Ιός του Δυτικού Νείλου: Στο κόκκινο έως τα μέσα Σεπτεμβρίου

«O πραγματικός αριθμός κρουσμάτων είναι πολύ μεγαλύτερος», επισημαίνουν επιστήμονες στη Realnews.

«Απογειώθηκαν» κρούσματα και θάνατοι από τον ιό του Δυτικού Νείλου καταγράφοντας ρεκόρ επταετίας, με νέες περιοχές να χαρακτηρίζονται «κόκκινες» και τους ειδικούς να σημαίνουν συναγερμό υποστηρίζοντας ότι η έξαρση θα διαρκέσει τουλάχιστον μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου συμφωνα με τη Realnews …

Σύμφωνα με τη νέα έκθεση επιτήρησης του ΕΟΔΥ για τα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου, την τελευταία εβδομάδα εντοπίστηκαν 75 νέα εγχώρια κρούσματα, γεγονός που ανεβάζει τον συνολικό αριθμό στη χώρα μας σε 232. Ωστόσο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι ο πραγματικός αριθμός των κρουσμάτων είναι δεκαπλάσιος, καθώς η πλειονότητα αφορά ασυμπτωματικούς. Το γεγονός αυτό, αν και ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, προκαλεί πρόσθετο προβληματισμό, καθώς ο υψηλότερος αριθμός των πραγματικών κρουσμάτων είναι ενδεικτικός για την εξάπλωσή του.

Μέχρι και την Παρασκευή, είχαν καταγραφεί συνολικά 19 θάνατοι ασθενών με λοίμωξη από τον ιό, ηλικίας άνω των 65 ετών (διάμεση ηλικία θανόντων: 85 έτη, εύρος: 66-92 έτη).

Πρόκειται για τη χειρότερη επίδοση από το 2018, όταν είχαν καταγραφεί 317 κρούσματα και 51 νεκροί, ενώ πέρυσι τα κρούσματα δεν ξεπέρασαν τα 96 και είχαν ως συνέπεια την απώλεια εννέα ανθρώπινων ζωών.

Ετσι, από την αρχή του 2026 μέχρι τις 26/08/2026 διαγνώστηκαν και δηλώθηκαν 232 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό, από τα οποία τα 165 κρούσματα παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ, εγκεφαλίτιδα ή/και μηνιγγίτιδα ή/και οξεία χαλαρή παράλυση) και 67 κρούσματα είχαν ήπιες εκδηλώσεις / δεν είχαν εκδηλώσεις από το ΚΝΣ.

Η μεγαλύτερη καταγραφή νέων κρουσμάτων συνεχίζει να γίνεται σε δήμους της ανατολικής Αττικής, αλλά πλέον καταγράφονται περιστατικά σποραδικά στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας.

Στο κόκκινο της επιδημιολογικής μελέτης του ΕΟΔΔΥ έχουν μπει 39 δήμοι της Αττικής, εννέα της Θεσσαλίας, 13 της κεντρικής Μακεδονίας, ένας της Πελοποννήσου (δήμος Ευρώτα), ένας της Στερεάς Ελλάδας (δήμος Θηβαίων), καθώς και ο δήμος Θάσου.

«Αναμφίβολα υπάρχει έξαρση και μάλιστα μεγάλη, με τα κρούσματα να συνεχίζονται μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου. Θα μπορούμε να δούμε αποκλιμάκωση μέσα στον Οκτώβριο, αλλά καθοριστικό ρόλο γι’ αυτό το διάστημα θα παίξουν οι καιρικές συνθήκες που θα επικρατήσουν. Σε σύσκεψη με την Περιφέρεια Αττικής αποφασίσαμε την εντατικοποίηση των ψεκασμών. Η έξαρση δεν ήταν αναμενόμενη, δεν υπήρχε τρόπος να προβλεφθεί, η Ιταλία πλήττεται περισσότερο και ακολουθούμε εμείς», ανέφερε στη Realnews ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ, Θεόδωρος Βασιλακόπουλος.

Τα κουνούπια

Σύμφωνα με τους ειδικούς, υπεύθυνη για την επέκταση του ιού είναι η ομάδα κουνουπιών Culex, που περιλαμβάνει το κοινό οικιακό κουνούπι (Culex pipiens), η οποία μεταφέρει τον ιό από μολυσμένα άγρια πτηνά.

Η συγκεκριμένη ομάδα κουνουπιών γεννά τα αυγά της σε ομάδες (100 ή περισσότερα) που επιπλέουν σαν σχεδίες στην επιφάνεια στάσιμων, μολυσμένων νερών όπως φρεάτια, λύματα και γλάστρες. Δρουν κυρίως τις απογευματινές και νυχτερινές ώρες και έχουν διάρκεια ζωής περίπου 10 έως 15 ημέρες.

«Τα περιστατικά είναι πάρα πολλά, δεν αναμέναμε τόσα πολλά. Η ομάδα που μας απασχολεί είναι υψηλού κινδύνου με υποκείμενα νοσήματα και ηλικίας πάνω από 65. Αυτοί που νοσηλεύουμε, αυτοί που διασωληνώθηκαν και αυτοί που έχουν χάσει τη ζωή τους μέχρι στιγμής είναι άτομα 65-88 ετών. Αυτές οι ηλικίας πρέπει να προσέχουν», επεσήμανε στην «R» η προσωρινή πρόεδρος του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, Ματίνα Παγώνη.

Οπως προσέθεσε η ίδια, «οι νέοι δεν έχουν πρόβλημα. Ανήκουν στο ποσοστό του 80%, που και να τους τσιμπήσει το κουνούπι δεν έχουν συμπτώματα, είναι ασυμπτωματικοί. Βέβαια ένα ποσοστό 18% μπορεί να έχει μια κεφαλαλγία, μια καταρροή. Είναι σχετικά λίγο, καθώς το 1% είναι που φοβόμαστε ότι θα παρουσιάσει επιπλοκή με μηνιγγίτιδα, εγκεφαλίτιδα και αφορά τις ομάδες υψηλού κινδύνου».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα βαριάς νόσησης και σε νεότερες ηλικίες είναι η περιπέτεια ενός 13χρονου, που νόσησε από τον ιό του Δυτικού Νείλου και νοσηλεύθηκε επί ημέρες, με σοβαρές επιπλοκές, σε νοσοκομείο της Αθήνας. Ο ανήλικος, που είχε υποκείμενα νοσήματα, πήρε εξιτήριο και επέστρεψε στο σπίτι του.

Η ήπια μορφή της νόσου μπορεί να εκδηλωθεί με συμπτώματα όπως πυρετός, πονοκέφαλος, γενικευμένη αδυναμία/καταβολή, πόνοι στους μυς και στις αρθρώσεις (εικόνα γριπώδους συνδρομής), ενώ επίσης ενδέχεται να εμφανιστούν συμπτώματα από το γαστρεντερικό σύστημα (ναυτία, έμετοι, διάρροιες, ανορεξία, κοιλιακός πόνος), δερματικά εξανθήματα και διόγκωση των λεμφαδένων.

Ομως στη σοβαρή μορφή της νόσου -την αναπτύσσουν κυρίως άτομα μεγαλύτερης ηλικίαςπροσβάλλεται το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση). Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, πονοκέφαλο, δυσκαμψία αυχένα, διαταραχές επιπέδου συνείδησης και συμπεριφοράς (απάθεια, λήθαργος, αποπροσανατολισμός, σύγχυση, κώμα), νευρολογικά συμπτώματα (αστάθεια, διαταραχές βάδισης και κινητικότητας, τρέμουλο, σπασμοί, παραλύσεις), σοβαρή μυϊκή αδυναμία, διαταραχές όρασης.

Σε δηλώσεις του ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους τόνισε πως κάθε χρόνο ο ΕΟΔΥ καταρτίζει εθνικό σχέδιο δράσης, το οποίο εφαρμόζεται σε συνεργασία με τις περιφέρειες και τους δήμους και προσέθεσε ότι «γίνονται ψεκασμοί, έχουμε αύξηση των ψεκασμών βάσει πρωτοκόλλου. Οταν καταγράφεται κρούσμα, ενημερώνεται ο δήμος και γίνεται ψεκασμός στην περιοχή γύρω από το σημείο. Παρά την αύξηση των κρουσμάτων, δεν μιλάμε για επιδημία».

Οι ειδικοί συνιστούν χρήση εντομοαπωθητικών σπρέι, σίτες στα σπίτια, μακριά πουκάμισα και ρούχα, κουνουπιέρες στα βρέφη, αποφυγή στάσιμων νερών όπου εκεί τα κουνούπια αφήνουν τα αυγά τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί περιστατικό ηλικιωμένου που νοσηλεύεται σε ΜΕΘ και ο οποίος έφερε 10 τσιμπήματα από κουνούπι στο σώμα του.

«Υπάρχουν ενδείξεις ότι ο ιός κυκλοφορεί ευρύτερα και σε άλλες περιοχές εκτός της Αττικής. Παράλληλα, τα καταγεγραμμένα περιστατικά αποτελούν μόνο ένα μικρό μέρος της πραγματικής διασποράς. Επομένως, η πραγματική κυκλοφορία του ιού στον πληθυσμό είναι πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που αποτυπώνουν οι αριθμοί των διαγνωσμένων κρουσμάτων», τόνισε στην «R» ο καθηγητής Μικροβιολογίας του ΕΚΠΑ, Αθανάσιος Τσακρής.

Ο ίδιος χαρακτήρισε «ανησυχητική τη φετινή έξαρση» και προσέθεσε ότι «υπάρχει η εκτίμηση πως ο συνολικός αριθμός των περιστατικών, αλλά και των θανάτων, μπορεί να ξεπεράσει τα επίπεδα του 2018. Η έξαρση εκτιμάται ότι θα κορυφωθεί μέχρι το τέλος Αυγούστου, όμως η μετάδοση του ιού αναμένεται να συνεχιστεί μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου. Θα χρειαστεί να συνεχίσουμε τα μέτρα προστασίας καθ’ όλη τη διάρκεια του Σεπτεμβρίου, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου έχει ήδη διαπιστωθεί έντονη κυκλοφορία του ιού».

Να σημειωθεί πως στην Αττική η γεωγραφική πορεία των περιστατικών καταδεικνύει πως ξεκίνησαν από τα νότια προάστια, στη συνέχεια διαπιστώθηκαν στα βόρεια, δηλαδή ακολούθησαν την «πορεία» Βάρη – Βουλιαγμένη και μετά Μαρκόπουλο – Παλλήνη και στη συνέχεια επέστρεψαν στα νότια, παρά το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκαν αρκετοί ψεκασμοί.

Επίσης στην Κρήτη για πρώτη φορά φέτος έκανε την εμφάνιση του ο ιός του Δυτικού Νείλου. Ασθενής ήταν ένας 75χρονος με ιατρικό ιστορικό, ο οποίος είχε ταξιδέψει από την Αθήνα στην Ιεράπετρα και νοσηλεύεται σε σταθερή κατάσταση στη ΜΕΘ του Βενιζέλειου Νοσοκομείου Ηρακλείου.

Στα πρόσθετα μέτρα ο ΕΟΔΥ συνιστά στους πολίτες να μην αφήνουν πουθενά στάσιμα νερά, καθώς εκεί τα κουνούπια αφήνουν τα αυγά τους, ενώ οι Αρχές δεν μπορούν να παρέμβουν σε ιδιωτικούς χώρους. Επίσης, να ελέγχουν τακτικά και προσεκτικά αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα για ύπαρξη εστιών στάσιμων νερών και να εξαλείψουν αυτές τις εστίες.

«Θα συνεχιστεί…»

«Η εικόνα του 2026 στην Ελλάδα είναι πράγματι επιδεινωμένη συγκριτικά με τα προηγούμενα έτη, χωρίς όμως να σημαίνει ότι βρισκόμαστε μπροστά σε ανεξέλεγκτη επιδημία. Ο ευρωπαϊκός φορέας ECDC παρουσιάζει την Ιταλία και την Ελλάδα ως τις χώρες με τη μεγαλύτερη κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου», δηλώνει η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, παθολόγος, καθηγήτρια Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ.

Στο ερώτημα αν θα συνεχιστεί η μετάδοση, η καθηγήτρια εκτιμά ότι αυτό θα συμβαίνει για αρκετές ακόμη εβδομάδες, αφού ενώ η μετάδοση του ιού συνήθως κορυφώνεται τον Αύγουστο, τόσο τον Σεπτέμβριο όσο και τον Οκτώβριο περιμένουμε αρκετά περιστατικά, ανάμεσά τους και περιστατικά με προσβολή του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, όπως και τα προηγούμενα έτη. Αρα στην Ελλάδα δεν θα υπάρξει ουσιαστική ύφεση πριν από τα τέλη Σεπτεμβρίου, ενώ η δραστηριότητα πιθανότατα θα μειώνεται προοδευτικά μέσα στον Οκτώβριο.

Οπως δείχνουν τα στοιχεία, σε απόλυτους αριθμούς, τα περισσότερα περιστατικά προσβολής του νευρικού συστήματος μέχρι σήμερα είναι στους δήμους Σπάτων – Αρτέμιδας (15), Λαρισαίων (12), Μαρκόπουλου – Μεσογαίας (11), Βάρης- Βούλας – Βουλιαγμένης (10) και Αγίας Παρασκευής (9).

Η πλειονότητα των λοιμώξεων (περίπου το 80%) είναι ασυμπτωματική, που σημαίνει ότι τα άτομα δεν γνωρίζουν καν πως έχουν προσβληθεί. Στο υπόλοιπο 20% τα άτομα εμφανίζουν ελαφριά συμπτώματα όπως πυρετός, πονοκέφαλος, μυϊκά άλγη, κόπωση, λεμφαδενοπάθεια, συμπτώματα από το γαστρεντερικό, με αποτέλεσμα να μη χρειάζεται να μεταβούν στο νοσοκομείο, προκειμένου να κάνουν τις εξειδικευμένες εξετάσεις για τη διάγνωση της προσβολής από τον ιό. Σε λιγότερο από 1% των ατόμων εξελίσσεται σε νευροδιεισδυτική νόσο. Ο κίνδυνος σοβαρής εγκεφαλίτιδας, μηνιγγίτιδας ή οξείας χαλαρής παράλυσης αυξάνεται έντονα με την ηλικία, ιδιαίτερα μετά τα 65-70 έτη.

«Υψηλότερο κίνδυνο έχουν επίσης οι ανοσοκατεσταλμένοι, οι ασθενείς με αιματολογική κακοήθεια ή καρκίνο των συμπαγών οργάνων, οι μεταμοσχευμένοι και τα άτομα με σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση ή χρόνια νεφρική νόσο. Το άτομο που έχει προσβληθεί δεν μεταδίδει τον ιό σε άλλο άτομο. Επίσης, δεν υπάρχει οποιαδήποτε θεραπευτική αντιμετώπιση, με αποτέλεσμα η συστηματική προστασία από τα τσιμπήματα κουνουπιών να παραμένει το μοναδικό μέτρο πρόληψης», καταλήγει η Θ. Ψαλτοπούλου.