«Τρέχουν» στην Ευρωζώνη για την πανευρωπαϊκή κάρτα πληρωμών

Η κυκλοφορία πανευρωπαϊκής κάρτας –χρεωστικής, πιστωτικής, προπληρωμένης ή ψηφιακής– για καταναλωτές και επιχειρήσεις είναι πιο κοντά από ποτέ. Συστάθηκε εταιρεία, με προσωρινό όνομα EPI, με βασικούς μετόχους μεγάλες ευρωπαϊκές τράπεζες και δύο διεθνή συστήματα πληρωμών. Μάλιστα, οι μέτοχοι αναζητούν χρηματοδότηση μέσα από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα NGEu και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόκειται να επαναδιατυπώσει την οδηγία περί κρατικών ενισχύσεων, προκειμένου να προλάβει προσφυγές από τα ανταγωνιστικά σχήματα, όπως Mastercard, Visa, American Express, που κυριαρχούν σήμερα και στην ευρωπαϊκή αγορά.

Κι όλα αυτά έχουν συμβεί μέσα σε λίγους μήνες από τον Μάιο του 2021, όταν το  Capital.gr είχαν αποκαλύψει το σχέδιο για δημιουργία κάρτας με ευρωπαϊκό σήμα. Δύο ήταν οι βασικές αιτίες της επιτάχυνσης των διαδικασιών:

Πρώτον, επιβεβαίωση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας στα συστήματα πληρωμών εντός και εκτός Ευρωζώνης. Αυτή η διάσταση έχει πολιτικό παρασκήνιο, το οποίο παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Εκτός από τον ανταγωνισμό με ΗΠΑ και Βρετανία, τώρα εισέρχεται η Κίνα, η οποία δημιουργεί το δικό της ψηφιακό νόμισμα για εσωτερικές και διεθνείς συναλλαγές.

Δεύτερον, οικονομικοί και νομισματικοί λόγοι, όπως εποπτεία, αντιμονοπωλιακές τακτικές, παραγόμενο εισόδημα εντός Ευρώπης που τελικά καταναλώνεται και επενδύεται εκτός Ε.Ε. κ.ά.

Όφελος για καταναλωτές
Κερδισμένος από τις εξελίξεις βγαίνει ο Ευρωπαίος καταναλωτής, ιδιώτης και επιχείρηση. Η ΕΚΤ δεσμεύεται ότι η τιμολογιακή πολιτική βασίζεται στην κάλυψη του κόστους και έχει ήδη δημοσιοποιήσει τις χρεώσεις που θα ισχύουν μέχρι τον Νοέμβριο του 2023, ως δέσμευση. Το κόστος αυτό θα είναι 0,20 σεντ ή 0,002 ευρώ ανά συναλλαγή, ενώ στις περιπτώσεις μαζικών και επαναλαμβανόμενων πληρωμών θα υπάρχει μια έξτρα χρέωση 0,0005 ευρώ ανά εντολή. Το τελικό κόστος θα καθορίζεται από την αγορά, δηλαδή από τις τράπεζες και τους οργανισμούς που θα προσφέρουν και θα διαχειρίζονται τις συναλλαγές με την πανευρωπαϊκή κάρτα.

Αρμόδια στελέχη που συμμετέχουν σε αυτό το project σημειώνουν ότι οι χαμηλές προμήθειες για τον τελικό καταναλωτή και την επιχείρηση θα είναι ένα από τα μεγαλύτερα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα της πανευρωπαϊκής κάρτας. Αυτό θα συμβεί τόσο οι αρχικές χρεώσεις τους συστήματος είναι πολύ χαμηλές. Επίσης, υπάρχει η βούληση να παραμείνουν χαμηλότερες του ανταγωνισμού ώστε να κυριαρχήσει, τουλάχιστον εντός Ευρωζώνης, έναντι των ξένων καρτών.

Το δεύτερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα θα είναι η αμεσότητα στις πληρωμές, οι οποίες θα γίνονται σε πραγματικό χρόνο τόσο αυτές στην Ε.Ε. όσο και οι διασυνοριακές. Αυτό είναι ένα πλεονέκτημα που προέρχεται από τη χρήση ενός υφιστάμενου συστήματος που έχει δημιουργηθεί για τις συναλλαγές λιανικής, γνωστού ως EPI (European Payment Initiative), από όπου έχει πάρει το προσωρινό όνομα η εταιρεία που σκοπεύει να εκδώσει την πανευρωπαϊκή κάρτα.

Το τρίτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα είναι ότι η ίδια εταιρεία που θα εκδίδει την κάρτα, θα δημιουργεί καινοτόμες εφαρμογές στα συστήματα πληρωμών και ηλεκτρονικά πορτοφόλια που θα λειτουργούν διεθνώς. Και όλα αυτά σε μια ενιαία και από τις πλέον σύγχρονες πλατφόρμες εκκαθάρισης που χρησιμοποιεί η ίδια η ΕΚΤ.

Συνεπώς, το πλάνο προβλέπει ότι, πέραν του κόστους, της ταχύτητας, ο κάτοχος της πανευρωπαϊκής κάρτας θα αξιοποιεί την ευκολία χρήσης από μία εφαρμογή, η οποία ταυτόχρονα θα του δίνει πρόσβαση σε ό,τι νέο ή καινοτόμο αναπτύσσεται τεχνολογικά. Και όλα αυτά με την ασφάλεια, την εγγύηση και την εποπτεία του ευρωσυστήματος, δηλαδή της ΕΚΤ που μεταξύ άλλων ελέγχει και τη ρευστότητα, τα κεφάλαια κ.ά. των συστημάτων πληρωμών. Αυτό γίνεται και σήμερα με τις ξένες κάρτες και συστήματα πληρωμών που δραστηριοποιούνται στην Ευρώπη, ειδικά μετά την τελευταία αναθεώρηση της σχετικής οδηγίας πριν από λίγες ημέρες (γνωστή ως PISA).

Το παρασκήνιο
Καταλύτης των εξελίξεων ήταν το Brexit. Στην Ευρώπη κυριαρχούσαν και κυριαρχούν διεθνή συστήματα καρτών και πληρωμών από ΗΠΑ και Βρετανία. Όσο η Βρετανία ήταν μέλος της Ε.Ε. αντιδρούσε σε κάθε μεγάλη αλλαγή που θα δημιουργούσε και θα ενδυνάμωνε την κυριαρχία του ευρώ και ενός ευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών διεθνώς.

Μετά το Brexit και κατά τη μεταβατική περίοδο εκδηλώθηκαν νέες πολιτικές ισορροπίες, εντός Ευρωζώνης, η οποία πλέον αποφασίζει και για την Ε.Ε., ενώ οι διεθνείς κάρτες επιλέγουν ως κύριες βάσεις τους τη Βρετανία και τις ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, Βέλγιο, Γαλλία και Γερμανία ξεκινούν πρωτοβουλίες για την κυριαρχία του ευρώ και των ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών. Αλλά, η κάθε μια, με διαφορετική σκοπιά. Τελικά, στο θεσμικό κομμάτι επιβλήθηκε η Γερμανία, ενώ στο τεχνολογικό και επιχειρησιακό η Γαλλία, η οποία ταυτόχρονα ξεκινά και ενδυναμώνει την ευρωπαϊκή ρητορική της σε όλα τα επίπεδα. Εξάλλου και η δημιουργία του ψηφιακού ευρώ βρίσκεται ανάμεσα στην πίεση της Γερμανίας για πλήρη ανωνυμοποίηση και την πρόθεση της Κομισιόν και την υποστήριξη της Γαλλίας για δημιουργία νέου νομίσματος σε ψηφιακή μορφή για την ευρωπαϊκή κυριαρχία διεθνώς, καθώς έρχεται η απειλή από την κυκλοφορία του ψηφιακού νομίσματος από την Κίνα.

Γαλλία και Γερμανία διαθέτουν δύο από τα μεγαλύτερα εθνικά δίκτυα και συστήματα συναλλαγών (κάτι σαν το ελληνικό ΔΙΑΣ, αλλά σε άλλο μέγεθος), τα γνωστά France's Carte Bancaire και Germany's Girocard, αντίστοιχα. Συνεπώς, είχαν επενδύσει και είχαν κάτι έτοιμο το οποίο θα μπορούσαν να αναπτύξουν.

Στη Γαλλία, με αρχή τις επτά μεγαλύτερες γαλλικές τράπεζες και τη συμμετοχή μερικών γερμανικών και λιγότερων ισπανικών, δημιουργείται ο πρώτος πυρήνας της σημερινής εταιρείας που ετοιμάζεται για τη δημιουργία της πανευρωπαϊκής κάρτας. Όλα αυτά συμβαίνουν τέλη του 2019 αρχές 2020. Πολύ γρήγορα, ο πρώτος πυρήνας αριθμεί 16 ευρωπαϊκές τράπεζες. Προς τα τέλη του 2020, ο αριθμός αυξάνεται σε 31 και σήμερα έχουν προσχωρήσει και δύο διεθνή συστήματα πληρωμών, το γαλλικό Worldline και το Nets. Πρόκειται για δύο από τα συστήματα πληρωμών που εμφανίστηκαν και ως αγοραστές στις πωλήσεις των δραστηριοτήτων POS των ελληνικών τραπεζών.

Οι μέτοχοι αυτοί δημιουργούν μια νομική οντότητα για την έκδοση της πανευρωπαϊκής κάρτας και την ανάπτυξη του πανευρωπαϊκού συστήματος πληρωμών και άλλων καινοτομιών. Η προσωρινή ονομασία της εταιρεία είναι EPI, από το όνομα του ευρωπαϊκού project, δηλαδή European Payment Initiative.

Το καλοκαίρι του 2021 ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χρηματοδοτηθούν μέσω του NGEu, ενώ οι μέτοχοι προχωρούν και σε συναντήσεις με υπουργούς Οικονομικών μεγάλων ευρωπαϊκών καρτών για επιπλέον χρηματοδότηση. Μάλιστα ζητούν από την Κομισιόν και την ΕΚΤ επιστολή υποστήριξης, την οποία πήραν πριν από περίπου τρεις εβδομάδες.

Οι επαφές με τα υπ. Οικονομικών δεν έχουν αποδώσει μέχρι στιγμής. Η χρηματοδότηση μέσω του NGeu κόλλησε προς το παρόν καθώς η Ευρωπαϊκή Διεύθυνση Ανταγωνισμού (DGcomp) εξετάζει την αναδιατύπωση της οδηγίας περί κρατικών ενισχύσεων, ώστε να μην προσβληθεί η όποια ενίσχυση από τα άλλα διεθνή συστήματα καρτών. Ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί η αλλαγή της οδηγίας περί κρατικών ενισχύσεων. Ωστόσο, πηγές των Βρυξελλών αναφέρουν ότι η διατύπωση θα επιτρέπει ενισχύσεις σε υποδομές όταν αυτές αφορούν πανευρωπαϊκό δημόσιο συμφέρον και αυτό μπορεί να αποδειχθεί.

Οι υποδομές
Πανευρωπαϊκό, με υποστήριξη διεθνών συναλλαγών, σε επίπεδο τραπεζών, η Ευρωζώνη διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα συστήματα εκκαθάρισης και διακανονισμών, το γνωστό Target. Αυτό που δεν έχει η Ευρώπη και συγκεκριμένα η Ευρωζώνη είναι ένα αντίστοιχο για τις πληρωμές και τις συναλλαγές λιανικής. Εκεί, όλη η ευρωπαϊκή αγορά κυριαρχείται από μη ευρωπαϊκά συστήματα.

Τώρα, η ΕΚΤ παραχωρεί ένα κομμάτι του ευρωπαϊκού μηχανισμού εκκαθάρισης TARGET στη λιανική. Αυτό το ονομάζει TIPS (Target Instant Payment Settlement), το οποίο ήδη λειτουργεί και βοηθά στην άμεση μεταφορά από λογαριασμό σε λογαριασμό, σε επίπεδο καταναλωτή και επιχείρησης. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του σχεδίου για το ευρωπαϊκό σύστημα πληρωμών, μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου, οι ελληνικοί πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών (και οι τράπεζες) θα έχουν συνδεθεί στο TIPS μέσω της ΔΙΑΣ. 

To TIPS είναι ο "μηχανισμός" πάνω στον οποίο θα χτιστεί και θα λειτουργήσει το σύστημα των πανευρωπαϊκών καρτών και πληρωμών. Επίσης, στο TIPS όλα τα σχήματα και οι τεχνολογίες πληρωμών θα "δέσουν" πίσω από την πρωτοβουλία μιας πανευρωπαϊκής κάρτας πληρωμών, το EPI. To ΕPI (European Payments Initiative) υποστηρίζεται από τους μηχανισμούς εκκαθάρισης και διακανονισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) με στόχο να δημιουργήσουν ένα πανευρωπαϊκό σύστημα πληρωμών και διατραπεζικού δικτύου που θα είναι ανταγωνιστικό των μη ευρωπαϊκών καρτών και δυνητικά θα αντικαταστήσει τα εθνικά συστήματα πληρωμών, όπως το France's Carte Bancaire και το Germany's Girocard. Το EPI βασίζεται στο ευρωπαϊκό σύστημα άμεσων πληρωμών (SEPA Ιnstant Credit Transfer ή SCT Inst) και έτσι μπορεί άμεσα να λειτουργήσει πάνω σε ισχυρές και υψηλής τεχνολογίας υποδομές, όπως είναι το ευρωπαϊκό σύστημα Target Instant Payment Settlement (TIPS).

capital.gr