Έμπολα: Φόβοι για τη φονικότερη επιδημία του ιού που έχει καταγραφεί ποτέ

Η επιδημία Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό εξαπλώνεται ταχύτερα από τις προσπάθειες αντιμετώπισής της, προειδοποιεί η Διεθνής Επιτροπή Διάσωσης (IRC). Η οργάνωση κάνει λόγο για τον κίνδυνο της «φονικότερης επιδημίας που έχει καταγραφεί ποτέ», εάν η διεθνής κοινότητα δεν κινητοποιηθεί άμεσα.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ανέφερε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ότι στη ΛΔ Κονγκό έχουν πλέον καταγραφεί περισσότερα από 900 ύποπτα κρούσματα και 220 θάνατοι. Η επιδημία έχει εξαπλωθεί και στη γειτονική Ουγκάντα, όπου έχουν επιβεβαιωθεί επτά κρούσματα και ένας θάνατος. Για την τρέχουσα επιδημία ευθύνεται το σπάνιο στέλεχος Bundibugyo του ιού, για το οποίο δεν υπάρχει εμβόλιο, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολες τις προσπάθειες περιορισμού της εξάπλωσης του ιού.

Σε ανακοίνωσή της, η IRC- ανθρωπιστική οργάνωση με έδρα τη Νέα Υόρκη που ιδρύθηκε το 1933- ζητά «άμεση διεθνή χρηματοδότηση και συντονισμό» για την αντιμετώπιση της επιδημίας, προειδοποιώντας ότι οι περιφερειακές συγκρούσεις και οι περικοπές στην ανθρωπιστική βοήθεια υπονομεύουν τις προσπάθειες ελέγχου της.

«Σε σχέση με την επιδημία του 2018-2020, η οποία προκάλεσε πάνω από 2.000 θανάτους, η ανατολική ΛΔ Κονγκό είναι λιγότερο προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει τη σημερινή κρίση», ανέφερε ο Μπομπ Κίτσεν, αντιπρόεδρος Εκτάκτων Αναγκών της IRC. «Η κλιμάκωση των συγκρούσεων και οι περικοπές στη διεθνή βοήθεια έχουν αποδυναμώσει τα συστήματα άμυνας τη χειρότερη δυνατή στιγμή. Το δίδαγμα από κάθε προηγούμενη επιδημία είναι ξεκάθαρο: οι καθυστερήσεις στοιχίζουν ανθρώπινες ζωές», τόνισε.

Η δυσπιστία των τοπικών κοινοτήτων δυσχεραίνει την αντιμετώπιση της επιδημίας

Όταν εθελοντές του Ερυθρού Σταυρού, φορώντας προστατευτικές στολές και προσωπίδες, έφτασαν το περασμένο Σαββατοκύριακο σε μικρό νοσοκομείο της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό για να παραλάβουν τη σορό ενός ιδιαίτερα αγαπητού τοπικού ιεροκήρυκα, ήρθαν αντιμέτωποι με συγγενείς του νεκρού που επέμεναν να αγγίξουν το ιδιαίτερα μολυσματικό σώμα. Οι εθελοντές απομάκρυναν τα μέλη της οικογένειας από τη σκηνή απομόνωσης στο Γενικό Νοσοκομείο Mongbwalu, όπου η σορός βρισκόταν πάνω σε ένα πλαστικό κάλυμμα στο πάτωμα.

Όμως, έπειτα από δεκαετίες κρατικής αδιαφορίας εν μέσω τοπικών συγκρούσεων, η δυσπιστία απέναντι στις αρχές, στους ξένους και στους εθελοντές, είναι βαθιά ριζωμένη στο Mongbwalu, μια πόλη εξόρυξης χρυσού περίπου 1.800 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Κινσάσα. Από τα 339 κρούσματα, περίπου 88 άνθρωποι έχουν πεθάνει από τα τέλη του περασμένου μήνα στο Mongbwalu, το επίκεντρο της επιδημίας στο Κονγκό. Σε εθνικό επίπεδο, ο αριθμός των θανάτων έχει φτάσει τους 222 και τα κρούσματα τα 930 έως την Τρίτη (26/5), σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της χώρας.

Ωστόσο, πολλοί κάτοικοι της επαρχίας Ιτούρι, όπου βρίσκεται η πόλη, αμφισβητούν την ύπαρξη της ασθένειας και αποδίδουν τους θανάτους σε μαγεία και κακόβουλα πνεύματα.

«Δεν πολεμάμε μόνο έναν θανατηφόρο ιό», δήλωσε στην WSJ ο Σαάνι Γιακούμπου, διευθυντής της ActionAid στο Κονγκό. «Πολεμάμε επίσης τους μύθους, τον φόβο και τη βαθιά ριζωμένη καχυποψία».

Στο Γενικό Νοσοκομείο Mongbwalu, αρκετοί νεαροί άνδρες, κυρίως περίπου 20 ετών, από την ομάδα των συγγενών και απαίτησαν να τους παραδοθεί η σορός του ιεροκήρυκα, σύμφωνα με μαρτυρίες εθελοντών. Οι άνδρες επέμεναν ότι οι συγγενείς έπρεπε να πραγματοποιήσουν οι ίδιοι την ταφή, σύμφωνα με την παράδοση, όπου οι πενθούντες αποχαιρετούν τον νεκρό αγγίζοντάς τον για τελευταία φορά. Ο ιεροκήρυκας, όπως υποστήριξαν, θεράπευε τους αρρώστους μέσω προσευχής.

Οι υγειονομικές αρχές ενημέρωσαν τους άνδρες ότι ο ιεροκήρυκας είχε βρεθεί θετικός στον Έμπολα και ότι η επαφή με τη σορό του θα μπορούσε να μεταδώσει τον ιό. Τότε, η κατάσταση κλιμακώθηκε.

«Οι νεαροί ήταν πολύ επιθετικοί», δήλωσε εθελοντής του Ερυθρού Σταυρού σε τηλεφωνική συνέντευξη. «Μας φώναζαν».

Κατά τη διάρκεια της αντιπαράθεσης, οι υγειονομικοί κάλεσαν ενισχύσεις. Αστυνομικοί και στρατιώτες έφτασαν στο σημείο και πυροβόλησαν στον αέρα για να διαλύσουν το πλήθος, σύμφωνα με μάρτυρες. Αστυνομία και στρατός παραμένουν στο νοσοκομείο για να αποτρέψουν νέες επιθέσεις, σύμφωνα με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα (MSF), οι οποίοι δώρισαν σκηνές για τη δημιουργία πρόχειρων θαλάμων απομόνωσης. Αυτή ήταν η τρίτη επίθεση σε υγειονομικές εγκαταστάσεις στην ανατολική ΛΔ Κονγκό μέσα σε μία εβδομάδα, σύμφωνα με οργανώσεις αρωγής και τους MSF.

Μία από τις συνέπειες των επιθέσεων ήταν ότι δεκάδες ασθενείς- ορισμένοι με επιβεβαιωμένη λοίμωξη από Έμπολα-εγκατέλειψαν τις κλινικές και επέστρεψαν στα σπίτια τους, αυξάνοντας τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης της νόσου.

«Υπάρχει πλήρης έλλειψη εμπιστοσύνης από την κοινότητα- και αυτό αποτελεί τεράστια πρόκληση», δήλωσε η Χέδερ Ρίοχ Κερ, διευθύντρια της IRC στο Κονγκό. «Η συμμετοχή της κοινότητας πρέπει να συμβαδίζει με την ιατρική παρέμβαση».

Τοπικοί ακτιβιστές αναφέρουν ότι η καχυποψία έχει ενταθεί τις τελευταίες ημέρες εξαιτίας της άφιξης Κονγκολέζων και ξένων διασωστών με οχήματα 4×4, εφόδια και χρήματα σε μια περιοχή που μαστίζεται εδώ και χρόνια από συγκρούσεις, μεταξύ των οποίων και εξέγερση ενόπλων που συνδέονται με το Ισλαμικό Κράτος. Αξιωματούχοι ανθρωπιστικών οργανώσεων φοβούνται ότι οι επιθέσεις σε υγειονομικές δομές θα εξαπλωθούν παράλληλα με την ίδια την ασθένεια.

«Οι νέοι δεν έχουν πειστεί ότι αυτή η ασθένεια είναι πραγματική», δήλωσε η Νοέλα Νντούλε, υπεύθυνη προστασίας της CARE International στην πόλη Μπένι. «Στην Ιτούρι, οι άνθρωποι θέλουν να θάβουν μόνοι τους τα μέλη των οικογενειών τους».

Πρόσφατη έρευνα της ActionAid έδειξε ότι τουλάχιστον ένας στους τρεις κατοίκους της Ιτούρι πιστεύει ότι ο Έμπολα είναι απάτη. Πολλοί κάτοικοι αποκρύπτουν τους ασθενείς συγγενείς τους από τις υγειονομικές αρχές, εκθέτοντας άθελά τους τον εαυτό τους στον ιό μέσω επαφής με τον ιδρώτα και το αίμα των νοσούντων.

«Πραγματοποιούμε εκστρατείες ενημέρωσης στις κοινότητες για να καταρρίψουμε τους μύθους και την παραπληροφόρηση», δήλωσε ο Γιακούμπου.

Την προηγούμενη εβδομάδα, μία από τις σκηνές απομόνωσης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα (MSF) στο Γενικό Νοσοκομείο του Mongbwalu τυλίχθηκε στις φλόγες έπειτα από εμπρηστική επίθεση. Αν και η σκηνή ήταν άδεια και δεν υπήρξαν τραυματισμοί, περίπου 18 ασθενείς εγκατέλειψαν το νοσοκομείο μετά το περιστατικό, κάτι που η οργάνωση χαρακτήρισε «ιδιαίτερα ανησυχητικό». Παρά τις δυσκολίες που προκάλεσε η επίθεση, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα ανακοίνωσαν ότι επανέλαβαν τις εργασίες για την κατασκευή θεραπευτικού κέντρου 60 κλινών στο Mongbwalu.