Η Meta αλλάζει τους κανόνες για τους εφήβους – Τι σημαίνει η συμφωνία για το internet και την Ευρώπη

 Το Instagram και το Facebook θα περιορίσουν τον χρόνο χρήσης, τη νυχτερινή πρόσβαση και ορισμένες λειτουργίες και η Ευρώπη ήδη κινείται προς αυστηρότερους κανόνες για τα παιδιά
Για χρόνια, η συζήτηση γύρω από τα social media περιστρεφόταν κυρίως γύρω από το τι βλέπουν τα παιδιά και πόσο χρόνο περνούν μπροστά στην οθόνη. Η μεγάλη υπόθεση της Meta στις ΗΠΑ μεταφέρει πλέον το ερώτημα ένα βήμα παραπέρα: μήπως πρέπει να αλλάξει ο ίδιος ο τρόπος με τον οποίο είναι σχεδιασμένες οι πλατφόρμες;

Η Meta, μητρική εταιρεία του Facebook και του Instagram, συμφώνησε να καταβάλει έως και περίπου 18 δισ. δολάρια για να κλείσει μια μεγάλη δικαστική διαμάχη στις ΗΠΑ, στην οποία σχεδόν όλες οι πολιτείες κατηγορούσαν την εταιρεία ότι σχεδίασε τις πλατφόρμες της με τρόπους που ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση από παιδιά και εφήβους και δεν τους προστατεύουν επαρκώς. Η Meta δεν παραδέχεται ευθύνη ή παράβαση, όμως η συμφωνία συνοδεύεται από μια σειρά σημαντικών αλλαγών στο Facebook και το Instagram.
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική σημασία της υπόθεσης. Για πρώτη φορά σε τέτοια κλίμακα, μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας στον κόσμο δεσμεύεται να βάλει συγκεκριμένα όρια στον τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες της.

Δύο ώρες την ημέρα και τέλος στο scrolling μέσα στη νύχτα
Οι λογαριασμοί εφήβων θα αποκτήσουν προεπιλεγμένο ημερήσιο όριο χρήσης δύο ωρών. Η πρόσβαση θα περιορίζεται επίσης από τα μεσάνυχτα έως τις 6 το πρωί, εκτός εάν υπάρξει γονική παρέμβαση, ενώ οι ειδοποιήσεις θα απενεργοποιούνται κατά τις ώρες του σχολείου.

Παράλληλα, προβλέπονται αυστηρότερες ρυθμίσεις για το περιεχόμενο και τα χαρακτηριστικά που μπορούν να επηρεάσουν την εικόνα που έχουν οι έφηβοι για τον εαυτό τους. Μεταξύ άλλων, περιορίζεται η χρήση ορισμένων φίλτρων αισθητικών παρεμβάσεων, ενώ θα υπάρχει δυνατότητα για λιγότερο εξατομικευμένο περιεχόμενο και περισσότερος γονικός έλεγχος.
Ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι είναι η επαλήθευση ηλικίας. Η Meta θα πρέπει να ενισχύσει τους μηχανισμούς που χρησιμοποιεί ώστε να εντοπίζει παιδιά κάτω των 13 ετών και να εμποδίζει την πρόσβασή τους στις πλατφόρμες, καθώς και να διασφαλίζει ότι οι έφηβοι χρησιμοποιούν λογαριασμούς με τις αντίστοιχες προστασίες.

Η συμφωνία, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι λύθηκαν όλα τα προβλήματα. Οι επικριτές της επισημαίνουν ότι ένας έφηβος μπορεί να δημιουργήσει δεύτερο λογαριασμό, να παρακάμψει ορισμένους περιορισμούς ή να χρησιμοποιήσει ψευδή στοιχεία. Επίσης, ο αλγόριθμος εξακολουθεί να αποτελεί βασικό μέρος της εμπειρίας και δεν εξαφανίζεται επειδή μπαίνει ένα ημερήσιο όριο.

Το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο τα 18 δισ. δολάρια
Το οικονομικό ύψος της συμφωνίας είναι εντυπωσιακό, αλλά ίσως δεν είναι αυτό που θα θυμόμαστε περισσότερο.

Το πραγματικό προηγούμενο βρίσκεται στις αλλαγές που υποχρεώνεται να κάνει η Meta. Για χρόνια, το μοντέλο των social media βασίστηκε στην προσέλκυση της προσοχής: περισσότερες ειδοποιήσεις, περισσότερες προτάσεις περιεχομένου, περισσότερο scrolling και τελικά περισσότερος χρόνος μέσα στην εφαρμογή.

Τώρα η συζήτηση μετακινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Πόσο χρόνο είναι λογικό να περνά ένας έφηβος στην εφαρμογή; Πρέπει το feed να συνεχίζει να του προτείνει περιεχόμενο όταν έχει ήδη περάσει ώρες online; Πρέπει οι ειδοποιήσεις να σταματούν όταν βρίσκεται στο σχολείο ή όταν είναι ώρα για ύπνο;

Η ίδια η εταιρεία έχει ήδη καλέσει ανταγωνιστές όπως το TikTok και το YouTube να υιοθετήσουν αντίστοιχα μέτρα, υποστηρίζοντας ότι οι κανόνες δεν μπορούν να λειτουργήσουν πραγματικά αν ισχύουν μόνο σε μία πλατφόρμα. Ένα σημαντικό μέρος του ποσού που θα καταβάλει η Meta συνδέεται μάλιστα με το αν άλλες μεγάλες πλατφόρμες υιοθετήσουν αντίστοιχες δεσμεύσεις.

Αν αυτό συμβεί, η αλλαγή θα ξεπεράσει κατά πολύ το Facebook και το Instagram.

Και τι θα γίνει στην Ευρώπη;
Εδώ τα πράγματα είναι ιδιαίτερα ενδιαφέροντα, γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη κινηθεί προς μια διαφορετική λογική.

Ο Digital Services Act, το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, προβλέπει αυξημένες υποχρεώσεις για την προστασία των ανηλίκων. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκαν το 2025 ζητούν από τις πλατφόρμες να περιορίζουν κινδύνους όπως το εθιστικό design, το cyberbullying και η έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο, ενώ δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ιδιωτικότητα και την ασφάλεια των παιδιών.

Και τον Απρίλιο του 2026 η Κομισιόν έκανε ένα ακόμη πιο συγκεκριμένο βήμα: ανακοίνωσε ότι έχει αναπτύξει ευρωπαϊκή εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας, η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε κάποιος να μπορεί να αποδεικνύει ότι είναι πάνω από μια συγκεκριμένη ηλικία χωρίς να αποκαλύπτει περισσότερα προσωπικά δεδομένα από όσα είναι απαραίτητα. Στόχος είναι η λύση να γίνει διαθέσιμη στις χώρες της ΕΕ έως το τέλος του 2026 και να μπορεί να συνδεθεί και με τα ευρωπαϊκά ψηφιακά πορτοφόλια ταυτότητας.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή η ίδια η Meta βρίσκεται ήδη στο στόχαστρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τον Απρίλιο η Κομισιόν ανακοίνωσε προκαταρκτικά ευρήματα ότι το Instagram και το Facebook δεν είχαν λάβει επαρκή μέτρα για να εμποδίζουν παιδιά κάτω των 13 ετών να αποκτούν πρόσβαση στις υπηρεσίες τους. Το πρόβλημα ήταν μεταξύ άλλων ότι ένα παιδί μπορούσε απλώς να δηλώσει ψευδή ημερομηνία γέννησης κατά την εγγραφή.

Άρα, η Ευρώπη δεν περιμένει τη συμφωνία της Meta για να αρχίσει να συζητά την προστασία των παιδιών. Η διαδικασία έχει ήδη ξεκινήσει.

Μπορεί να υπάρξει κοινό ευρωπαϊκό όριο ηλικίας;
Αυτό είναι ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που βρίσκονται σήμερα στο τραπέζι.

Τον Ιούλιο του 2026 ολοκλήρωσε τις εργασίες της ειδική ομάδα εμπειρογνωμόνων που είχε συγκροτήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο. Στις προτάσεις της περιλαμβάνεται και η εξέταση μιας κοινής ευρωπαϊκής προσέγγισης για την ηλικία πρόσβασης στα social media, αντί κάθε χώρα να δημιουργεί εντελώς διαφορετικούς κανόνες. Η Κομισιόν αναμένεται να αξιολογήσει τις προτάσεις και να αποφασίσει τα επόμενα βήματα.

Ήδη αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κινούνται προς αυστηρότερους περιορισμούς. Η Γαλλία έχει προτείνει απαγόρευση πρόσβασης σε ορισμένα social media για παιδιά κάτω των 15 ετών, με το ακριβές μοντέλο να βρίσκεται ακόμη σε νομοθετική διαδικασία.

Και η Ελλάδα έχει μπει στη συζήτηση. Το 2026 κοινοποίησε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχέδιο για την εισαγωγή ελάχιστου ορίου ηλικίας στη χρήση online κοινωνικών δικτύων. Το σχέδιο που κατατέθηκε προέβλεπε ηλικιακό όριο των 15 ετών, με σύστημα επαλήθευσης ηλικίας, ενώ η εφαρμογή του συνδεόταν με το ευρύτερο πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον. Η διαδικασία, ωστόσο, έχει συναντήσει ευρωπαϊκές ενστάσεις, μεταξύ άλλων σχετικά με το κατά πόσο οι μηχανισμοί επαλήθευσης μπορούν να προστατεύουν επαρκώς την ιδιωτικότητα και να είναι συμβατοί με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει σήμερα ένας ενιαίος ευρωπαϊκός κανόνας που να λέει “κάτω από αυτή την ηλικία απαγορεύονται όλα τα social media”. Υπάρχει όμως σαφής κατεύθυνση προς περισσότερη προστασία, καλύτερη επαλήθευση ηλικίας και πιθανώς μεγαλύτερη εναρμόνιση μεταξύ των κρατών-μελών.

Η Ευρώπη δεν θέλει απλώς να βάλει μια ηλικία
Και εδώ βρίσκεται μια σημαντική διαφορά στη συζήτηση.

Το ευρωπαϊκό μοντέλο δεν περιορίζεται στην ιδέα ενός αριθμού. Οι κατευθυντήριες γραμμές του DSA αντιμετωπίζουν το πρόβλημα και από την πλευρά του σχεδιασμού των πλατφορμών: πώς περιορίζεται η ενθάρρυνση εθιστικής συμπεριφοράς, πώς προστατεύονται τα παιδιά από επιβλαβές περιεχόμενο και πώς αποφεύγονται πρακτικές που εκμεταλλεύονται την ευαλωτότητα των ανηλίκων.

Γι’ αυτό και η ευρωπαϊκή συζήτηση για την επαλήθευση ηλικίας συνοδεύεται από μια δεύτερη συζήτηση: πώς αποδεικνύεις την ηλικία κάποιου χωρίς να δημιουργείς ένα νέο σύστημα μαζικής συλλογής προσωπικών δεδομένων;

Η Κομισιόν θέλει ακριβώς αυτό να αποφύγει. Η ευρωπαϊκή λύση έχει σχεδιαστεί ώστε να επιβεβαιώνει την ηλικιακή κατηγορία χωρίς να χρειάζεται να αποκαλύπτεται η πλήρης ταυτότητα του χρήστη.

Από την Αμερική στην Ευρώπη και πίσω
Η συμφωνία της Meta λοιπόν δεν είναι απαραίτητα ένας νέος παγκόσμιος κανόνας. Οι αλλαγές που προβλέπει αφορούν το αμερικανικό πλαίσιο και δεν εφαρμόζονται αυτόματα στους Ευρωπαίους χρήστες.

Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως καταλύτης
Γιατί αν το Instagram και το Facebook μπορούν να λειτουργούν με διαφορετικούς περιορισμούς για τους Αμερικανούς εφήβους, τότε είναι εύλογο να ζητούν και οι Ευρωπαίοι γονείς και νομοθέτες αντίστοιχη προστασία. Και αν το TikTok και το YouTube ακολουθήσουν, η αλλαγή μπορεί να γίνει βιομηχανικό πρότυπο και όχι απλώς ένας όρος μιας δικαστικής συμφωνίας.

Ίσως, λοιπόν, το σημαντικότερο που προκύπτει από την υπόθεση Meta δεν είναι το ποσό των δισεκατομμυρίων. Είναι ότι αλλάζει η ερώτηση.

Δεν συζητάμε πλέον μόνο αν τα παιδιά πρέπει να χρησιμοποιούν social media. Συζητάμε ποια social media θα τους επιτρέπουμε να χρησιμοποιούν, με ποιους κανόνες, για πόσο χρόνο και, κυρίως, αν οι ίδιες οι πλατφόρμες θα πρέπει να είναι σχεδιασμένες διαφορετικά όταν ο χρήστης είναι παιδί.

instyle.gr