Το χρέος των ΗΠΑ απειλεί τη διεθνή οικονομία

Εχει αποτελέσει ακανθώδες πολιτικό ζήτημα στις ΗΠΑ, ιδεολόγημα και αντικείμενο τριβών ανάμεσα στα δύο κόμματα του αμερικανικού Κογκρέσου, με τους Ρεπουμπλικανούς να το επικρίνουν και τους Δημοκρατικούς να το υπερασπίζονται.

Και, όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής,  κάθε φορά που αυξάνονται οι ανάγκες χρηματοδότησης του αμερικανικού κράτους και ο δανεισμός της υπερδύναμης φτάνει στα προσυμφωνημένα όριά του, προσφέρεται ως αφορμή για σχοινοτενείς διαπραγματεύσεις ανάμεσά τους.

Διαπραγματεύσεις που συχνά προσλαμβάνουν χροιά πολιτικού εκβιασμού και ενίοτε οδηγούν την υπερδύναμη στα όρια της μιας στάσης πληρωμών έναντι του δημόσιου τομέα της και των υπαλλήλων του κράτους. Ο λόγος για το διαρκώς αυξανόμενο χρέος των ΗΠΑ, που σε αντίθεση με πολλά από τα τεκταινόμενα στην υπερδύναμη, συνήθως δεν απασχολεί ιδιαιτέρως τις υπόλοιπες οικονομίες.

Μέσα στην εβδομάδα, όμως, ήχησε για πρώτη φορά τόσο ανησυχητική για τις οικονομίες και τους δανειολήπτες ανά τον κόσμο η διπλή προειδοποίηση του ΔΝΤ για τις επιπτώσεις του ιλιγγιώδους αμερικανικού χρέους στον υπόλοιπο κόσμο και για την επιβάρυνση που συνεπάγεται για χώρες, επιχειρήσεις και απλούς ιδιώτες και νοικοκυριά. Πρόκειται για ένα χρέος που από το περασμένο έτος υπερβαίνει πλέον τα 33 τρισ. δολ. και αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου χρέους Αυξάνεται, άλλωστε, σταθερά εδώ και πολλά χρόνια και το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει πως φέτος θα πλησιάσει τα 35 τρισ. δολ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, η περαιτέρω αύξησή του θα εκτοξεύσει το παγκόσμιο χρέος σχεδόν στο 100% του παγκόσμιου ΑΕΠ, από το 93% στο οποίο ήταν το περασμένο έτος.

Προπαντός, όμως, στην έκθεσή του για την Παγκόσμια Χρηματοπιστωτική Σταθερότητα, το ΔΝΤ επισημαίνει πως και για τις ΗΠΑ ισχύει ό,τι ισχύει για κάθε χώρα, ότι η υπερχρέωση μιας χώρας οδηγεί τους επενδυτές να ζητούν μεγαλύτερες αποδόσεις για να τη δανείσουν. Ετσι οι αυξημένες δαπάνες του αμερικανικού κράτους και το διογκωμένο χρέος του έχουν ως αποτέλεσμα να ανεβαίνουν οι αποδόσεις των ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου, οδηγώντας σε αντίστοιχη άνοδο τις αποδόσεις και τα επιτόκια στις άλλες χώρες.

Ειδικότερα, το Ταμείο υπολογίζει ότι κάθε φορά που οι αποδόσεις των ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου αυξάνονται κατά μία εκατοστιαία μονάδα, αυξάνονται αναλόγως και οι αποδόσεις των ομολόγων των αναπτυσσόμενων οικονομιών και κατά 90 μονάδες βάσης οι αποδόσεις του χρέους των άλλων πλούσιων χωρών.

Η προειδοποίηση έρχεται σε μια συγκυρία που τα αυξημένα επιτόκια επιβαρύνουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά κι ενώ δεν έχει ακόμη τιθασευθεί πλήρως το τέρας του πληθωρισμού που καθιστά δυσβάσταχτο το κόστος διαβίωσης. Ιδιαιτέρως στις ΗΠΑ ο πληθωρισμός παραμένει στο 3,5% και αρχίζουν να εξανεμίζονται οι προσδοκίες για μείωση των επιτοκίων του δολαρίου, όπως διαφαίνεται και από μια αλλαγή στη στάση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, Federal Reserve, και του προέδρου της, Τζερόμ Πάουελ. Και αυτή ήταν η πρώτη κρούση στην οποία προέβη μέσα στην εβδομάδα το ΔΝΤ σχετικά με τη δημοσιονομική πολιτική των ΗΠΑ, όταν προειδοποίησε πως με τις αυξημένες δημόσιες δαπάνες και τον δανεισμό της η κυβέρνηση οδηγεί σε υπερθέρμανση την αμερικανική οικονομία, δυσχεραίνοντας τις προσπάθειες της Fed να ανακόψει τον πληθωρισμό.