Κηδεία Άννας Ψαρούδα–Μπενάκη: Το «αντίο» του Νικήτα Κακλαμάνη

Σε κλίμα συγκίνησης τελέστηκε το μεσημέρι της Τετάρτης (18/2/2026) στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών η κηδεία της Άννας Ψαρούδα–Μπενάκη, η οποία έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 92 ετών. Εκ μέρους του Ελληνικού Κοινοβουλίου, ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης αποχαιρέτησε την εκλιπούσα με λόγο έντονα προσωπικό, σκιαγραφώντας μια σχέση «πολύτιμη» και διαρκή, όπως είπε, που είχε την ευκαιρία να διατηρήσει μαζί της επί χρόνια.

Ο Πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης στάθηκε ιδιαίτερα στη θεσμική συνέχεια που ένιωσε –αναλαμβάνοντας ο ίδιος καθήκοντα σε θέση όπου η ‘Αννα Ψαρούδα – Μπενάκη «είχε διαπρέψει»– και περιέγραψε ως «χρέος» του να τιμά τη συμβολή της, είτε υπενθυμίζοντας το αποτύπωμά της στο Κοινοβούλιο είτε αναφερόμενος δημόσια στη διαδρομή της σε πρόσφατες τιμητικές εκδηλώσεις.

Κεντρικός άξονας της ομιλίας του ήταν η «πνευματική κληρονομιά» που, κατά τον Νικήτα Κακλαμάνη, άφησε η Άννα Ψαρούδα–Μπενάκη στην ελληνική πολιτική σκηνή: μια παρακαταθήκη που, όπως τόνισε, όφειλε να παραμείνει «ζωντανή» και «γόνιμη» στον χρόνο. Εξήρε το γεγονός ότι ανέδειξε ένα πιο «στιβαρό», πιο «ευαίσθητο» και πιο «ανθρώπινο» πρόσωπο του κοινοβουλευτικού πολιτισμού, ενώ υπογράμμισε πως υπήρξε σημείο αναφοράς και πηγή έμπνευσης για τις νεότερες γενιές γυναικών που διεκδίκησαν θέση στον δημόσιο βίο, «σαρώνοντας τα στερεότυπα» ενός παραδοσιακά ανδροκρατούμενου πεδίου.

Ο Πρόεδρος της Βουλής αναφέρθηκε, ακόμη, στη διαδρομή της εκλιπούσας ως επιστήμονος και δημόσιου λειτουργού, από τις νομικές σπουδές, τη δικηγορία και την πανεπιστημιακή διδασκαλία, έως την πολυετή κοινοβουλευτική παρουσία και τις υπουργικές θητείες της. Για την κορύφωση της πορείας της, εστίασε σε δύο «ορόσημα» που, όπως σημείωσε, σφράγισαν τον θεσμικό της ρόλο: την ανάδειξή της στην Προεδρία της Ακαδημίας Αθηνών –ως «πρώτη και μόνη γυναίκα» που κατέκτησε το αξίωμα– και, λίγο νωρίτερα, την εκλογή της στην Προεδρία της Βουλής το 2004, την οποία χαρακτήρισε «απάτητη κοινοβουλευτική κορυφή».

Ο Νικήτας Κακλαμάνης περιέγραψε την παρουσία της ως Προέδρου της Βουλής ως «νέα πνοή» για το Κοινοβούλιο, που ήρθε «αθόρυβα αλλά ηχηρά», αποδίδοντάς της ένα σπάνιο κράμα γνώσης, λεπτότητας και ευαισθησίας. «Πέρα και πάνω από αξιώματα», ανέφερε, η Άννα Ψαρούδα–Μπενάκη ήταν «η Άννα όλων μας»: ένας «κρίκος» που συνδέει τις καταβολές, ένας «φάρος» που φωτίζει τη συνέχεια. Κλείνοντας, με ποιητική αναφορά, την αποχαιρέτησε με την υπόσχεση ότι θα συνεχίσει να «αγκαλιάζει έμπρακτα» τη μνήμη και τα διδάγματά της. Η ομιλία του Νικήτα Κακλαμάνη

«Άννα μου αγαπημένη,

ειλικρινά δε φανταζόμουν ποτέ ότι θα έφτανε σήμερα η στιγμή να σε αποχαιρετήσω, κλείνοντας οριστικά τον κύκλο της πολύτιμης, μεταξύ μας, σχέσης.

Ανατρέχοντας στα χρόνια, είχα την τιμή και τη χαρά να κρατήσω μια διαρκή και σταθερή επαφή μαζί σου.

Και ειδικά από τη στιγμή που ανέλαβα τα καθήκοντα μιας θέσης, όπου εσύ είχες διαπρέψει, θεώρησα χρέος μου να σε τιμήσω με κάθε τρόπο: είτε υπενθυμίζοντας την πολύτιμη συμβολή σου -με αφορμή τη συμπλήρωση 21 ετών από την ημέρα που ανέβηκες για πρώτη φορά στην έδρα της Προέδρου της Βουλής- είτε για να σε συναντήσω, είτε για να μιλήσω για σένα πρόσφατα, στην τιμητική εκδήλωση της Παναθηναϊκής Οργάνωσης Γυναικών.

Όλα αυτά ήταν το δικό μου χρέος, γιατί η πνευματική κληρονομιά που χάρισες στην ελληνική πολιτική σκηνή έπρεπε να παραμείνει ζωντανή και, κυρίως, γόνιμη μέσα στο χρόνο και στους ανθρώπους.

Γιατί αποκάλυψες ένα άλλο, πιο στιβαρό, πιο ευαίσθητο και πιο ανθρώπινο πρόσωπο του κοινοβουλευτικού πολιτισμού μας.

Αλλά και γιατί έδωσες έμπνευση και κίνητρο στις επόμενες γενιές γυναικών να κυνηγήσουν με πάθος τα όνειρά τους…

H Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, η Άννα όλων μας, ως κορυφαίο σύμβολο του γυναικείου κινήματος, ενέπνευσε νέους πνευματικούς αγώνες, με το παράδειγμα μιας ακλόνητης πορείας, που σάρωσε τα στερεότυπα.

Κατά την πολύχρονη πορεία της περπάτησε σεμνά και αποφασιστικά, τιμώντας τις επιλογές της: από τις νομικές σπουδές, τη δικηγορία και την πανεπιστημιακή διδασκαλία, μέχρι τη συγγραφική της δραστηριότητα.

Αλλά και πέρα από την επιστήμη της: ως βουλευτής Επικρατείας, ως βουλευτής της κοινής μας περιφέρειας, ως υπουργός Παιδείας, Πολιτισμού και Δικαιοσύνης.

Έτσι ασταμάτητη, ακούραστη, ανεξάρτητη και ασυμβίβαστη έφτασε ακόμα πιο ψηλά στις αρχές της νέας χιλιετίας.

Αφενός με την ανάδειξή της στην Προεδρία της Ακαδημίας Αθηνών.

Μια διάκριση -ορόσημο για την πρώτη και μόνη γυναίκα που κατέκτησε το αξίωμα από το 1926 έως σήμερα.

Αφετέρου δε -λίγο νωρίτερα, το 2004- με την κατάκτηση μιας “απάτητης κοινοβουλευτικής κορυφής”, όπως έχω πει στο παρελθόν.

Η Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων, Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, έφερε μια νέα πνοή στο εθνικό μας κοινοβούλιο, τόσο αθόρυβα, αλλά και τόσο ηχηρά.

Ανατρέποντας τα στεγανά ενός παραδοσιακά ανδροκρατούμενου χώρου, προίκισε τον θεσμό όχι μόνο με το ακάματο έργο της, αλλά και με ένα σπάνιο κράμα γνώσης, λεπτότητας και ευαισθησίας που τόσο είχαμε ανάγκη…

Η Άννα Ψαρούδα-Μπενάκη, πέρα και πάνω από αξιώματα, ήταν και παραμένει η δική μας Άννα.

Είναι εκείνος ο κρίκος που μας συνδέει σφιχτά και μας υπενθυμίζει την αξία των καταβολών μας.

Είναι ο φάρος που θα συνεχίζει να φωτίζει το ταξίδι μας προς νέους προορισμούς.

Είναι η ρίζα, η κληρονομιά και η προίκα μας.

Σε αυτή την υπέροχη γυναίκα υποκλίνομαι σήμερα για τελευταία φορά.

Θα την ευγνωμονώ πάντα για όσα μου χάρισε απλόχερα, με μια υπόσχεση: να συνεχίσω έμπρακτα να αγκαλιάζω τη θύμηση και τα διδάγματά της, περπατώντας στο δρόμο που εκείνη άνοιξε, με θάρρος και αξιοσύνη, για όλους εμάς.

Αγαπημένη μου Άννα…

Άννα, με τα λόγια του ποιητή:

“Άννα των δακρύων

Άννα της απουσίας

Άννα της παλινόρθωσης

Άννα παντοτινή”,

σε αποχαιρετώ, αλλά δε σε ξεχνώ.

Αιωνία σου η μνήμη…»