Επιστήμονες έδωσαν κοκαΐνη σε σολομούς για να δουν τι θα κάνουν - Πώς αλλάζει τη συμπεριφορά των ψαριών

Μια έρευνα που επικεντρώνεται στον σολομό καταγράφει πώς η παρουσία κοκαΐνης στο υδάτινο περιβάλλον μπορεί να αλλάξει ριζικά τη συμπεριφορά των ψαριών.

Με τα συστήματα επεξεργασίας λυμάτων σε πολλές χώρες να αδυνατούν να φιλτράρουν πλήρως φαρμακευτικές και ναρκωτικές ουσίες, με αποτέλεσμα αυτές να καταλήγουν σε ποτάμια και λίμνες, εισχωρώντας σταδιακά στην τροφική αλυσίδα, μια νέα, πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα που επικεντρώνεται στον Ατλαντικό σολομό (Salmo salar) καταγράφει πώς η παρουσία κοκαΐνης και των μεταβολιτών της στο υδάτινο περιβάλλον μπορεί να αλλάξει ριζικά τη συμπεριφορά των ψαριών.

Μέσα σε μια σουηδική λίμνη

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ένα ελεγχόμενο αλλά άκρως ρεαλιστικό περιβάλλον: τη λίμνη Vättern, στη Σουηδία. Εκεί, μια διεθνής ερευνητική ομάδα τοποθέτησε σε 105 νεαρούς σολομούς ειδικά εμφυτεύματα βραδείας αποδέσμευσης χημικών ουσιών. Τα ψάρια χωρίστηκαν σε τρεις ομάδες: μία που εκτέθηκε σε κοκαΐνη, μία σε βενζοϋλεκγονίνη - τον βασικό μεταβολίτη της κοκαΐνης στον ανθρώπινο οργανισμό - και μία ομάδα ελέγχου χωρίς καμία ουσία.

Για οκτώ εβδομάδες, οι ερευνητές παρακολουθούσαν τη συμπεριφορά των ψαριών μέσω τηλεμετρίας. Το βασικό εύρημα ήταν σαφές: ενώ τα ψάρια της ομάδας ελέγχου παρουσίασαν σταδιακή μείωση της δραστηριότητάς τους, τα ψάρια που εκτέθηκαν σε ουσίες διατήρησαν υψηλότερα επίπεδα κινητικότητας και συνέχισαν να καλύπτουν μεγαλύτερες αποστάσεις, ιδιαίτερα προς το τέλος της περιόδου παρατήρησης.

«Το πού πηγαίνουν τα ψάρια καθορίζει τι τρώνε, ποιοι τα τρώνε και πώς δομούνται οι πληθυσμοί», εξηγεί ο Marcus Michelangeli από το Ινστιτούτο Ποτάμιων Συστημάτων του Griffith University στην Αυστραλία. «Αν η ρύπανση αλλάζει αυτά τα μοτίβα, τότε μπορεί να επηρεάσει τα οικοσυστήματα με τρόπους που μόλις αρχίζουμε να κατανοούμε».

Τα δεδομένα της μελέτης δείχνουν ότι η επίδραση δεν είναι απλώς αισθητή αλλά ποσοτικά σημαντική. Τα ψάρια που εκτέθηκαν στη βενζοϋλεκγονίνη κάλυψαν έως και 1,9 φορές μεγαλύτερες αποστάσεις ανά εβδομάδα σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις διασκορπίστηκαν έως και 12,3 χιλιόμετρα μακριά από το σημείο απελευθέρωσής τους. Το εύρημα αυτό υποδηλώνει ότι ο μεταβολίτης της κοκαΐνης μπορεί να έχει ακόμη ισχυρότερη επίδραση από την ίδια την ουσία.

Η διαφοροποίηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η βενζοϋλεκγονίνη είναι η μορφή που εντοπίζεται συχνότερα στα υδάτινα οικοσυστήματα, λόγω της ανθρώπινης κατανάλωσης. Με περισσότερους από 4 εκατομμύρια χρήστες κοκαΐνης παγκοσμίως, η παρουσία της ουσίας - και κυρίως των παραγώγων της - στα νερά δεν αναμένεται να μειωθεί στο άμεσο μέλλον.

H άγρια ζωή εκτίθεται καθημερινά σε ένα φάσμα φαρμάκων

«Η ιδέα ότι η κοκαΐνη επηρεάζει τα ψάρια μπορεί να φαίνεται παράξενη, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι η άγρια ζωή εκτίθεται ήδη καθημερινά σε ένα ευρύ φάσμα φαρμάκων που προέρχονται από τον άνθρωπο», σημειώνει ο Michelangeli, υπογραμμίζοντας ότι το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε μία ουσία.

Πράγματι, προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι αντικαταθλιπτικά όπως το Prozac μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των ψαριών, καθιστώντας τα λιγότερο φοβικά ή πιο αδρανή. Η κοκαΐνη, αντίθετα, φαίνεται να ενισχύει τη δραστηριότητα και τη διάχυση στον χώρο, διαταράσσοντας τα φυσικά μοτίβα μετακίνησης.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ένα ελεγχόμενο αλλά άκρως ρεαλιστικό περιβάλλον: τη λίμνη Vättern, στη Σουηδία. Εκεί, μια διεθνής ερευνητική ομάδα τοποθέτησε σε 105 νεαρούς σολομούς ειδικά εμφυτεύματα βραδείας αποδέσμευσης χημικών ουσιών / ΙSTOCK.

Οι συνέπειες αυτών των αλλαγών εκτείνονται πέρα από το επίπεδο του μεμονωμένου οργανισμού. Η αυξημένη κινητικότητα μπορεί να επηρεάσει τη διαθεσιμότητα τροφής, την έκθεση σε θηρευτές και τελικά τη δομή ολόκληρων πληθυσμών. Σε οικοσυστήματα όπου η ισορροπία εξαρτάται από λεπτές αλληλεπιδράσεις, ακόμη και μικρές μεταβολές στη συμπεριφορά μπορεί να έχουν αλυσιδωτές επιπτώσεις.

Η περίπτωση του σολομού είναι ενδεικτική, καθώς πρόκειται για είδος με πολύπλοκο κύκλο ζωής και συγκεκριμένα μεταναστευτικά πρότυπα. Η διατάραξη αυτών των προτύπων θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο την επιβίωση των ίδιων των ψαριών, αλλά και τα οικοσυστήματα στα οποία ανήκουν.

Το ζήτημα αποκτά επιπλέον διάσταση αν ληφθεί υπόψη ότι οι υδάτινοι πόροι λειτουργούν ως τελικοί αποδέκτες πολλών μορφών ανθρώπινης δραστηριότητας. Τα αστικά λύματα, ακόμη και μετά την επεξεργασία τους, περιέχουν ίχνη φαρμάκων, ναρκωτικών και άλλων χημικών ουσιών, τα οποία συσσωρεύονται σταδιακά στο περιβάλλον.

«Η τεχνολογική αδυναμία πλήρους απομάκρυνσης αυτών των ουσιών από τα συστήματα επεξεργασίας δημιουργεί ένα νέο είδος ρύπανσης, λιγότερο ορατό αλλά εξίσου επιδραστικό. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές μορφές ρύπανσης, όπως τα βαρέα μέταλλα ή τα πλαστικά, τα φαρμακευτικά κατάλοιπα δρουν σε βιολογικό επίπεδο, επηρεάζοντας άμεσα τη συμπεριφορά και τη φυσιολογία των οργανισμών», καταλήγει η έρευνα των επιστημόνων.

Πηγή: iefimerida.gr