Νικόλαος Πλάτων: O αρχαιολόγος που ανακάλυψε το μινωικό ανάκτορο της Κάτω Ζάκρου

Σαν σήμερα στις  8 Ιανουαρίου 1909, γεννήθηκε ο αείμνηστος Νικόλαος Πλάτων. Ο αρχαιολόγος που έφερε στο φως το μινωικό ανάκτορο της Ζάκρου στο Λασίθι.

Ποιος ήταν ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΛΑΤΩΝ

Ο Νικόλαος Πλάτων (Κεφαλονιά, 8 Ιανουαρίου 1909 - Αθήνα, 28 Μαρτίου 1992), ήταν Έλληνας αρχαιολόγος στον τομέα της προϊστορικής αρχαιολογίας.

Γεννήθηκε το 1909 στα Μεσοβούνια Κεφαλονιάς, αλλά από μικρός εγκαταστάθηκε οικογενειακώς στο Ηράκλειο, όπου ο πατέρας του Ελευθέριος Πλάτων, υπηρετούσε ως διευθυντής του κρατικού Χημείου. Στο Ηράκλειο ολοκλήρωσε και τις εγκύκλιες σπουδές του. Σπούδασε Φιλολογία και Αρχαιολογία στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τελείωσε το διδακτορικό του στο Παρίσι (École pratique des hautes études). Ξεκίνησε το 1930 την αρχαιολογική του σταδιοδρομία ως βοηθός στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. 

Επιστρατευμένος στην ηπειρωτική Ελλάδα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, επιστρέφει εσπευσμένα στα Χανιά μετά τη Μάχη της Κρήτης το 1941. 

Έχοντας αποφασίσει να διασώσει αρχαιολογικούς θησαυρούς από το πλιάτσικο των ναζί, κάνει με περισσή αυταπάρνηση ό,τι περνά από το χέρι του, προκειμένου να μην παραδοθούν τα αγάλματα και οι αρχαιότητες του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου στους κατακτητές. Το έργο του συνετέλεσε αρκετές δεκαετίες μετά, στον επαναπατρισμό  κλεμμένων αρχαιοτήτων από την Κρήτη.

Λίγο πριν το θάνατό του, τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών, από ανώτατα πνευματικά ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού και από το ιταλικό κράτος.

Η Ανασκαφή

Το 1901 γίνονται οι πρώτες συστηματικές ανασκαφές από την British School at Athens  με επικεφαλής τον D. G. Hogarth, ο οποίος ανασκάπτει δύο αποθέτες και σπίτια που δέχτηκαν καταστροφές κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Hogarth έφτασε κοντά στα όρια του ανακτόρου χωρίς όμως να το αποκαλύψει.

Οπως εξιστορεί ο καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών - University of Athens Λευτέρης Πλάτων, γιος του Νικόλαου Πλάτων, 
«(...) υποπτευόταν ότι κάτι σημαντικό, κάποιο μινωικό ανάκτορο όπως της Κνωσού, της Φαιστού και των Μαλίων, πρέπει να υπάρχει και στην ανατολική Κρήτη. (...) Όταν επισκέφθηκε την Ζάκρο το 1960, αμέσως αντιλήφθηκε την σπουδαιότητά της. Και ήδη στην δεύτερη ανασκαφική περίοδο αποδείχτηκε ότι εδώ βρισκόταν το ανακτορικό κέντρο της ανατολικής Κρήτης».

Το Ανάκτορο της Ζάκρου

Είναι το τέταρτο σε μέγεθος της Μινωικής Κρήτης. Αν και είναι το μικρότερο από τα τέσσερα μινωικά ανάκτορα της Κρήτης, αποτελεί το μοναδικό που βρέθηκε ασύλητο αποκαλύπτοντας ορισμένα από τα σημαντικότερα ευρήματα του μινωικού πολιτισμού.

Αποτέλεσε κέντρο διοίκησης, θρησκείας και εμπορίου στο απώτατο ανατολικό άκρο της Κρήτης, σε μια θέση με μεγάλη οικονομική και στρατηγική σημασία.

Η συνολική του έκταση  και των παραρτημάτων του ξεπερνά τα 8.000 τ.μ. και υπολογίζεται ότι στο χώρο αυτό υπήρχαν περίπου 300 διαμερίσματα – μαζί με τους ορόφους- διαφόρων χρήσεων.

Η αρχιτεκτονική του δομή ακολουθεί εκείνη των άλλων μινωικών ανακτόρων του νησιού: γύρω από μία κεντρική αυλή αναπτύσσονται τα υπόλοιπα κτίρια (εργαστήρια, δωμάτια κατοικίας κ.ά.), υπάρχουν αίθουσες με πολύθυρα και δεξαμενές καθαρμών.

Ρυτό από χλωρίτη σε σχήμα κεφαλής ταύρου. Ανάκτορο Ζάκρου, 1450 π.X.

Φωτό από Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου

Με στοιχεία από wikipedia και Υπουργείο Πολιτισμού