Τα προγράμματα για στέγαση των νέων-Οι όροι και οι δικαιούχοι

Εντός του πρώτου τριμήνου του 2023 αναμένεται να ξεκινήσει η χορήγηση χαμηλότοκων ή ακόμη και άτοκων στεγαστικών δανείων σε νέους και ζευγάρια ηλικίας από 25 έως 39 ετών, καθώς ήδη «κλείδωσαν» οι βασικοί όροι του προγράμματος και το σχετικό σχέδιο νόμου του υπουργείου Εργασίας τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση.

Στόχος είναι να έχει ψηφιστεί εντός του 2022, προκειμένου στη συνέχεια να βγει η σχετική πρόσκληση της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης (ΔΥΠΑ – τ. ΟΑΕΔ) προς τις τράπεζες που επιθυμούν να συμμετάσχουν και να ξεκινήσουν οι πρώτες αιτήσεις από τους δικαιούχους. Παράλληλα, με το πρόγραμμα «κοινωνικής αντιπαροχής», εκτιμάται ότι 5.000 νέοι έως 39 ετών μπορούν να εκμισθώσουν με σημαντικά χαμηλό ενοίκιο κατοικίες που κατασκευάστηκαν από ιδιώτες, σε οικόπεδα που παραχώρησε η ΔΥΠΑ. Μάλιστα, εισάγεται και το «rent to own», η δυνατότητα δηλαδή του δικαιούχου ενοικιαστή, έπειτα από κάποιο διάστημα να αποκτήσει το διαμέρισμα που νοικιάζει.

Συνολικά, το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει τέσσερις δράσεις στεγαστικής πολιτικής, που υλοποιούνται από το υπουργείο Εργασίας. Περιλαμβάνονται στη στρατηγική κοινωνικής στέγασης, δίνουν έμφαση στη στεγαστική αποκατάσταση νέων και νέων οικογενειών, καθώς και ευάλωτων ομάδων πολιτών και αφορούν τα προγράμματα:

1. Πρόγραμμα «Σπίτι μου»

Δικαιούχοι των άτοκων ή χαμηλότοκων δανείων είναι άτομα ηλικίας 25-39 ετών με ετήσιο εισόδημα από 10.000 ευρώ έως 16.000 ευρώ για άγαμο, 24.000 ευρώ για έγγαμο και προσαύξηση 3.000 ευρώ για κάθε τέκνο (έως και 33.000 ευρώ).

Τα ακίνητα πρέπει να έχουν αξία έως 200.000 ευρώ, εμβαδόν έως 150 τ.μ. και παλαιότητα τουλάχιστον 15 ετών, ενώ για τους όρους του δανείου προβλέπονται τα εξής:

α) Η αγορά του ακινήτου δεν μπορεί να γίνει από συγγενή πρώτου ή δεύτερου βαθμού του αγοραστή.

β) Το ακίνητο αποκτάται κατά πλήρη κυριότητα από τον αγοραστή ή, αν πρόκειται για συζύγους ή για μέρη συμφώνου συμβίωσης, κατά κυριότητα 50% για καθέναν από αυτούς.

γ) Το ύψος του δανείου δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 150.000 ευρώ και η διάρκεια τα τριάντα έτη.

δ) Το δάνειο καλύπτει έως το 90% της αξίας του ακινήτου (το υπόλοιπο καλύπτεται από τον αγοραστή).

ε) Το δάνειο χρηματοδοτείται κατά 75% από τη ΔΥΠΑ. Για το ποσοστό του δανείου που χρηματοδοτείται από τη ΔΥΠΑ δεν οφείλεται τόκος, ενώ το υπόλοιπο 25% χορηγείται από τις τράπεζες. Αυτό σημαίνει ότι τα 3/4 του δανείου χορηγούνται άτοκα, με αποτέλεσμα το τελικό επιτόκιο που πληρώνει ο δανειολήπτης για το σύνολο του ποσού να διαμορφώνεται στο ένα τέταρτο του κόστους που θα είχε ένα κανονικό στεγαστικό δάνειο.

στ) Για τρίτεκνους ή πολύτεκνους το δάνειο θα είναι άτοκο. Ατοκο θα γίνεται και το δάνειο για όσους κατά τη διάρκεια αποπληρωμής του κάνουν 3 και πλέον παιδιά.

Υπενθυμίζεται ότι ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος είναι 500 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων η ΔΥΠΑ εισφέρει 375 εκατ. με πρόβλεψη για διπλασιασμό σε περίπτωση εξάντλησης των διαθέσιμων πόρων.Τέσσερα προγράμματα για στέγαση νέων – «Κλείδωσαν» οι όροι, ποιοι μπορούν να συμμετάσχουν

2. Κοινωνική αντιπαροχή

Πρόκειται για νέο θεσμό που προστίθεται στην «εργαλειοθήκη» της ΔΥΠΑ για τη στεγαστική πολιτική. Πρόκειται για τη δυνατότητα σύμπραξης φορέων του Δημοσίου με ιδιώτες αναδόχους, κατά την οποία ο ανάδοχος ανεγείρει με δικές του δαπάνες κτίριο επί αδόμητου ακινήτου του φορέα, με αντάλλαγμα την εκμετάλλευση για ορισμένο χρονικό διάστημα του ακινήτου. Παράλληλα βέβαια έχει και την υποχρέωση να εκμισθώνει ποσοστό από 30% έως και 60% (ανάλογα η σύμβαση) σε δικαιούχους έναντι προκαθορισμένου μισθώματος. Μετά το πέρας του χρόνου εκμετάλλευσης ο ανάδοχος επιστρέφει το ακίνητο στον ιδιοκτήτη φορέα. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, οι δικαιούχοι θα επιλέγονται με κοινωνικά κριτήρια, ενώ εκτός από την απλή μίσθωση των σπιτιών με χαμηλό ενοίκιο θα επιτρέπεται και η υπογραφή συμβάσεων μίσθωσης με δικαίωμα προαίρεσης για την εξαγορά τους από τους δικαιούχους (rent to own). Η κοινωνική αντιπαροχή μπορεί να αφορά και δομημένα ακίνητα, ακίνητα που θα μπορούν να κατεδαφιστούν με δαπάνες του αναδόχου.

Στόχος του προγράμματος είναι η ανέγερση 2.500 κοινωνικών κατοικιών για 5.000 ωφελούμενους νέους έως 39 ετών.

3. Πρόγραμμα κάλυψη

Αφορά τη μίσθωση από το Δημόσιο ιδιωτικών κατοικιών που συμμετείχαν στο πρόγραμμα «Εστία» για τη στέγαση μεταναστών και τη διάθεσή τους για 3 χρόνια σε ευάλωτους νέους και νέα ζευγάρια, ηλικίας 25-39 ετών, δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος. Στόχος είναι η αξιοποίηση σε πρώτη φάση τουλάχιστον 1.000 ακινήτων, στα οποία θα στεγαστούν 2.500 ωφελούμενοι 25-39 ετών, δικαιούχοι του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος.

4. Ανακαινίζω – ενοικιάζω

Αποσκοπεί στην ένταξη κενών κατοικιών στην αγορά ενοικίασης με την επιδότηση των ιδιοκτητών για την αναβάθμισή τους. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι στο πρόγραμμα συμμετέχουν ιδιοκτήτες κατοικιών με ετήσιο εισόδημα έως 40.000 ευρώ και ακίνητη περιουσία έως 300.000 ευρώ, ενώ αποκλείονται όσοι έχουν ενταχθεί σε προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας ή ανακαίνισης για οποιοδήποτε ακίνητό τους τα τελευταία πέντε έτη.

Με το ίδιο νομοσχέδιο θεσπίζονται αναγκαίες πολεοδομικές και άλλες ρυθμίσεις για την άρση εμποδίων και την επιτάχυνση εφαρμογής της στεγαστικής πολιτικής.