Γρίπη των πτηνών: Ξεκίνησαν δοκιμές για νέο εμβόλιο-Θα γίνεται σε άτομα υψηλού κινδύνου

Ένα σημαντικό βήμα στην πρόληψη της γρίπης των πτηνών στους ανθρώπους σηματοδοτεί η έναρξη κλινικών δοκιμών για το πρώτο εμβόλιο mRNA κατά του ιού H5N1 στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Το νέο εμβόλιο στοχεύει στο στέλεχος H5N1, έναν ιδιαίτερα παθογόνο τύπο γρίπης που προκαλεί σοβαρές λοιμώξεις σε πληθυσμούς πτηνών παγκοσμίως. Αν και η μετάδοση στον άνθρωπο παραμένει σπάνια, μπορεί να συμβεί μέσω άμεσης επαφής με μολυσμένα πτηνά ή προϊόντα πουλερικών. Η δοκιμή επικεντρώνεται σε άτομα που θεωρούνται πιο ευάλωτα ή εκτεθειμένα στον ιό, όπως εργαζόμενοι στη βιομηχανία πουλερικών, αλλά και άτομα άνω των 65 ετών. H Roja Hadianamrei, Επίκουρη Καθηγήτρια Φαρμακευτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Portsmouth εξηγεί με άρθρο της στο The Conversation τι μπορούμε να περιμένουμε από αυτή την εξέλιξη.

Πώς λειτουργεί το νέο εμβόλιο

Όπως και με ορισμένα από τα εμβόλια κατά του κορωνοϊού, έτσι και το συγκεκριμένο εμβόλιο χρησιμοποιεί την τεχνολογία mRNA. Όπως εξηγεί η καθηγήτρια, το mRNA, δηλαδή το αγγελιοφόρο ριβονουκλεϊκό οξύ, μεταφέρει οδηγίες στα κύτταρα ώστε να παράγουν συγκεκριμένες πρωτεΐνες. Στην περίπτωση των εμβολίων, οι οδηγίες αυτές αφορούν την παραγωγή πρωτεϊνών που μοιάζουν με εκείνες που βρίσκονται στην επιφάνεια ενός ιού.

Με αυτόν τον τρόπο, το ανοσοποιητικό σύστημα «εκπαιδεύεται» να αναγνωρίζει τον ιό ως εισβολέα, χωρίς ο οργανισμός να χρειάζεται να εκτεθεί στην πραγματική νόσο. Αν στο μέλλον το άτομο έρθει σε επαφή με τον ιό, το ανοσοποιητικό του σύστημα θα είναι σε θέση να αντιδράσει ταχύτερα και ισχυρότερα.

Για να φτάσει αποτελεσματικά το mRNA στα κύτταρα του ανοσοποιητικού, χρειάζεται έναν κατάλληλο φορέα. Στο νέο εμβόλιο χρησιμοποιούνται λιπιδικά νανοσωματίδια, μικροσκοπικές λιπαρές σφαίρες που λειτουργούν σαν «φάκελοι» μεταφοράς του mRNA.

Τα λιπιδικά νανοσωματίδια έχουν μέγεθος περίπου 100-200 νανόμετρα και αποτελούνται από συνδυασμούς λιπιδίων που προστατεύουν το mRNA μέχρι να φτάσει στον στόχο του. Η τεχνολογία αυτή έχει ήδη αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμη στην ανάπτυξη εμβολίων νέας γενιάς.

Γιατί η γρίπη των πτηνών προβληματίζει τους επιστήμονες

Σήμερα, η γρίπη των πτηνών θεωρείται ότι αποτελεί χαμηλό κίνδυνο για τον γενικό πληθυσμό. Ωστόσο, οι επιστήμονες παρακολουθούν στενά τον H5N1, καθώς πρόκειται για έναν ιό που μεταλλάσσεται γρήγορα και μπορεί να περάσει σε διάφορα είδη θηλαστικών, συμπεριλαμβανομένου και του ανθρώπου. Όπως εξηγεί η καθηγήτρια, η λοίμωξη από γρίπη των πτηνών μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο, ιδιαίτερα σε ευάλωτες ομάδες. Σε αυτές περιλαμβάνονται άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς, άνθρωποι με καρκίνο και άτομα που έχουν υποβληθεί σε μεταμόσχευση οργάνου.

Αν ο ιός αποκτούσε την ικανότητα να μεταδίδεται πιο εύκολα από τα πτηνά στον άνθρωπο ή μεταξύ ανθρώπων, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι σοβαρές. Για τον λόγο αυτό, η ανάπτυξη ενός εμβολίου θεωρείται προληπτικό μέτρο απέναντι στο ενδεχόμενο μιας μελλοντικής πανδημίας. «Η δοκιμή του εμβολίου αποτελεί μια προληπτική προσπάθεια προστασίας των ανθρώπων από την πιθανότητα μιας μελλοντικής πανδημίας και για την προστασία όσων είναι πιο ευάλωτοι σε σοβαρές λοιμώξεις από τη γρίπη των πτηνών» τονίζει η ειδικός.

Η τεχνολογία mRNA επιτρέπει την ταχύτερη και πιο ευέλικτη ανάπτυξη εμβολίων. Αυτό σημαίνει ότι οι επιστήμονες μπορούν να σχεδιάζουν νέα εμβόλια πιο γρήγορα, ακόμη και για ιούς που μέχρι πρότινος θεωρούνταν χαμηλότερης προτεραιότητας, όπως η γρίπη των πτηνών. Οι δυνατότητες, όμως, δε σταματούν εκεί: «Ηγούμαι μιας ερευνητικής ομάδας στο Πανεπιστήμιο του Portsmouth για την ανάπτυξη νέων εμβολίων με βάση το mRNA κατά διαφόρων τύπων καρκίνου, συμπεριλαμβανομένων του καρκίνου του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου, χρησιμοποιώντας νανοσωματίδια λιπιδίων» σημειώνει.

Μια νέα εποχή στην πρόληψη

Η έναρξη των δοκιμών για το εμβόλιο κατά της γρίπης των πτηνών δείχνει πώς οι εξελίξεις στην τεχνολογία mRNA μπορούν να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο προετοιμαζόμαστε απέναντι σε νέες υγειονομικές απειλές. «Οι νέες τεχνολογίες μας επιτρέπουν να παράγουμε νέα εμβόλια πιο γρήγορα και να τα προσαρμόζουμε για να επιτύχουμε υψηλότερη αποτελεσματικότητα. Αυτό είναι ύψιστης σημασίας για την πρόληψη πανδημιών στο μέλλον» καταλήγει.