Αρτηριακή πίεση: Γιατί σε κάποιους δεν πέφτει όταν κοιμούνται – Ο κίνδυνος για καρδιά και νεφρά

Ο ύπνος προσφέρει στο καρδιαγγειακό σύστημα μια νυχτερινή ανάπαυλα. Η αρτηριακή πίεση συνήθως μειώνεται κατά περίπου 10% έως 20% κατά τη διάρκεια του ύπνου, δίνοντας στην καρδιά και στα αιμοφόρα αγγεία χρόνο να αναρρώσουν. Σε ορισμένα άτομα, ωστόσο, αυτή η αναμενόμενη μείωση δεν παρατηρείται — ένα φαινόμενο που μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στη μακροπρόθεσμη υγεία.

Τα άτομα των οποίων η αρτηριακή πίεση παραμένει σχετικά υψηλή κατά τη διάρκεια της νύχτας είναι γνωστά ως «non-dippers». Αυτό το φαινόμενο έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, εγκεφαλικού επεισοδίου, νεφρικής νόσου και πρόωρου θανάτου. Το γιατί συμβαίνει αυτό έχει αποτελέσει μια διαχρονική πρόκληση για τους επιστήμονες.

Τώρα, ερευνητές του Πανεπιστημίου του Waterloo έχουν εντοπίσει έναν πιθανό μηχανισμό. Η μελέτη τους, που δημοσιεύθηκε στο PLOS ONE, δείχνει ότι ακόμη και μια μικρή αλλαγή στην ώρα που τα νεφρά επεξεργάζονται το νάτριο μέσα στο 24ωρο μπορεί να εμποδίσει τη φυσιολογική πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Όταν τα εσωτερικά ρολόγια του σώματος χάνουν τον συγχρονισμό τους

Η αρτηριακή πίεση ελέγχεται από διάφορα αλληλένδετα συστήματα, πολλά από τα οποία λειτουργούν σύμφωνα με τους δικούς τους 24ωρους βιολογικούς ρυθμούς. Τα νεφρά, τα αιμοφόρα αγγεία, το νευρικό σύστημα και οι ορμόνες συμβάλλουν όλα στις καθημερινές διακυμάνσεις που βοηθούν την αρτηριακή πίεση να αυξάνεται και να μειώνεται στις κατάλληλες στιγμές.

Σύμφωνα με τη δρ. Anita Layton, καθηγήτρια εφαρμοσμένων μαθηματικών στο Πανεπιστήμιο του Waterloo, τα νέα ευρήματα υποδηλώνουν ότι δεν έχουν σημασία μόνο αυτοί οι μεμονωμένοι ρυθμοί, αλλά και το πόσο καλά συγχρονίζονται μεταξύ τους. Μέχρι τώρα, ελάχιστα ήταν γνωστά για το τι συμβαίνει όταν τα βιολογικά ρολόγια που ρυθμίζουν τα διάφορα συστήματα αρτηριακής πίεσης δε συγχρονίζονται.

Για να το διερευνήσουν, η δρ. Layton και οι συνεργάτες της χρησιμοποίησαν ένα εξελιγμένο υπολογιστικό μοντέλο του ανθρώπινου σώματος. Αυτό τους επέτρεψε να διεξάγουν εικονικά πειράματα στα οποία μπορούσαν να μεταβάλλουν ξεχωριστά το χρονοδιάγραμμα ή την ένταση των επιμέρους βιολογικών συστημάτων – κάτι που θα ήταν σημαντικά πιο δύσκολο να επιτευχθεί σε εργαστηριακές μελέτες, με τη συμμετοχή ανθρώπων.

Μια καθυστέρηση μόλις λίγων ωρών μπορεί να έχει σημασία

Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν ιδιαίτερα στα νεφρά, τα οποία διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης μέσω της ρύθμισης της ισορροπίας νατρίου και υγρών. Είναι ενδιαφέρον ότι η απλή αποδυνάμωση του φυσιολογικού ημερήσιου ρυθμού των νεφρών προκάλεσε μόνο μικρές αλλαγές στη νυχτερινή αρτηριακή πίεση. Η αλλαγή του χρονισμού του, ωστόσο, είχε πολύ ισχυρότερη επίδραση.

Όταν οι ερευνητές καθυστέρησαν τον ρυθμό των νεφρών κατά λίγες μόνο ώρες, το μοντέλο μεταβλήθηκε από ένα φυσιολογικό νυχτερινό πρότυπο αρτηριακής πίεσης σ’ ένα πρότυπο χωρίς πτώση, στο οποίο η αρτηριακή πίεση δεν μειωνόταν επαρκώς κατά τη διάρκεια του ύπνου. Το φαινόμενο αυτό ήταν ιδιαίτερα έντονο υπό δύο συνθήκες: υψηλότερη πρόσληψη νατρίου και μεγαλύτερη ευαισθησία στο αλάτι – δύο παράγοντες που συνδέονται ούτως ή άλλως με αυξημένη αρτηριακή πίεση.

Τα ευρήματα, επομένως, υποδεικνύουν μια ενδιαφέρουσα πιθανότητα: Η νυχτερινή υπέρταση μπορεί να εξαρτάται όχι μόνο από τον τρόπο με τον οποίο τα νεφρά διαχειρίζονται το νάτριο, αλλά και από το πότε συμβαίνει αυτή η διαδικασία σε σχέση με τους άλλους βιολογικούς ρυθμούς του οργανισμού.

Τι σημαίνει αυτό για τους ασθενείς;

Προς το παρόν, τα αποτελέσματα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Πρόκειται για μια μελέτη υπολογιστικής μοντελοποίησης, όχι για κλινική δοκιμή και δεν αποδεικνύει ότι η μεταβολή των ρυθμών των νεφρών εμποδίζει τη φυσιολογική πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά τη διάρκεια της νύχτας. Επίσης, δε σημαίνει ότι οι ασθενείς πρέπει να αλλάξουν το πότε καταναλώνουν αλάτι ή λαμβάνουν φάρμακα για την αρτηριακή πίεση.

Όπως τόνισε η δρ. Layton, η μελέτη εντοπίζει έναν πιθανό βιολογικό μηχανισμό που οι ερευνητές μπορούν πλέον να διερευνήσουν πειραματικά και σε κλινικές μελέτες. Εάν επιβεβαιωθούν, τα ευρήματα θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα γιατί η αρτηριακή πίεση ορισμένων ατόμων παραμένει αυξημένη ενώ κοιμούνται και, ενδεχομένως, να ανοίξουν νέους δρόμους για την αντιμετώπιση της νυχτερινής υπέρτασης.

Το γενικότερο συμπέρασμα της έρευνας είναι ότι ο εσωτερικός χρονισμός του οργανισμού μπορεί να έχει μεγαλύτερη σημασία απ’ ό,τι γνωρίζαμε έως τώρα, ιδιαίτερα για την καρδιαγγειακή υγεία. Ίσως δεν είναι απλώς ο τρόπος λειτουργίας των νεφρών, των αιμοφόρων αγγείων, των ορμονών και του νευρικού συστήματος, αλλά το αν τα εσωτερικά τους ρολόγια λειτουργούν συγχρονισμένα.

ygeiamou.gr