ΔΕΠΥ: Αναγνωρίζεται πλέον περισσότερο σε όλες τις ηλικίες - Περισσότερη αναγνώριση ή υπερδιάγνωση;

Οι διαγνώσεις για τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας, γνωστή ως ΔΕΠΥ, αυξάνονται σε πολλές χώρες και σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Την ίδια πορεία φαίνεται να ακολουθούν και οι συνταγογραφήσεις φαρμακευτικών θεραπειών.

Όπως εξηγούν σε άρθρο τους στο The Conversation η Barbara Jacquelyn Sahakian, καθηγήτρια Κλινικής Νευροψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, και η Christelle Langley, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στη Γνωστική Νευροεπιστήμη στο ίδιο πανεπιστήμιο, η εικόνα είναι σύνθετη: η ΔΕΠΥ διαγιγνώσκεται πλέον συχνότερα, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει μία μόνο εξήγηση.

Η ανασκόπησή τους, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Psychopharmacology, συγκέντρωσε πρόσφατα δεδομένα για τις διαγνώσεις και τις συνταγογραφήσεις διεθνώς.

Η αύξηση δεν αφορά μόνο τα παιδιά

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο διάστημα 2000-2018, η μεγαλύτερη άνοδος καταγράφηκε στα παιδιά, όπως θα περίμενε κανείς για μια διαταραχή που επί χρόνια συνδεόταν κυρίως με την τρυφερή ηλικία. Ωστόσο, σαφής ήταν η πορεία και στους ενήλικες.

Ενδεικτικά, στους άνδρες 18-29 ετών στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι διαγνώσεις αυξήθηκαν περίπου 20 φορές, ενώ οι συνταγογραφήσεις σχεδόν 50 την ίδια περίοδο.

Αλλάζει και η εικόνα ανάμεσα στα φύλα. Στην παιδική και εφηβική ηλικία, οι διαγνώσεις εμφανίζουν αναλογία περίπου 4 προς 1 υπέρ των αγοριών. Στους ενήλικες, όμως, πλησιάζει το 1 προς 1. Αυτό, σύμφωνα με τις ερευνήτριες, μπορεί να αντανακλά την καλύτερη αναγνώριση της ΔΕΠΥ σε κορίτσια, γυναίκες και άτομα που δεν εμφανίζουν έντονη υπερκινητικότητα, αλλά κυρίως συμπτώματα απροσεξίας.

Παράλληλα, αναδρομική μελέτη στο Lancet Psychiatry, σε πάνω από 154 εκατομμύρια ανθρώπους από 13 χώρες, συμπεριλαμβανομένων της Βόρειας Αμερικής, της Ευρώπης και της Ασίας, έδειξε ότι η χρήση συνταγογραφούμενων φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ είχε αυξηθεί εξίσου.

Περισσότερη αναγνώριση ή υπερδιάγνωση;

Ο πολλαπλασιασμός των περιπτώσεων έχει πολλές πιθανές εξηγήσεις. Η ενημέρωση του κοινού είναι μεγαλύτερη, οι γιατροί αναγνωρίζουν καλύτερα τα διαφορετικά πρόσωπα της διαταραχής και υπάρχουν πλέον περισσότερες θεραπευτικές επιλογές.

Ωστόσο, η συζήτηση δεν σταματά εκεί. Οι ερευνήτριες θέτουν μερικά ερωτήματα: «Μήπως υπάρχει υπερδιάγνωση;». «Συνταγογραφούνται φάρμακα σε περιπτώσεις όπου οι δυσκολίες προσοχής μπορεί να ιατρικοποιούνται υπερβολικά;». Ή μήπως «η αύξηση δείχνει ότι άνθρωποι που για χρόνια έμεναν αδιάγνωστοι αρχίζουν επιτέλους να αναγνωρίζονται;».

Οι απαντήσεις δεν είναι απλές. Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη και ευρύτεροι παράγοντες: κοινωνικές, πολιτισμικές, οικονομικές και τεχνολογικές πιέσεις που μπορεί να επηρεάζουν τόσο τη διάγνωση όσο και τις επιλογές θεραπείας.

Η ΔΕΠΥ ως δια βίου διαταραχή

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της ανασκόπησης είναι ότι η ΔΕΠΥ δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται μόνο ως παιδική διαταραχή. Πρόκειται για μια νευροαναπτυξιακή κατάσταση που συνεχίζεται σε όλη τη ζωή και επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους διεθνώς.

Η επαγρύπνηση είναι σημαντική, ειδικά για ομάδες που στο παρελθόν υποδιαγιγνώσκονταν. Ταυτόχρονα, όμως, ασκεί πίεση στα συστήματα υγείας. Για παράδειγμα, στην Αγγλία, οι χρόνοι αναμονής για διάγνωση ΔΕΠΥ κυμαίνονται από δύο έως 15 χρόνια.

Οι ερευνήτριες σημειώνουν ότι μια πιθανή διέξοδος θα ήταν η ανακάλυψη βιοδεικτών για τη ΔΕΠΥ, δηλαδή αντικειμενικά μετρήσιμων δεικτών που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη διάγνωση. Επί του παρόντος, η αξιολόγηση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα συμπτώματα που περιγράφει το ίδιο το άτομο και στην κλινική κρίση του γιατρού.

Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι να αμφισβητηθεί η πραγματικότητα της ΔΕΠΥ. Είναι να διασφαλιστεί ότι η διάγνωση γίνεται σωστά, ότι οι πόροι κατευθύνονται σε όσους τους χρειάζονται πραγματικά και ότι η αυξημένη ευαισθητοποίηση δεν μετατρέπεται σε «βιαστική ετικέτα».

Ygeiamou