευρώ/MWh.

Η εικόνα αποτελεί μια πρώτη ισχυρή προειδοποίηση για το τι μπορεί να ακολουθήσει εάν το φυσικό αέριο παραμείνει σε τόσο υψηλές τιμές ή εάν μια νέα γεωπολιτική κλιμάκωση προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις στην ευρωπαϊκή αγορά.

Υψηλά τριετίας 

Οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου σκαρφάλωσαν αυτή την εβδομάδα στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων άνω των τριών ετών, καθώς η νέα κλιμάκωση της έντασης με το Ιράν επανέφερε στο προσκήνιο τον κίνδυνο για τις ενεργειακές ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ.

Το γεωπολιτικό premium έχει πλέον επιστρέψει δυναμικά στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Οι νέες ανταλλαγές πληγμάτων και η αβεβαιότητα γύρω από τον έλεγχο της στρατηγικής θαλάσσιας οδού ενισχύουν τους φόβους ότι μια παρατεταμένη κρίση θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις παγκόσμιες προμήθειες LNG.

Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου LNG, με το Κατάρ να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προμηθευτές. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στις ροές από τον Κόλπο μπορεί πολύ γρήγορα να μετατραπεί σε πρόβλημα διαθεσιμότητας και, κυρίως, τιμής των φορτίων LNG που θα χρειαστεί η Ευρώπη κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Η συγκυρία γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική εξαιτίας του περιορισμένου "μαξιλαριού" με το οποίο η Ευρώπη πλησιάζει στη χειμερινή περίοδο.

Στο τέλος Αυγούστου οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονταν μόλις περίπου στο 63% της χωρητικότητάς τους, έναντι επιπέδων κοντά στο 80% που ήταν ο μέσος όρος για την αντίστοιχη περίοδο τα προηγούμενα χρόνια.

Εάν ο σημερινός αργός ρυθμός πλήρωσης συνεχιστεί, η Ευρωπαϊκή Ένωση κινδυνεύει να εισέλθει στην περίοδο θέρμανσης με αποθέματα περίπου 20% χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας πενταετίας και στα χαμηλότερα επίπεδα από το 2013.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση σε ορισμένες από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές αγορές. Η Γερμανία, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθηκευτική δυναμικότητα φυσικού αερίου στην Ευρώπη, βρίσκεται περίπου στο 50%, ενώ Βέλγιο και Ολλανδία κινούνται αντίστοιχα κοντά στο 51% και 45%.

Οι χαμηλές πληρότητες δεν προεξοφλούν κατ' ανάγκην φυσικές ελλείψεις. Περιορίζουν όμως δραστικά το περιθώριο ασφαλείας της Ευρώπης απέναντι σε έναν ψυχρό χειμώνα, μια παρατεταμένη περίοδο χαμηλής αιολικής παραγωγής ή μια νέα διαταραχή στις διεθνείς προμήθειες.

Το σενάριο των 100 ευρώ

Εάν οι ροές φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή παραμείνουν περιορισμένες, η Ευρώπη θα χρειαστεί να διεκδικήσει περισσότερα φορτία LNG από τη διεθνή αγορά. Αυτό συνεπάγεται αυξημένο ανταγωνισμό με την Ασία και υψηλότερες τιμές προκειμένου τα διαθέσιμα φορτία να κατευθυνθούν προς τα ευρωπαϊκά terminals.

Αναλυτές της Goldman Sachs έχουν εκτιμήσει ότι χωρίς επιστροφή των εξαγωγών από τη Μέση Ανατολή, η ευρωπαϊκή τιμή αναφοράς ενδέχεται να χρειαστεί να ξεπεράσει τα 100 ευρώ/MWh, ώστε η Ευρώπη να προσελκύσει αρκετές ποσότητες LNG για την κάλυψη της χειμερινής ζήτησης.

Ένα τέτοιο σενάριο θα άλλαζε δραματικά τα δεδομένα όχι μόνο για την αγορά φυσικού αερίου αλλά και για τον ηλεκτρισμό.

Το ακριβό αέριο περνά στη χονδρική ρεύματος

Η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη σε μια τέτοια εξέλιξη εξαιτίας του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζουν οι μονάδες φυσικού αερίου στη διαμόρφωση της οριακής τιμής του ηλεκτρικού συστήματος.

Το τελευταίο τετραήμερο δίνει ήδη μια χαρακτηριστική εικόνα. Από τις 31 Αυγούστου η μέση χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρισμού δεν έχει υποχωρήσει κάτω από τα 170 ευρώ/MWh, ενώ για σήμερα εκτινάσσεται στα 192,88 ευρώ/MWh και στις ακριβότερες ώρες αγγίζει τα 283,43 ευρώ/MWh.

Όσο το φυσικό αέριο παραμένει στα σημερινά υψηλά επίπεδα, το μεταβλητό κόστος των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με καύσιμο αέριο διατηρείται αυξημένο. Στις ώρες κατά τις οποίες οι ΑΠΕ δεν επαρκούν για την κάλυψη της ζήτησης, κυρίως μετά τη δύση του ήλιου, οι θερμικές μονάδες καλούνται να καλύψουν το κενό και το αυξημένο κόστος περνά στη χονδρεμπορική αγορά.

Ο πραγματικός κίνδυνος βρίσκεται πλέον στον χειμώνα. Ένα ταυτόχρονο επεισόδιο χαμηλών θερμοκρασιών και περιορισμένης αιολικής παραγωγής μπορεί να αυξήσει απότομα τη ζήτηση φυσικού αερίου τόσο για θέρμανση όσο και για ηλεκτροπαραγωγή, την ώρα που οι ευρωπαϊκές αποθήκες θα ξεκινούν από αισθητά χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια.