Στη μέγγενη των δασμών η παγκόσμια οικονομία

Επί δεκαετίες, η παγκόσμια οικονομία «έτρεχε», έχοντας ως καύσιμο το προβλέψιμο και σχετικά ελεύθερο εμπόριο. Τώρα, οι δασμοί του Donald Trump φαίνεται πως ασκούν όλο και μεγαλύτερη πίεση σε αυτή τη δυναμική: από μεγάλες πολυεθνικές μέχρι εξειδικευμένους επαγγελματίες στο ηλεκτρονικό εμπόριο, οι επιχειρήσεις ανά τον κόσμο μειώνουν τις προβλέψεις τους για τις φετινές πωλήσεις, προειδοποιούν για απολύσεις και αλλάζουν τα επιχειρηματικά τους σχέδια, ενώ κορυφαίες οικονομίες αναθεωρούν επί τα χείρω τις αναπτυξιακές τους προοπτικές μετά τα πρώτα ασθενή μακροοικονομικά στοιχεία.

Παρότι οι αγορές στοιχηματίζουν ότι ΗΠΑ και Κίνα δεν θα προχωρήσουν για πολύ ακόμα σε έναν εμπορικό πόλεμο μεγάλου βεληνεκούς και ότι ο Trump θα συνάψει συμφωνίες για να σταματήσει τους δασμούς σε άλλες χώρες, η αβεβαιότητα για το μέλλον αποτελεί από μόνη της ένα μεγάλο βαρίδι για τη διεθνή οικονομία. 

Θετικό σημείο είναι ότι το Πεκίνο, όπως δήλωσε την περασμένη εβδομάδα, εξετάζει παραχωρήσεις προς την Ουάσινγκτον για να παύσουν οι αμερικανικοί δασμοί ύψους 145% και να ξεκινήσουν εμπορικές διαπραγματεύσεις. Επίσης, η κυβέρνηση Trump άφησε να εννοηθεί ότι πλησιάζει σε συμφωνίες με χώρες όπως η Ινδία, η Νότιος Κορέα και η Ιαπωνία, ώστε να αποφευχθούν μελλοντικοί δασμοί. 

Στο μεταξύ, όμως, μεγάλες εταιρείες όπως η σουηδική κατασκευάστρια οικιακών συσκευών Electrolux χαμηλώνουν τις προβλέψεις τους για φέτος, ενώ η Volvo Cars, η εταιρεία υπολογιστών Logitech και ο γίγαντας των αλκοολούχων ποτών Diageo εγκατέλειψαν εντελώς τους φετινούς στόχους λόγω της αβεβαιότητας.

Την περασμένη εβδομάδα καταργήθηκε στις ΗΠΑ η ελάχιστη φοροαπαλλαγή που ίσχυε για πακέτα ηλεκτρονικού εμπορίου αξίας χαμηλότερης των 800 δολαρίων από την Κίνα, πλήττοντας πολλούς μικρότερους παίκτες του κλάδου. «Πάμε από το μηδέν στο 145%, το οποίο είναι πραγματικά μη βιώσιμο για τις εταιρείες και μη βιώσιμο για τους πελάτες», δήλωσε στο Reuters η Cindy Allen, διευθύνουσα σύμβουλος της συμβουλευτικής Trade Force Multiplier. «Είδα πολλές μικρομεσαίες επιχειρήσεις να επιλέγουν απλώς να βγουν μαζικά από την αγορά», συμπλήρωσε. 

Λόγω των δασμών, η κεντρική τράπεζα της Ιαπωνίας μείωσε τις αναπτυξιακές προβλέψεις της την περασμένη εβδομάδα, ενώ αντίστοιχα αναλυτές στην Ολλανδία και στην περιοχή της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής επικαλέστηκαν τις εμπορικές εντάσεις μειώνοντας τις προβλέψεις τους. 

Ενώ ο αντίκτυπος των δασμών δεν έχε ακόμα φανεί στους επίσημους δείκτες οικονομικής δραστηριότητας των κορυφαίων οικονομιών, έχει ήδη αρχίσει να αναδύεται στις έρευνες σε εργοστάσια ανά τον κόσμο. Η δραστηριότητα των εργοστασίων της Κίνας συρρικνώθηκε με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων 16 μηνών τον Απρίλιο, σύμφωνα με τον δείκτη υπευθύνων προμηθειών. Αντίστοιχα, στη Βρετανία, οι εξαγωγές των εργοστασίων μειώθηκαν τον περασμένο μήνα με τον ταχύτερο ρυθμό της τελευταίας πενταετίας περίπου. 

Οι οικονομολόγοι προειδοποίησαν ότι η εικόνα στη Γερμανία, όπου τα εργοστάσια εμφάνισαν καλύτερα στοιχεία, οφείλεται στις εξαγωγές που έγιναν εσπευσμένα και μαζικά πριν την εφαρμογή των δασμών. «Αυτό σημαίνει ότι ενδέχεται να υπάρξει αντιστάθμιση τους επόμενους μήνες», προειδοποίησε ο επικεφαλής οικονομολόγος της Εμπορικής Τράπεζας του Αμβούργου, Δρ. Cyrus de la Rubia. 

Αντίστοιχα, όμως, οι οικονομολόγοι θεωρούν ότι η Ινδία, η οποία επίσης εμφάνισε μεγάλη ανάπτυξη παραγωγής και εξαγωγών ενόψει των δασμών, ενδέχεται να βγει πραγματικός νικητής από αυτή την κατάσταση. «Η Ινδία είναι καλά τοποθετημένη, ώστε να λειτουργήσει ως εναλλακτική της Κίνας στην προμήθεια προϊόντων στις ΗΠΑ στο εγγύς μέλλον», εξήγησε στο Reuters ο Shilan Shah, αναλυτής της Capital Economics, προβλέποντας ότι οι δασμοί στην Κίνα θα παραμείνουν. 

Σε αυτή τη φάση πάντως οι περισσότεροι οικονομολόγοι θεωρούν ότι το μεγάλο δασμολογικό παιχνίδι του Trump είναι «σοκ ζήτησης» για τη διεθνή οικονομία. Ουσιαστικά, οι δασμοί ακριβαίνοντας τα προϊόντα για τις αμερικανικές επιχειρήσεις και τους καταναλωτές θα επιδράσουν και σε άλλα σημεία της παγκόσμιας οικονομίας. Το θετικό είναι ότι ενδέχεται να υποχωρήσουν οι πληθωριστικές πιέσεις στον υπόλοιπο κόσμο και έτσι οι κεντρικές τράπεζες να μπορέσουν να τονώσουν τις εθνικές τους οικονομίες με χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής. 

Ωστόσο, το εγχείρημα του Trump να αλλάξει τις εμπορικές ισορροπίες των ΗΠΑ ίσως κινητοποιήσει άλλους να αναδιατάξουν τις οικονομίες τους. Αν για παράδειγμα η Κίνα αυξήσει τα μέτρα στήριξης προς την εγχώρια οικονομία ή οι χώρες της Ευρωζώνης καταργήσουν τα εμπόδια για την ενιαία αγορά, τότε όλα τα σενάρια είναι και πάλι ανοιχτά.

Reuters