Στο 403% του ΑΕΠ το «κρυφό» συνταξιοδοτικό χρέος της Ελλάδας

Στο 403% του ΑΕΠ ανέρχεται το «κρυφό» συνταξιοδοτικό χρέος της Ελλάδας, σύμφωνα με μελέτη του ΚΕΦίΜ, η οποία υποστηρίζει ότι οι επίσημοι δείκτες χρέους στην Ευρώπη υποτιμούν σημαντικά το πραγματικό δημοσιονομικό βάρος που επωμίζονται οι χώρες της Ε.Ε.

Αν ληφθούν υπόψη και τα υψηλά επίπεδα στην υπόλοιπη Ευρώπη –της Ισπανίας (496%), της Αυστρίας (450%), της Ιταλίας (429%), αλλά και της Γαλλίας, της Σλοβενίας και της Πορτογαλίας, που ξεπερνούν το 370%–, η δημοσιονομική εικόνα της ηπείρου με τις ήδη υπερχρεωμένες οικονομίες της καθίσταται ακόμη πιο ανησυχητική.

Ειδικότερα, το «κρυφό» χρέος –δηλαδή μελλοντικές συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις των συστημάτων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα για τις οποίες δεν έχουν συσσωρευθεί αντίστοιχες αποταμιεύσεις– εξαιρείται από το κριτήριο χρέους του Μάαστριχτ. Ως αποτέλεσμα, τα δημοσιονομικά στοιχεία της Ε.Ε. υποτιμούν συστηματικά το πραγματικό βάρος των υποχρεώσεων αυτών και δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα με αντίστοιχα δεδομένα άλλων χωρών, όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς ή η Αυστραλία. Μάλιστα, η εξαίρεση αυτών των υποχρεώσεων από τον επίσημο υπολογισμό του χρέους συνέβαλε στη δημιουργία ενός δημοσιονομικού εφησυχασμού, ευνοώντας τη συσσώρευσή τους.

Κατά το ΚΕΦίΜ, οι χώρες που έχουν επενδύσει σε κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα εμφανίζουν διαρθρωτικά χαμηλότερες «κρυφές» υποχρεώσεις, πιο ανεπτυγμένες κεφαλαιαγορές και μεγαλύτερη δημοσιονομική ανθεκτικότητα. Στον αντίποδα, όσες βασίστηκαν στο αναδιανεμητικό μοντέλο, έχουν συσσωρεύσει υποχρεώσεις που υπερβαίνουν σημαντικά το εμφανές τους χρέος. Εξ ου και το ΚΕΦίΜ προωθεί ως λύση τη γενίκευση της κεφαλαιοποίησης των συνταξιοδοτικών ταμείων, παράλληλα με την αναγνώριση των συνταξιοδοτικών δεσμεύσεων στο χρέος. Η παραπάνω δημοσιονομική εικόνα των κρατών-μελών της Ε.Ε. ενέχει, κατά το ΚΕΦίΜ, διαρθρωτικούς κινδύνους για τον κοινό ευρωπαϊκό δανεισμό. Ηδη, άλλωστε, σημαντικός αριθμός ευρωπαϊκών κρατών εξακολουθεί να καταγράφει συστηματικά ελλείμματα και υψηλό χρέος. Στην ίδια έκθεση του ΚΕΦίΜ, αναφέρεται ότι η Ελλάδα αποτελεί πιθανώς το πιο εντυπωσιακό παράδειγμα δημοσιονομικής εξυγίανσης στην Ευρώπη των τελευταίων ετών, έχοντας μεταβεί από έλλειμμα 15,4% του ΑΕΠ το 2009 σε πλεόνασμα 1,3% το 2024. Μετά την πανδημία, την τριετία 2023-2025, η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις μόλις πέντε χώρες της Ε.Ε., μαζί με τη Δανία, την Κύπρο, την Ιρλανδία και την Πορτογαλία, που κατέγραψαν θετικό μέσο δημοσιονομικό αποτέλεσμα.