Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός: Ο Αρκτικός Ωκεανός βρίσκεται σε «σημείο χωρίς επιστροφή»

Νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι το λιώσιμο των πάγων στην Αρκτική μειώνει δραματικά τα θρεπτικά συστατικά του νερού, απειλώντας τη βάση της τροφικής αλυσίδας.

Το κρίσιμο σημείο καμπής

Οι υψηλές καλοκαιρινές θερμοκρασίες των τελευταίων ετών θα συνεχίσουν να μας συνοδεύουν τουλάχιστον μέχρι το 2030. Αυτό το δυσοίωνο μέλλον προβλέπει ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός, ο οποίος διαβεβαιώνει ότι οι μέσες παγκόσμιες θερμοκρασίες είναι πιθανό να φτάσουν σε πρωτοφανή επίπεδα. Η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται ιδιαίτερα στην Αρκτική, προκαλώντας το λιώσιμο των παγετώνων.

Αυτό το λιώσιμο των πάγων όχι μόνο συνεπάγεται την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, αλλά αλλοιώνει τα οικοσυστήματα και επηρεάζει το παγκόσμιο κλίμα. Σύμφωνα με μια μελέτη που διεξήχθη από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, η απώλεια των πάγων στην Αρκτική έχει επηρεάσει αρνητικά την παρουσία του φυτοπλαγκτού, ενώ μέχρι πρότινος πιστευόταν ότι θα προκαλούσε το αντίθετο αποτέλεσμα.

Η ανατροπή με τα νιτρικά άλατα

«Για χρόνια πιστευόταν ότι η απώλεια του θαλάσσιου πάγου στον Αρκτικό Ωκεανό θα αύξανε την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού, καθώς μεγαλύτερη ποσότητα ηλιακού φωτός θα έφτανε στα επιφανειακά ύδατα. Τα ευρήματά μας υποδηλώνουν ότι αυτή η σχέση έχει αλλάξει: ο Αρκτικός Ωκεανός φαίνεται να έχει περάσει από ένα σύστημα που περιοριζόταν κυρίως από το φως, σε ένα σύστημα που περιορίζεται όλο και περισσότερο από τη διαθεσιμότητα νιτρικών αλάτων», αναφέρει η Μάρτα Σάντος-Γκαρσία, διδακτορική φοιτήτρια της Σχολής Γεωεπιστημών.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η έκθεση στο φως μεγάλων και ρηχών ωκεάνιων περιοχών, οι οποίες προηγουμένως καλύπτονταν από πάγο, διεγείρει τη διαδικασία αποσύνθεσης των θρεπτικών συστατικών (νιτρικών αλάτων) και την απομάκρυνσή τους από το θαλασσινό νερό. Αυτά τα νιτρικά άλατα είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού, τη βάση της αρκτικής τροφικής αλυσίδας, και η εξαφάνισή τους έχει άμεσο αντίκτυπο στη βιοποικιλότητα της περιοχής.

Το κρίσιμο σημείο καμπής

«Οι αλλαγές που καταγράφουμε υποδηλώνουν ότι το οικοσύστημα του Αρκτικού Ωκεανού έφτασε σε ένα σημείο καμπής γύρω στο 2009. Είναι απαραίτητο να παρακολουθήσουμε στενά πώς αυτή η αλλαγή εξαπλώνεται μέσω της τροφικής αλυσίδας», επισημαίνει ο Ράτζα Γκανεσράμ, καθηγητής της Σχολής Γεωεπιστημών.

Για δύο δεκαετίες, η ομάδα των ειδικών ανέλυσε δεδομένα δειγματοληψίας από τον πορθμό Φραμ, το κύριο κανάλι μέσω του οποίου τα ύδατα της Αρκτικής εκρέουν στον Ατλαντικό. Σε αυτό το χρονικό διάστημα, διαπίστωσαν ότι τα επίπεδα νιτρικών αλάτων στα ύδατα που έβγαιναν από την Αρκτική μειώθηκαν αισθητά, ενώ η έκταση του θαλάσσιου πάγου ήταν όλο και μικρότερη.

Μετά την ανάλυση των αποτελεσμάτων, οι ειδικοί συμπεραίνουν ότι η γενικευμένη απώλεια του στρώματος πάγου έχει επιταχύνει τη διαδικασία μετατροπής των νιτρικών αλάτων σε αέριο άζωτο στις πλατφόρμες ρηχών υδάτων, οι οποίες καλύπτουν σχεδόν τη μισή Αρκτική. Μια αλλαγή που υποδηλώνει ότι η Αρκτική θα είναι ικανή να συντηρήσει μόνο είδη πλαγκτού μικρού μεγέθους. Επιπλέον, οι ερευνητές διαβεβαιώνουν ότι είναι απίθανο ο ωκεανός να επιστρέψει στην προηγούμενη κατάστασή του, δεδομένου ότι αυτή η αλλαγή προέρχεται από το λιώσιμο των πάγων.