Ξεχνάτε λέξεις την ώρα που μιλάτε; Οι ειδικοί εξηγούν πότε η αλλαγή στην ομιλία χρειάζεται προσοχή

Οι πιθανότητες «λένε» πως σε όλους μας έχει συμβεί το εξής σενάριο: συζητάμε και, ξαφνικά, σταματάμε στη μέση μιας πρότασης, ψάχνοντας ένα όνομα ή μια λέξη που «την έχουμε στην άκρη της γλώσσας μας» αλλά δεν έρχεται.

Αυτή η δυσκολία θεωρείται ένα από τα κλασικά γνωστικά σημάδια που συνοδεύουν τη γήρανση, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα κάτι ανησυχητικό.

Όπως αναφέρει το StudyFinds, το ερώτημα δεν είναι αν κάποιος ξεχνά περιστασιακά μια λέξη αλλά πόσο συχνά συμβαίνει, αν επιδεινώνεται και αν αρχίζει να δυσκολεύει την επικοινωνία.

Σε αυτό το πλαίσιο, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο και το Rotman Research Institute του Baycrest μελέτησαν 125 υγιείς ενήλικες, ηλικίας 18 έως 85 ετών, για να εξετάσουν ποια στοιχεία της ομιλίας συνδέονται περισσότερο με τις αλλαγές στη γνωστική λειτουργία που παρατηρούνται με την πάροδο των χρόνων.

Η ταχύτητα υπερτερεί των παύσεων

Οι συμμετέχοντες πήραν μέρος σε ένα ειδικά σχεδιασμένο παιχνίδι κατονομασίας εικόνων, το οποίο αξιολογούσε πόσο γρήγορα μπορούσαν να ανακαλέσουν τις κατάλληλες λέξεις. Παράλληλα, οι επιστήμονες ανέλυσαν ηχογραφήσεις, στις οποίες οι εθελοντές περιέγραφαν σύνθετες σκηνές, ενώ εξέτασαν και εκτελεστικές λειτουργίες, όπως η προσοχή και η ικανότητα φιλτραρίσματος των περισπασμών.

Τι βρήκαν; Ο αριθμός ή η διάρκεια των παύσεων δεν φάνηκε να εξηγούν, από μόνα τους, τη γνωστική επίδοση. Αντίθετα, αυτό που ξεχώρισε ήταν η γενική ταχύτητα της ομιλίας. Σημασία, δηλαδή, δεν έχει τόσο το αν κάποιος σταματά στη μέση μιας πρότασης για να θυμηθεί τη λέξη που θέλει, αλλά το αν ο λόγος του, συνολικά, γίνεται αισθητά πιο αργός.

Το στοιχείο που μπορεί να μετρά περισσότερο

Όπως αναφέρεται στο Aging, Neuropsychology, and Cognition, ο χρόνος αντίδρασης στην κατονομασία εικόνων σχετίστηκε με τη ροή της φυσικής ομιλίας. Όσο ταχύτερα ανακαλούσαν οι συμμετέχοντες τις λέξεις στο τεστ, τόσο πιο γρήγορος και πιο ρέων ήταν και ο λόγος τους στις περιγραφές.

Ο Δρ. Jed Meltzer, ερευνητής στο Baycrest και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, σημειώνει ότι η ταχύτητα με την οποία μιλά κάποιος αξίζει να εξεταστεί περισσότερο ως μέρος των γνωστικών αξιολογήσεων. Όχι για να γίνεται διάγνωση μέσα από μια συζήτηση αλλά ως πιθανός δείκτης που θα μπορούσε να βοηθήσει στον πιο έγκαιρο εντοπισμό αλλαγών.

Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι η μέτρηση του ρυθμού ανάκλησης λέξεων μπορεί να είναι πιο ευαίσθητη από την απλή καταγραφή σωστών ή λανθασμένων απαντήσεων σε «παραδοσιακά» τεστ.

Τι πρέπει να μας τραβήξει την προσοχή

Μια περιστασιακή δυσκολία στην εύρεση λέξης δεν αποτελεί από μόνη της σημάδι άνοιας. Είναι κοινό φαινόμενο και μπορεί να εμφανιστεί σε περιόδους κούρασης, άγχους ή και αφηρημάδας.

Πιο ανησυχητικό είναι ένα διαφορετικό μοτίβο: όταν η δυσκολία γίνεται συχνή, προοδευτική και αρχίζει να επηρεάζει τη συζήτηση, την κατανόηση ή την καθημερινή επικοινωνία. Σε αυτή την περίπτωση, ειδικά αν την παρατηρούν και οι οικείοι, αξίζει αναζητηθεί ιατρική συμβουλή.

Ωστόσο, η παρούσα μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η πιο αργή ομιλία «προβλέπει» απαραίτητα μελλοντική γνωστική έκπτωση. Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι χρειάζονται διαχρονικές αναλύσεις, που θα παρακολουθήσουν τους ίδιους ανθρώπους σε βάθος χρόνου, ώστε να φανεί αν οι αλλαγές στον λόγο προηγούνται πραγματικά της επιδείνωσης.

Οπότε, το να «κολλάει» κανείς πού και πού σε μια λέξη δεν είναι λόγος πανικού. Αν όμως η ομιλία αλλάζει συνολικά, τότε συνιστάται συζήτηση με έναν ειδικό.

ygeiamou.gr