Όσκαρ:Η αρχή της πτώσης και η μεγάλη βουτιά μετά το 2000

Υπήρξε μια εποχή που το Χόλιγουντ φαινόταν ανίκητο. Το 1998, τα Όσκαρ ήταν παγκόσμιο γεγονός: 57 εκατομμύρια Αμερικανοί παρακολούθησαν ζωντανά τον θρίαμβο του Τιτανικού. Σήμερα, η αίγλη έχει ατονήσει και οι θεατές έχουν πέσει στα 20 εκατομμύρια. Η μεγαλύτερη βραδιά του κινηματογράφου περνά από την αποθέωση στη σταδιακή απαξίωση.

Το ερώτημα που πλανάται φέτος είναι: θα καταφέρει το φετινό show, τα 98α Όσκαρ στο Dolby Theatre την Κυριακή 15 Μαρτίου, να ξανακερδίσει τον κόσμο; Με φαβορί που σπάνε τα ταμεία και ταινίες που συζητιούνται παγκοσμίως, η τελετή υπόσχεται λάμψη – αλλά το κοινό θα τα δει;

Η βραδιά που τα είχε όλα

Στην 70ή τελετή απονομής των Βραβείων Όσκαρ, τίποτα δεν ήταν συνηθισμένο. Όταν ο Μάικ Μάγιερς ανέβηκε στη σκηνή για να παρουσιάσει το βραβείο καλύτερου μοντάζ ηχητικών εφέ, δύο πόρτες άνοιξαν πίσω του αποκαλύπτοντας τον πιο διάσημο αρκούδο του Χόλιγουντ, τον Bart the Bear.

Ο επιβλητικός «ηθοποιός», ύψους σχεδόν τριών μέτρων, είχε εμφανιστεί σε ταινίες όπως Legends of the Fall και The Edge. Με τη βοήθεια του εκπαιδευτή του, Doug Seus, παρέδωσε στον Μάγιερς τον φάκελο με το όνομα του νικητή.

«Μόλις λερώθηκα», αστειεύτηκε ο ηθοποιός, σε μια από τις πιο σουρεαλιστικές στιγμές στην ιστορία των Όσκαρ.

Κι όμως, αυτό ήταν μόνο η αρχή.

Η τελετή του 1998 – επετειακή για τα 70 χρόνια του θεσμού – ήταν ένα ξέφρενο πάρτι για το παρελθόν και το παρόν του Χόλιγουντ. Ένα εντυπωσιακό μοντάζ παρουσίασε και τις 69 προηγούμενες βραβευμένες καλύτερες ταινίες.

Ο Μάρτιν Σκορσέζε απένειμε τιμητικό Όσκαρ στον Στάνλεϊ Ντόνεν, σκηνοθέτη του «Singin’ in the Rain». Διοργανώθηκε μέχρι και «οικογενειακή φωτογραφία» με όλους τους εν ζωή νικητές και νικήτριες Α’ ρόλου.

Στη σκηνή, η Σελίν Ντιόν και ο Μάικλ Μπόλτον τραγουδούσαν δραματικές μπαλάντες, ενώ οι τότε ανερχόμενοι Ματ Ντέιμον και Μπεν Άφλεκ – υποψήφιοι για το Good Will Hunting (Ο ξεχωριστός Γουίλ Χάντινγκ) – έφεραν μαζί τους τις μητέρες τους.

Και βέβαια, υπήρχε ο απόλυτος κυρίαρχος της βραδιάς.

Ο θρίαμβος του Τιτανικού

Η ταινία Titanic του Τζέιμς Κάμερον είχε συγκεντρώσει 14 υποψηφιότητες και τελικά απέσπασε 11 Όσκαρ, κάνοντας ρεκόρ.

Όταν ο Κάμερον ανέβηκε στη σκηνή για να παραλάβει το βραβείο σκηνοθεσίας και φώναξε «I’m the king of the world!», δεν ήταν απλώς μια υπερβολική δήλωση, αλλά η απόλυτη αποτύπωση της στιγμής.

Ο Τιτανικός ήταν η πρώτη ταινία που ξεπέρασε το 1 δισεκατομμύριο δολάρια σε εισπράξεις και παρέμεινε η εμπορικότερη όλων των εποχών μέχρι να την εκτοπίσει, το 2009, μια άλλη δημιουργία του Κάμερον, το Avatar.

Ο κόσμος είχε δει την ταινία ξανά και ξανά. Ήθελε να τη δει να θριαμβεύει. Η τελετή εκείνης της χρονιάς λειτούργησε σαν ένας πανηγυρικός «γύρος νίκης».

Το αποτέλεσμα; 57 εκατομμύρια τηλεθεατές – 4,5 εκατομμύρια περισσότεροι από όσους είδαν το φινάλε της σειράς Friends το 2004. Ήταν η πιο πολυθεαματική τελετή Όσκαρ όλων των εποχών.

Η αρχή της πτώσης και η μεγάλη βουτιά μετά το 2000

Από την επόμενη κιόλας χρονιά, η κάμψη ήταν εμφανής. Το 1999 οι τηλεθεατές έπεσαν στα 46 εκατομμύρια. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000 κυμαίνονταν μεταξύ 30 και 40 εκατομμυρίων, όμως στη συνέχεια η πτώση έγινε δραματική: 27 εκατομμύρια το 2018, 24 το 2020 και μόλις 10 εκατομμύρια το 2021, εν μέσω πανδημίας. Πέρυσι το 2025, η τελετή συγκέντρωσε περίπου 20 εκατομμύρια - σχεδόν το 1/3 τρίτο του 1998.

Οι λόγοι είναι πολλοί, αναφέρει το BBC. Η μετατόπιση του κοινού στις streaming πλατφόρμες, η γενικότερη μείωση ενδιαφέροντος για τον κινηματογράφο ως συλλογική εμπειρία, αλλά και - όπως επισημαίνουν αναλυτές - η ίδια η φύση των ταινιών που πλέον βραβεύονται.

Για δεκαετίες, οι νικητές του Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας ήταν ταυτόχρονα και εμπορικές επιτυχίες. Από το 1927 έως το 1976, περίπου το 90% των νικητών βρισκόταν και στο top-10 εισπράξεων της χρονιάς τους.

Ακόμη και στις δεκαετίες του ’80 και του ’90, οι μεγάλες νίκες αφορούσαν ταινίες με τεράστια απήχηση: το Dances with Wolves, το Forrest Gump και πολλές άλλες.

Σήμερα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική.

Τα στούντιο επένδυσαν δισεκατομμύρια σε περιπέτειες με ηπερήρωες, φανταστικά έπη και κινηματογραφικά σύμπαντα. Αυτές οι ταινίες κυριαρχούν στο box office - αλλά σπάνια ξεχωρίζουν στα Όσκαρ.

Εξαιρέσεις υπήρξαν, όπως το The Lord of the Rings: The Return of the King, που το 2004 κατέκτησε το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας αφού ξεπέρασε το 1 δισ. δολάρια σε εισπράξεις. Όμως χρειάστηκαν σχεδόν δύο δεκαετίες για να επαναληφθεί κάτι αντίστοιχο με το Oppenheimer.

Στο μεταξύ, πιο μικρές και καλλιτεχνικά τολμηρές παραγωγές όπως το Moonlight, το Parasite και το Nomadland κατέκτησαν την κορυφή. Πρόκειται για εξαιρετικές ταινίες - αριστουργήματα σε πολλές περιπτώσεις. Όμως το ευρύ κοινό δεν τις αγκάλιασε με τον ίδιο ενθουσιασμό που είχε το 1998 για τον Τιτανικό.

Μπορούν τα Όσκαρ να επιστρέψουν στην κορυφή;

Η λάμψη μπορεί να ξεθώριασε, αλλά δεν έχει σβήσει οριστικά. Η μετακίνηση της τελετής στο YouTube το 2028 ίσως ανανεώσει το ενδιαφέρον.

Και αν μια ταινία καταφέρει ξανά να συνδυάσει καλλιτεχνικό κύρος και τεράστια εμπορική επιτυχία, ίσως τα Όσκαρ βρουν τον δρόμο τους πίσω στην παλιά τους αίγλη.

Η 98η τελετή απονομής των εμβληματικών βραβείων θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 15 Μαρτίου 2026 στο Λος Άντζελες, με παρουσιαστή για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά τον Κόναν Ο’Μπράιεν, και θα μεταδοθεί ζωντανά από το ABC και μέσω live streaming από το Hulu.

Η Ντέμι Μουρ, ο Χαβιέρ Μπαρδέμ, ο Κρις Έβανς, η Chase Infiniti, η Μάγια Ρούντολφ και ο Κουμέιλ Ναντζιάνι βρίσκονται στη λίστα παρουσιαστών που θα ανέβουν στη σκηνή των βραβείων.

Η Ντέμι Μουρ επιστρέφει ως παρουσιάστρια έναν χρόνο αφότου έχασε το Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου, το οποίο πολλοί προέβλεπαν ότι θα κέρδιζε για την ερμηνεία της στην ταινία The Substance, που ήταν υποψήφιο πέρυσι για πέντε βραβεία.

Έχει ήδη ανακοινωθεί πως η περσινή νικήτρια στην παραπάνω κατηγορία, η Μάικι Μάντισον, θα είναι επίσης παρουσιάστρια, μαζί με τους υπόλοιπους νικητές, τον Έιντριεν Μπρόντι (Α’ Ανδρικός Ρόλος), τον Κίραν Κάλκιν (Β’ Ανδρικός Ρόλος) και τη Ζόε Σαλντάνια (Β’ Γυναικείος Ρόλος).

Στα φαβορί, μετά τις ταινίες «Sinners» - 16 υποψηφιότητες και «One Battle After Another» - 14 υποψηφιότητες, ακολουθούν τα «Frankenstein», «Marty Supreme» και «Sentimental Value» με 9 και το «Hamnet» με 8.