Τοξικός προϊστάμενος: πώς να τον αναγνωρίσετε και πώς σας επηρεάζει

Το πώς νιώθετε για τη δουλειά σας δεν εξαρτάται μόνο από τον μισθό ή τις συνθήκες, αλλά κυρίως από τους ανθρώπους γύρω σας. Και κάποιες φορές, το πιο δύσκολο δεν είναι η δουλειά ή όσα συμβαίνουν στο γραφείο, αλλά ο ίδιος ο προϊστάμενος.

Οι τοξικοί προϊστάμενοι μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την επαγγελματική σας διαδρομή, και όχι μόνο, γι’ αυτό είναι σημαντικό να αναγνωρίζετε τις συμπεριφορές.

Ένας καλός επικεφαλής μπορεί να σας βοηθήσει να αποδώσετε στο μέγιστο και να εξελιχθείτε ως εργαζόμενοι. Δυστυχώς, δεν τα καταφέρνουν όλοι το ίδιο καλά. Κάποιοι είναι ξεκάθαρα τοξικοί. Ένας τοξικός προϊστάμενος μπορεί να μετατρέψει την καθημερινότητα στη δουλειά σε έναν διαρκή εφιάλτη και να επηρεάσει την ψυχική σας υγεία και την προσωπική σας ζωή.

Ο τρόπος που ασκεί τα καθήκοντά του ο προϊστάμενός σας, μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στο να αγαπάτε ή να αποφεύγετε τη δουλειά σας. Το να μπορείτε να αναγνωρίζετε τις τοξικές συμπεριφορές μπορεί να σας γλιτώσει από ψυχική ταλαιπωρία. Όταν τις εντοπίζετε, μπορείτε να κάνετε βήματα για να προστατεύσετε τον εαυτό σας.

Υπάρχουν διάφοροι ορισμοί για την τοξική άσκηση εξουσίας. Σύμφωνα με έναν από αυτούς, βασικά χαρακτηριστικά είναι η εγωπάθεια, οι ηθικές αστοχίες, δηλαδή συμπεριφορές που δεν σέβονται το σωστό και το δίκαιο, η ανεπάρκεια και η συναισθηματική αστάθεια.

Οι κακοί προϊστάμενοι μπορεί να κυμαίνονται από εκφοβιστικοί μέχρι υπερβολικά ελεγκτικοί ή να έχουν δυσκολία στην επικοινωνία.

Πώς εκδηλώνονται οι τοξικοί προϊστάμενοι

Επικρίνουν διαρκώς τους εργαζομένους. Η συνεχής κριτική είναι βασικό στοιχείο ενός τοξικού εργασιακού περιβάλλοντος. Ο προϊστάμενός σας εστιάζει μόνο στα λάθη. Δίνει ελάχιστη καθοδήγηση ή στήριξη και έχει σχεδόν πάντα κάτι αρνητικό να πει για τη δουλειά σας ή για την προσπάθεια των συναδέλφων σας. Αυτό το είδος κριτικής μπορεί να διαβρώσει την αυτοεκτίμησή σας και να σας κάνει να αμφισβητείτε την ικανότητά σας να ανταποκριθείτε. Ορισμένοι προϊστάμενοι χρησιμοποιούν την  εύκολη κριτική για να μειώσουν τους εργαζομένους και να ενισχύσουν το εγώ τους.

Ένας τοξικός προϊστάμενος χρησιμοποιεί τη δύναμή του για να ελέγχει τους εργαζομένους με τρόπο που τους πιέζει και τους περιορίζει, μέσα από χειριστικές πρακτικές, εκφοβισμό ή απειλές.

Οικειοποιούνται τη δουλειά των άλλων. Φανταστείτε να επενδύετε όλη σας την ενέργεια σε ένα έργο και τελικά ο προϊστάμενός σας να παίρνει όλη την αναγνώριση. Αυτό είναι σαφές δείγμα τοξικής συμπεριφοράς. Με αυτόν τον τρόπο δεν αξιοποιεί μόνο τη δική σας προσπάθεια για να προχωρήσει την καριέρα του, αλλά ακυρώνει και τη συμβολή σας.

Η έρευνα δείχνει ότι η ιδιοποίηση της δουλειάς των άλλων επηρεάζει αρνητικά το κίνητρο και την απόδοση των εργαζομένων. Είναι ακόμη πιο δύσκολο όταν αυτό προέρχεται από τον προϊστάμενό σας. Η συμπεριφορά αυτή δείχνει έλλειψη ακεραιότητας και φανερώνει ότι ο προϊστάμενος δίνει προτεραιότητα στην προσωπική του προβολή και όχι στην επιτυχία της ομάδας.

Δεν σέβονται την ομάδα τους: οι υγιείς εργασιακές σχέσεις βασίζονται στον σεβασμό και την εμπιστοσύνη. Εάν ο προϊστάμενός σας δείχνει συστηματικά έλλειψη σεβασμού προς εσάς ή τους συναδέλφους σας, αυτό αποτελεί ένδειξη μιας τοξικής δυναμικής που μπορεί να επηρεάσει την παραγωγικότητά σας. Σημάδια έλλειψης σεβασμού είναι νααπορρίπτει τις ιδέες σας, να σάς διακόπτει όταν μιλάτε ή να αγνοεί τη γνώμη σας. Αυτές οι συμπεριφορές δείχνουν ότι δεν σας αντιμετωπίζει ως ισότιμο μέλος της ομάδας.

Ελέγχουν υπερβολικά (Micromanagement). Ένας αποτελεσματικός προϊστάμενος προσφέρει καθοδήγηση και ταυτόχρονα επιτρέπει στους εργαζομένους να εργάζονται με αυτονομία. Αντίθετα, ο υπερβολικός έλεγχος δείχνει έλλειψη εμπιστοσύνης και αποτελεί συχνά σημάδι τοξικής συμπεριφοράς. Ο υπερβολικός έλεγχος θεωρείται τοξικός επειδή αποδυναμώνει την αυτονομία, δημιουργεί ένα περιβάλλον συνεχούς επιτήρησης και εντείνει το άγχος. Μπορεί να μειώσει το κίνητρο και να εμποδίσει τους εργαζομένους να αναπτύξουν πλήρως τις δυνατότητές τους, Σε κάποιες περιπτώσεις δημιουργείται πίεση και άγχος που μπορεί να γίνει δυσβάσταχτο.

Δείχνουν προτίμηση σε συγκεκριμένους εργαζομένους. Οι τοξικοί προϊστάμενοι μπορεί να ευνοούν ορισμένους εργαζομένους στην ομάδα,  προσφέροντας εμφανώς καλύτερη μεταχείριση με βάση προσωπικές προτιμήσεις. Αυτό δημιουργεί ένταση και ανταγωνισμό ανάμεσα στους εργαζομένους.

Ενδείξεις αυτής της συμπεριφοράς είναι όταν κάποιοι παίρνουν πρώτοι τις πιο καλές αναθέσεις, δέχονται υπερβολική αναγνώριση, έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες που δεν μοιράζονται με τους υπόλοιπους, απολαμβάνουν καλύτερες συνθήκες ή μεγαλύτερη ευελιξία, αποκτούν προνόμια εκτός δουλειάς και έχουν μεγαλύτερη προβολή στις συναντήσεις.

Η άνιση μεταχείριση υπονομεύει την πρόσβασή σας σε ευκαιρίες εξέλιξης. Όταν δεν ανήκετε στον στενό κύκλο του προϊσταμένου, μπορεί να νιώθετε αποκλεισμένοι, χωρίς κίνητρο και ακόμη και ότι υφίσταστε διακρίσεις.

Δεν ακούν και δεν αποδέχονται απόψεις. Ενα ακόμη προειδοποιητικό σημάδι ενός τοξικού προϊσταμένου είναι η αδυναμία ή η άρνηση να ακούσει και να δεχτεί απόψεις. Όταν οι επικεφαλής  αγνοούν όσα τους λένε οι άλλοι, απορρίπτουν ιδέες ή παίρνουν αποφάσεις χωρίς να λαμβάνουν υπόψη τους την ομάδα, αυτό αποτελεί ένδειξη αυταρχικής ηγεσίας. Τέτοιοι προϊστάμενοι λειτουργούν με τη λογική ότι υπάρχει μόνο ο δικός τους τρόπος. Συχνά διοικούν τις ομάδες μέσω φόβου και εκφοβισμού και δεν είναι διατεθειμένοι να ακούσουν τις ιδέες των εργαζομένων.

Είναι απόμακροι και χωρίς πρωτοβουλία. Μερικές φορές άνθρωποι βρίσκονται σε θέσεις ευθύνης χωρίς να διαθέτουν τις δεξιότητες ή την πρωτοβουλία για να καθοδηγήσουν την ομάδα προς τους στόχους της. Αυτοί οι προϊστάμενοι μπορεί να είναι τοξικοί επειδή δεν μπορούν να δώσουν κατεύθυνση ή να αναλάβουν ευθύνη. Εάν ο προϊστάμενός σας δείχνει πλήρη αδιαφορία και έχει ουσιαστικά μεταβιβάσει όλες τις ευθύνες του σε άλλους, δημιουργείται μια δυσλειτουργική κατάσταση. Αυτή η στάση μπορεί να λειτουργήσει μόνο σε ομάδες όπου τα μέλη έχουν σαφή κατεύθυνση. Δεν χρειάζονται συχνή καθοδήγηση και διαθέτουν υψηλή εξειδίκευση. Όταν όμως οι ρόλοι δεν είναι ξεκάθαροι και κανείς δεν γνωρίζει τι ακριβώς πρέπει να κάνει, η κατάσταση γίνεται τοξική.

Σε αυτές τις περιπτώσεις τα μέλη της ομάδας μπορεί να εμπλακούν σε συγκρούσεις εξουσίας για να καλύψουν το κενό που αφήνει ένας ανίκανος προϊστάμενος.

Οι τοξικοί προϊστάμενοι συχνά οδηγούν σε:

μεγάλη αποχώρηση εργαζομένων,

χαμηλή ικανοποίηση από τη δουλειά,

άγχος, κατάθλιψη και άλλα προβλήματα ψυχικής υγείας,

επαγγελματική εξουθένωση,

κακή ισορροπία ανάμεσα στη δουλειά και την προσωπική ζωή,

χαμηλό ηθικό στον χώρο εργασίας,

μειωμένη παραγωγικότητα,

πλήγμα στη φήμη,

νομικά προβλήματα.

ertnews

Επίσης δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου οι εργαζόμενοι νιώθουν ανεπαρκείς ή καλούνται να ανταποκριθούν σε απαιτήσεις που δεν είναι ρεαλιστικές, όπως το να δουλεύουν μέχρι εξάντλησης. Αυτό ενισχύει την ανασφάλεια και επιβαρύνει την ψυχική τους υγεία.

Οι επιπτώσεις δεν σταματούν στους εργαζομένους. Επηρεάζουν και την ίδια την επιχείρηση. Η κακή διοίκηση μειώνει την παραγωγικότητα, φρενάρει την εξέλιξη και αυξάνει την πιθανότητα σοβαρών λαθών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να οδηγήσει και σε νομικά ζητήματα, εάν η συμπεριφορά ξεπερνά τα όρια και φτάνει σε παρενόχληση ή διακρίσεις.