Το δύσκολο καλοκαίρι του ΕΦΚΑ – Οι μεγάλες αλλαγές

Στο πιο «καυτό» αλλά και πιο καθοριστικό καλοκαίρι της ιστορίας του εισέρχεται ο ΕΦΚΑ. Νέο πληροφοριακό σύστημα, μεταφορά δεδομένων, ενιαίοι κανόνες για όλους τους ασφαλισμένους και η μεγάλη μετάβαση συντάξεων, οφειλών και ασφαλιστικής ενημερότητας σε ένα κεντρικό σύστημα είναι κάποιες από τις προωθούμενες αλλαγές που αναμένεται να ξεκινήσουν τον Ιούλιο και να κορυφωθούν στο τέλος του φθινοπώρου. Οι αναταράξεις θεωρούνται αναπόφευκτες, αλλά τα σημαντικά οφέλη που θα υπάρξουν στο τέλος του χρονοδιαγράμματος εκτιμάται ότι θα ωφελήσουν εκατομμύρια πολίτες.

Όπως σημειώνει ρεπορτάζ της Καθημερινής, πίσω από τις καθημερινές συναλλαγές εκατομμυρίων ασφαλισμένων βρίσκεται σε εξέλιξη ένα εκτεταμένο σχέδιο ενοποίησης διαδικασιών, πληροφοριακών συστημάτων και κανόνων λειτουργίας, με στόχο να αντιμετωπιστούν χρόνιες παθογένειες που κληρονόμησε ο Φορέας από τα δεκάδες πρώην ασφαλιστικά ταμεία. Οι αλλαγές δεν είναι απλώς τεχνικές. Πρόκειται για μια συνολική αναδιοργάνωση που επηρεάζει τον τρόπο έκδοσης συντάξεων, τη διαχείριση οφειλών, την ασφαλιστική ενημερότητα, την ασφαλιστική ικανότητα και συνολικά τη σχέση του πολίτη με τον ασφαλιστικό φορέα.

Το εγχείρημα, όπως αναγνωρίζει μιλώντας στην «Κ» ο διοικητής του ΕΦΚΑ δρ Αλέξανδρος Βαρβέρης, δεν θα είναι ανέφελο. Αντιθέτως, το επόμενο διάστημα θεωρείται βέβαιο ότι θα υπάρξουν αναταράξεις, καθώς οι αλλαγές υλοποιούνται ενώ ο ΕΦΚΑ συνεχίζει να λειτουργεί κανονικά, χωρίς να διακόπτει ούτε μία ημέρα τις υπηρεσίες του.

Για παράδειγμα, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ο ΕΦΚΑ είναι η συνύπαρξη διαφορετικών κανόνων που προέρχονται από τα παλαιά ασφαλιστικά ταμεία. Παρά το γεγονός ότι ιδρύθηκε ως ενιαίος φορέας, πολλές διαδικασίες εξακολουθούν να λειτουργούν με διαφορετικές λογικές, ανάλογα με την ασφαλιστική προέλευση του πολίτη. Εν αναμονή, δε, του Ενιαίου Κανονισμού Ασφάλισης και Παροχών, η διοίκηση επιχειρεί σταδιακά να ενοποιήσει κάποιες από αυτές τις πρακτικές μέσω οριζόντιων ρυθμίσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ενιαία εφαρμογή της παρακράτησης 10% στις περιπτώσεις αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, αντικαθιστώντας διαφορετικά καθεστώτα που ίσχυαν μέχρι σήμερα στα πρώην ταμεία. Η φιλοσοφία είναι απλή: όσο περισσότεροι ενιαίοι κανόνες εφαρμόζονται, τόσο ευκολότερα μπορούν να αυτοματοποιηθούν οι διαδικασίες και να περιοριστούν τα λάθη.

Παράλληλα εξελίσσεται μια δεύτερη, λιγότερο ορατή, αλλά εξαιρετικά κρίσιμη παρέμβαση. Ο ΕΦΚΑ εγκαταλείπει σταδιακά τη λογική των πολλαπλών μητρώων και υιοθετεί την αρχή του «μοναδικού σημείου αλήθειας», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Βαρβέρης. Αυτό σημαίνει ότι βασικά στοιχεία του πολίτη δεν θα συντηρούνται σε διαφορετικές βάσεις δεδομένων, αλλά θα αντλούνται από την αρμόδια πηγή. Για παράδειγμα, αλλαγές σε στοιχεία ταυτότητας, γάμου ή οικογενειακής κατάστασης θα ενημερώνονται μέσω των κρατικών μητρώων και όχι μέσω ξεχωριστών διαδικασιών στον ΕΦΚΑ. Στόχος είναι να μειωθούν οι αποκλίσεις δεδομένων, που συχνά οδηγούν σε καθυστερήσεις, λάθη ή ταλαιπωρία των ασφαλισμένων. Το πρώτο μεγάλο ορόσημο έρχεται μέσα στον Ιούλιο. Ο ΕΦΚΑ προχωράει στην ενεργοποίηση του νέου ΚΕΑΟ, με αναβαθμισμένες δυνατότητες διαχείρισης οφειλών και πληρωμών. Ωστόσο, η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη μεταφορά κρίσιμων λειτουργιών των μη μισθωτών από τα παλαιά πληροφοριακά συστήματα της ΗΔΙΚΑ στο ενιαίο πληροφοριακό περιβάλλον του ΕΦΚΑ. Πρόκειται για μια μετάβαση που επηρεάζει την έκδοση ασφαλιστικής ενημερότητας, βεβαιώσεις πληρωμών, ασφαλιστική ικανότητα, διαχείριση εισφορών και εκκαθαρίσεις παράλληλης ασφάλισης.

Η νέα αρχιτεκτονική επιτρέπει πολύ ταχύτερες εκκαθαρίσεις. Μέχρι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις η εκκαθάριση γινόταν μία φορά τον χρόνο. Στο νέο μοντέλο, η διαδικασία μπορεί να πραγματοποιείται ανά τρίμηνο και, μελλοντικά, ακόμη συχνότερα.

Η διοίκηση του ΕΦΚΑ αναγνωρίζει ότι τέτοιου μεγέθους μεταβολές δεν μπορούν να γίνουν χωρίς προβλήματα. Οι μεταφορές δεδομένων, η παράλληλη λειτουργία παλαιών και νέων συστημάτων και η διασύνδεση διαφορετικών εφαρμογών ενδέχεται να προκαλέσουν προσωρινές δυσλειτουργίες. Πρακτικά αυτό μπορεί να σημαίνει καθυστερήσεις σε ορισμένες ηλεκτρονικές υπηρεσίες ή προσωρινή αδυναμία έκδοσης συγκεκριμένων πιστοποιητικών.

Το δεύτερο μεγάλο ορόσημο τοποθετείται τον Σεπτέμβριο, όταν βάσει του σχεδιασμού αναμένεται να ξεκινήσει η ένταξη των συνταξιοδοτικών διαδικασιών στο νέο, ενιαίο πληροφοριακό περιβάλλον. Σήμερα οι συντάξεις εξακολουθούν να υποστηρίζονται από πολυάριθμα διαφορετικά συστήματα που προέρχονται από τα πρώην ταμεία. Αντίστοιχη πολυδιάσπαση υπάρχει στα επικουρικά και στα εφάπαξ. Σύμφωνα με τον κ. Βαρβέρη, ο σχεδιασμός προβλέπει τη σταδιακή δημιουργία μιας ενιαίας πλατφόρμας, στην οποία θα μεταφερθούν τόσο οι διαδικασίες όσο και το ασφαλιστικό ιστορικό των πολιτών.

Για τους πολίτες, ο στόχος της μεταρρύθμισης είναι συγκεκριμένος: ταχύτερη εξυπηρέτηση, μεγαλύτερη αξιοπιστία, λιγότερα λάθη, ενιαία αντιμετώπιση ανεξαρτήτως πρώην ταμείου, περισσότερες ηλεκτρονικές υπηρεσίες, λιγότερες επισκέψεις στα υποκαταστήματα.