Οι δήμοι ανοίγουν δρόμους για τη μετάβαση στη νέα ενεργειακή εποχή

Με επιτυχία και μεγάλη συμμετοχή Δημάρχων και αυτοδιοικητικών ολοκληρώθηκε το Διεθνές διαδικτυακό Συνέδριο με θέμα: «Καινοτόμος χρηματοδότηση έργων ενεργειακής απόδοσης» που διοργάνωσε η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας.

Στόχος του συνεδρίου ήταν η ενημέρωση και η ανταλλαγή πληροφοριών για το έργο Prodesa – Ανάπτυξη έργων ενεργειακής αποδοτικότητας στη Νότια Αττική που αφορά στην καινοτόμο χρηματοδότηση για την ενεργειακή απόδοση δημοτικών κτιρίων και οδοφωτισμού. Η μεταφορά και η διάχυση της εμπειρίας θα συμβάλλει στην ταχύτερη αξιοποίηση όλων των χρηματοδοτικών εργαλείων για να προχωρήσει η ενεργειακή «πράσινη» μετάβαση σε κάθε Δήμο της Ελλάδας. Το έργο εφαρμόστηκε ήδη σε επτά Δήμους της Αττικής και χρηματοδοτείται πλήρως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Πρόκειται για τους Δήμους: Αλίμου-συντονιστή εταίρο του έργου, Αγίου Δημητρίου, Γλυφάδας, Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Αγίων Αναργύρων-Καματερού, Παλαιού Φαλήρου και Αμαρουσίου.

Δημήτρης Παπαστεργίου:  Η Τοπική Αυτοδιοίκηση δημιουργεί το «πράσινο» μέλλον των πόλεών μας.

Ο Πρόεδρος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, Δημήτρης Παπαστεργίου ανοίγοντας τις εργασίες του συνεδρίου επεσήμανε τον νέο και οραματικό ρόλο που έχει αρχίσει να παίζει η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην αναπτυξιακή εξέλιξη της Ελλάδας. Με έργα όπως το Prodesa, η  Τοπική Αυτοδιοίκηση, βάζει τις βάσεις για την καινοτόμο εξεύρεση πόρων ώστε να αλλάξει την ενεργειακή λογική προς ένα βιώσιμο μέλλον με κτίρια, γειτονιές, πόλεις που θα έχουν θετικό ενεργειακό αποτύπωμα.

Παράλληλα τόνισε ότι με τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, δηλαδή το πρόγραμμα «Αντώνης Τρίτσης», το Ταμείο Ανάκαμψης και το νέο ΕΣΠΑ η αυτοδιοίκηση έχει μια μοναδική ευκαιρία για να ωριμάσει και να πραγματοποιήσει έργα που θα συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας από τα δημοτικά κτίρια και τη δυνατότητα βοήθειας ανθρώπων που την έχουν ανάγκη.
Αναφέρθηκε στο θέμα της νέας λογικής για παραγωγή «πράσινης» ενέργειας που θα καταναλώνεται σε τοπικό επίπεδο και το στοίχημα της ηλεκτροκίνησης που σε συνεργασία με την Γ.Γ. Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, Αλεξάνδρα Σδούκου, φαίνεται ότι κερδίζουν οι Δήμοι.

Στέλιος Πέτσας: Είμαστε κρίκοι στην ίδια αλυσίδα 

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εσωτερικών, Στέλιος Πέτσας αναφέρθηκε στους πόρους που υπάρχουν για την Τοπική Αυτοδιοίκηση για ενεργειακά έργα που θα συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας και πόρων για την Αυτοδιοίκηση.

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εσωτερικών στάθηκε στο παράδειγμα του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης», το οποίο δίνει στους δήμους και τις περιφέρειες όλης της χώρας τη δυνατότητα να υλοποιούν έργα υψηλής προτεραιότητας που βελτιώνουν την καθημερινότητα των πολιτών. Συγκεκριμένα, ο κ. Πέτσας πέραν των  έργων αστικής αναζωογόνησης με έντονο περιβαλλοντικό αποτύπωμα για τις τοπικές κοινωνίες και των έργων βιώσιμης ανάπτυξης, αναφέρθηκε ειδικά στην πρόσκληση ΑΤ03 τουπρογράμματος «ΑντώνηςΤρίτσης» για δράσεις αξιοποίησης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, ιδίως για τις υποδομές διαχείρισης υδάτων και λυμάτων, με την αντικατάσταση του υφιστάμενου ηλεκτρομηχανικού εξοπλισμού με φωτοβολταϊκά μικρής κλίμακας.

Όπως σημείωσε ο Αναπληρωτής Υπουργός Εσωτερικών, μέχρι στιγμής στην πρόσκληση ΑΤ03 του προγράμματος «Αντώνης Τρίτσης» έχουν υποβληθεί προτάσεις από 55 διαφορετικούς δήμους, συνολικού ύψους 175 εκατ. ευρώ. Έχουν ήδη ενταχθεί τρεις προτάσεις, συνολικού ύψους 6,2 εκατ. ευρώ, δύο προτάσεις από τον δήμο Κιλελέρ και τον δήμο Εμμανουήλ Παππά έτυχαν ήδη της θετικής αξιολόγησης της επιτροπής και θα ενταχθούν τις επόμενες ημέρες, ενώ το αμέσως επόμενο διάστημα αναμένονται οι εντάξεις και άλλων έργων, ιδίως των ΔΕΥΑ από διάφορες περιοχές της χώρας. Παράλληλα, ο κ. Πέτσας τόνισε τη δυνατότητα που υπάρχει για συνέργειες με άλλα χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το ΕΣΠΑ και το Ταμείο Ανάκαμψης.

Αλεξάνδρα Σδούκου:Να αξιοποιήσουν οι Δήμαρχοι τα προγράμματα

Η γενική γραμματέας Ενέργειας και Φυσικών Πόρων του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας Αλεξάνδρα Σδούκου μιλώντας στο διαδικτυακό συνέδριο της PRODESA, αναφέρθηκε στον σχεδιασμό για τη στήριξη των δήμων ώστε να περάσουν στη νέα ενεργειακή εποχή.

Η κ. Σδούκου σημείωσε ότι αξιοποιούνται όλα τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία, ενώ προωθείται ο θεσμός των ενεργειακών υπευθύνων των κτιρίων και των ενεργειακών υπηρεσιών από τις ESCOs για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στα δημόσια κτίρια και τα κτίρια των ΟΤΑ, τη χρήση ΑΠΕ για να μειωθούν οι ενεργειακές τους δαπάνες και φυσικά την ηλεκτροκίνηση παντού!

Ειδικότερα, αναφερόμενη η κ. Σδούκου στην ενεργειακή αναβάθμιση των δημόσιων και δημοτικών κτιρίων, τόνισε ότι αποτελεί ένα πολύ μεγάλο στοίχημα για την επόμενη περίοδο και ότι πρέπει να κινητοποιήσουμε όλους τους διαθέσιμους πόρους και τα διαρθρωτικά ταμεία, να δοθούν κίνητρα για επενδύσεις, για μεγαλύτερη μόχλευση και σε αυτό, στην αρχή, σύμμαχος είναι το Ταμείο Ανάκαμψης.

Η κ. Σδούκου είπε πως το ΥΠΕΝ διαθέτει 6 δις ευρώ για τον πράσινο πυλώνα, από αυτά τα 2,5 δις ευρώ κατευθύνονται στον άξονα της ενεργειακής αναβάθμισης και της χωροταξικής μεταρρύθμισης. Και από τα 2,5 δις, το 1,7 δις ευρώ είναι για το «Εξοικονομώ» σε κατοικίες, δημόσια κτίρια και κτίρια επιχειρήσεων.

Αναφερόμενη στο πρόγραμμα ΗΛΕΚΤΡΑ η γενική γραμματέας είπε πως χρηματοδοτείται από την ΕΤΕπ με 500 εκ. ευρώ και με τη μόχλευση μπορεί να φτάσει το 1 δις ευρώ, συμπληρώνοντας πως γίνεται προσπάθεια να γίνει άμεσα η προδημοσίευση της πρόσκλησης.

Υπογράμμισε δε ότι στόχος είναι να μπορέσουν και οι δήμοι να ωριμάσουν πιο γρήγορα τις μελέτες τους. Προέτρεψε δε τους δημάρχους να αξιοποιήσουν τη δυνατότητα που δίνει το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «ΕΛΕΝΑ», το οποίο έρχεται τώρα και στη χώρα μας, και παρέχει τεχνική βοήθεια στους φορείς που προετοιμάζουν και ωριμάζουν έργα ενεργειακής απόδοσης. 

«Είναι κοινή προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, είπε η κ. Σδούκου. Ήρθε και στην Ελλάδα να υποστηρίξει τους ΟΤΑ και άλλους φορείς του Δημοσίου, που δεν έχουν την τεχνική ικανότητα να ωριμάσουν τα έργα, να γίνουν οι μελέτες για να μπορέσετε να μπείτε στο «ΗΛΕΚΤΡΑ» και το «ΕΞΟΙΚΟΝΟΜΩ» για δημόσια κτίρια.

Χρηματοδοτικές λύσεις

Ο Πρόεδρος του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, Δημήτρης Σταμάτης  τόνισε την ιδιαίτερη σχέση του Ταμείου με τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης και την στήριξη που προσφέρει με τα διάφορα χρηματοδοτικά εργαλεία που διαθέτει. Ο κ. Σταμάτης αναφέρθηκε στη δύσκολη συγκυρία για την Αυτοδιοίκηση που λόγω της πανδημίας είδε να μειώνονται τα έσοδά της και να αυξάνονται τα λειτουργικά της έξοδα.
«Θα σταθούμε δίπλα στους ΟΤΑ και με νέα χρηματοδοτικά εργαλεία όπως είναι το Ηλέκτρα που αφορά στην ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων ενώ παράλληλα θέλουμε να δημιουργήσουμε έναν ειδικό λογαριασμό που θα μπορεί να αναλαμβάνει τις υποχρεώσεις των Δήμων για τις απαλλοτριώσεις γεγονός που θα βοηθήσει στην ρευστότητά τους. Το σχέδιο αυτό είναι μια ιδέα που έχουμε και θέλει συζήτηση και θεσμοθέτηση αλλά είναι δείγμα των προθέσεων μας να είμαστε η τράπεζα της Αυτοδιοίκησης και να είμαστε πάντα αρωγοί της» τόνισε στην τοποθέτησή του ο κ. Δημήτρης Σταμάτης, ενώ επεσήμανε ότι η απορροφητικότητα από μέρους των Δήμων θα φέρει ακόμη περισσότερα κεφάλαια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και ότι η συμμετοχή και ιδιωτικών κεφαλαίων θα συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη και την καταπολέμηση της ανεργίας στις τοπικές κοινωνίες.

Ο κ. Πάνος Μπεγλίτης, μέλος του Συμβουλίου Διοικητών της Τράπεζας Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης,   κατά την ομιλία του έδωσε το περίγραμμα των χρηματοδοτικών εργαλείων που διαθέτει η Τράπεζα για χρηματοδότηση έργων και προγραμμάτων τόσο των φορέων των κεντρικών κυβερνήσεων της Ευρώπης, όσο και κυρίως,  των περιφερειακών αυτοδιοικητικών θεσμών.
Ο κ. Μπεγλίτης ανέφερε ότι κύριο χαρακτηριστικό της Τράπεζας που λειτουργεί στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης, είναι πως στηρίζει την κοινωνική ανάπτυξη. Από το 2008 και εντεύθεν, συγκεντρώνει το χρηματοπιστωτικό ενδιαφέρον της στην αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών της οικονομικής κρίσης, στη διαχείριση του προσφυγικού μεταναστευτικού προβλήματος και στη διαχείριση των κοινωνικών και οικονομικών συνεπειών της πανδημίας.

Έχει χρηματοδοτήσει έργα προστασίας του περιβάλλοντος, ήτοι χρηματοδότηση υποδομών για την αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών, αντιπλημμυρικά, έργα διαχείρισης υδάτων, έργα υποδομής ενεργειακής μετάβασης, ενεργειακής απόδοσης και έχει ήδη εκδώσει περιβαλλοντικό ομόλογο. Επίσης χρηματοδοτεί προγράμματα εκπαίδευσης με έμφαση στην περιφέρεια της Ευρώπης, προγράμματα υγείας.

Το 2020 το ύψος των δανειοδοτήσεων ξεπέρασε τα 6 δις ευρώ για 56 προγράμματα σε 24 κράτη μέλη.

Το 2015 δημιούργησε το Ταμείο για Μετανάστες και Πρόσφυγες για χρηματοδότηση έργων υποδομής, υποδοχής και ενσωμάτωσης προσφύγων και μεταναστών και σε δήμους και περιφέρειες. Επίσης δημιούργησε το Πράσινο Ταμείο Κοινωνικών Επενδύσεων για έργα ενεργειακής μετάβασης και έργα ενεργειακής απόδοσης.

Το 2017 δημιούργησε το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο «Διατομεακή Δανειοδότηση για κοινωνικές υποδομές» το οποίο συνέβαλε σημαντικά στη χρηματοδότηση των ΟΤΑ, καθώς το 33% των δανειοδοτήσεων κατευθύνθηκε σε φορείς της Αυτοδιοίκησης.
Τέλος πέρυσι σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δημιούργησε νέο πιστωτικό εργαλείο, που συμβάλει στην πρόσβαση των κρατών μελών και των ΟΤΑ σε χρηματοδοτικούς πόρους της ΕΕ.
Σε ότι αφορά στη χώρα μας η Τράπεζα Ανάπτυξης του ΣτΕ έχει χρηματοδοτήσει με 200 εκ. ευρώ την ελληνική κυβέρνηση για την πανδημία, με 70 εκ. ευρώ για αντιπλημμυρικά έργα σε Αττική, Κεντρική Μακεδονία και Πελοπόννησο, με 2 εκ. ευρώ την Συνεταιριστική Τράπεζα του δήμου Καρδίτσας για στήριξη ΜΜΕ, νεοφυών επιχειρήσεων, γυναίκες επιχειρηματίες.

 
Ο Δημήτρης Βερελής, διευθυντής Sustainable  Banking της Τράπεζας Πειραιώς, στάθηκε σε δύο προϊόντα της Τράπεζας. Ένα πιλοτικό προϊόν που διατίθεται σε συνεργασία τόσο με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων όσο και την Κομισιόν, ένα συνδυαστικό προϊόν όπως είπε, που δείχνει στην αγορά  ότι οι επενδύσεις εξοικονόμησης ενέργειας μπορούν να χρηματοδοτηθούν από τις τράπεζες, έχουν οικονομικό αποτέλεσμα. Στόχος είναι τόσο με την παροχή προνομιακής ρευστότητας, που παρέχει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων όσο και των εγγυήσεων από πόρους του προγράμματος Life,  να μπορέσουν να υλοποιηθούν τα πρώτα πιλοτικά project στο επίπεδο της εξοικονόμησης ενέργειας.

Το δεύτερο είναι το Ταμείο Υποδομών. Είναι ένα πρόγραμμα και μια πρωτοβουλία του υπουργείου Ανάπτυξης που διέθεσε κονδύλια από ΕΣΠΑ και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, με σκοπό να χρηματοδοτηθούν επενδύσεις σε μεσαίες υποδομές. Επενδύσεις που αφορούν στο περιβάλλον, την  παραγωγή και εξοικονόμηση ενέργειας και κυρίως επενδύσεις που δίνουν δυνατότητα αστικής ανάπτυξης, οι οποίες ανεξάρτητα αν είναι ιδιωτικές ή δημόσιες  μπορούν να έχουν θετικό κοινωνικοοικονομικό αποτέλεσμα στην περιοχή, με επενδυτές  που προσφέρουν σημαντικές θέσεις εργασίας, επανατοποθετούν στον αστικό χάρτη υποδομές που έχουν εγκαταλειφθεί.

Η Paola Ruskoni, υποδιευθύντρια στην Τράπεζα DWS- Ευρωπαϊκό Ταμείο Ενεργειακής Απόδοσης, αναφέρθηκε σε χρηματοδοτικές λύσεις που προσφέρει το Ταμείο  για την Ανάπτυξη Βιώσιμων Πόλεων.

Η κ. Ruskoni είπε, ότι το Ταμείο είναι ένα επενδυτικό εργαλείο της Ευρώπης για να στηρίξει δήμους και πόλεις για την υλοποίηση ευφυών λύσεων ενώ παρέχει και τεχνική υποστήριξη στους χρηματοδοτούμενους φορείς. Έχει επενδύσει σε 16 πόλεις σε 9 χώρες της Ευρώπης 200 εκ. ευρώ, προκειμένου να μειωθούν οι εκπομπές CO2 κατά μέσο όρο 64%. Ενώ στόχος του είναι να στηρίξει, με μικτή χρηματοδότηση, την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας.

Δικαιούχοι χρηματοδότησης είναι δημόσιες οντότητες και φορείς, όμως ο πιο συνήθης τρόπος είναι η χρηματοδότηση συμπράξεων ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Επίσης το Ταμείο χρηματοδοτεί μια τράπεζα ή έναν χρηματοδοτικό φορέα δευτεροβάθμιου επιπέδου.

Χρηματοδοτούνται έργα ενεργειακής απόδοσης, ανακαίνισης κτιρίων, νοσοκομείων, εγκαταστάσεων δημόσιων υποδομών και ΑΠΕ. Βασική προϋπόθεση για την χρηματοδότηση του έργου είναι να αποφέρει εξοικονόμηση ενέργειας τουλάχιστον κατά 20%.

Η χρηματοδότηση κυμαίνεται από 5 έως 25 εκ. ευρώ και ανάλογα με το μέγεθος του έργου. Στους βασικούς επενδυτές του Ταμείου συγκαταλέγεται  η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και ιδιωτικοί χρηματοδοτικοί φορείς.