Αγροτικές επιδοτήσεις: Αλλαγές σε όλα τα επίπεδα - Καταργούνται τα περίφημα “ιστορικά δικαιώματα” και θεσπίζονται νέοι κανόνες

Πολλές και μεγάλες αλλαγές προβλέπει η εφαρμογή του νέου ΟΣΔΕ 2026, αφού όπως γίνεται γνωστό, οι παραγωγοί θα πρέπει να ξεχάσουν  τα περίφημα ιστορικά δικαιώματα που μέχρι σήμερα “έδιναν” ένα μεγάλο μέρος των ενισχύσεων και κυρίως μάλιστα στην Κρήτη. Παράλληλα, ελέγχονται με νέους κανόνες οι συνδεδεμένες και η αναδιανεμητική, ενώ η Βασική Ενίσχυση για ορισμένους αγρότες θα «σπάσει» ακόμα και σε τρεις δόσεις.

Σύμφωνα με όλα τα στοιχεία που έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας, τα στρέμματα τα οποία αναμένεται να επιδοτηθούν για το έτος 2026 θα ανέλθουν έως και σε 3.3 εκατομμύρια και ως εκ τούτου γίνεται προσπάθεια να πάει στο μέγιστο η ενίσχυση των αγροτών κατά τη λήψη της Συνδεδεμένης.

Αυτό σημαίνει ότι για οι αρόσιμες καλλιέργειες θα δίνουν στον παραγωγό 23 ευρώ το στρέμμα, οι δενδροκαλλιέργειες  28.2 ευρώ το στρέμμα και τα βοσκοτόπια 16 ευρώ το στρέμμα, όπως αναφέρεται σε σχετικό δημοσίευμα του agronews.gr.

Στο σημείο αυτό να υπενθυμίσουμε, ότι η Κρήτη έχει τεράστιες απώλειες ενισχύσεων, λόγω της χαμηλής ενίσχυσης των δενδροκαλλιεργειών, στις οποίες υπάγονται τα αμπέλια και οι ελιές.

Έτσι τώρα, μετά και την κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων, οι παραγωγοί στην Κρήτη εκτιμάται ότι θα λαμβάνουν ψίχουλα, κάτι βέβαια που γίνεται από χρόνο σε χρόνο, κατά τα τελευταία χρόνια καταβολής των ενισχύσεων.

Ασφυκτικοί οι έλεγχοι από την ΑΑΔΕ

Στο μεταξύ, οι αγρότες καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί στον έλεγχο που θα υποστούν, καθώς τα παραστατικά θα ελέγχονται πολύ σοβαρά και πολύ ασφυκτικά πλέον από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων.

Στην ανακοίνωση της η ΑΑΔΕ αναφέρει:

 «Η έγκαιρη και ορθή καταχώρηση των στοιχείων θεωρείται καθοριστική για την επιβεβαίωση των ποσοτήτων παραγωγής και την οµαλή ολοκλήρωση των απαιτούµενων διοικητικών και διασταυρωτικών ελέγχων».

Παράλληλα, για την αναδιανεμητική θα ελέγχονται όσοι δηλώνουν μειωμένη καλλιέργεια, αφού θα πρέπει να αποδεικνύουν πού οφείλεται η μείωση αυτή, άρα θα δηλώνεται εκμίσθωση σε τρίτον ή άλλο συμβαλλόμενο ΑΦΜ, σε πώληση, ή σε λήξη του ενοικιαστήριου, ενώ ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί εάν το πρόσωπο που δέχεται τη μεταβίβαση είναι συγγενικό με τον προηγούμενο κάτοχο.

Τα “ιστορικά” δικαιώματα και οι μεταβιβάσεις

Μάλιστα, πλέον έχουμε αλλαγές και στις μεταβιβάσεις των δικαιωμάτων. Παραδοσιακά, η μεταβίβαση γίνεται λίγο μετά το άνοιγμα του ΟΣΔΕ.

 Αυτό που αλλάζει είναι ότι δεν θα υπάρχουν πλέον «Ιστορικά», καθώς πλέον θα είναι ίσα για όλους και η ποινή του 25% θα πηγαίνει με βάση τον αριθμό των δικαιωμάτων και όχι με βάση την αξία τους, ενώ εξαιρούνται τα συγγενικά πρόσωπα. Έτσι εάν κάποιος θέλει να μεταβιβάσει 10 δικαιώματα «καθαρά» σε ένα τρίτο πρόσωπο θα πρέπει να του μεταβιβάσει 12.5 δικαιώματα προκειμένου να υποστεί και την ποινή.

Η βασική ενίσχυση ακόμα και σε 3 δόσεις

Για ορισμένους αγρότες με βάση το φετινό ΟΣΔΕ η Βασική Ενίσχυση θα μπορεί να κατατμηθεί ακόμα και σε 3 δόσεις, καθώς όσοι οριστικοποιήσουν τη δήλωσή τους μέχρι το τέλος του Αυγούστου θα πάρουν το πρώτο μέρος της Βασικής μέσα στον Οκτώβριο, ενώ τον Νοέμβριο θα δοθεί ένα μέρος προκαταβολής σε όλους, καθώς η εξόφληση θα γίνει με τις πληρωμές του Δεκεμβρίου, στο τέλος του 2026.

Τέλος, σύμφωνα με τα στρέμματα που αναμένεται να επιδοτηθούν τα συνολικά ποσά για Συνδεδεμένες κυμαίνονται από 708.000€ έως και 67,2 εκατομμύρια ευρώ.

Αναλυτικά:

• Σκληρό σιτάρι: 20.900.500 ευρώ.
• Μαλακό σιτάρι: 2.350.0000 ευρώ.
• Κριθάρι: 3.660.000 ευρώ.
• Καλαµπόκι: 42.350.000 ευρώ.
• Ρύζι: 8.010.000 ευρώ.
• Σπόροι σποράς: 6.345.000 ευρώ.
• Βιοµηχανική ντοµάτα: 2.867.200 ευρώ.
• Κορινθιακή σταφίδα: 2.262.000 ευρώ.
• Μήλα: 708.000 ευρώ.
• Πορτοκάλια: 3.459.500 ευρώ.
• Όσπρια: 3.420.000 ευρώ.
• Κτηνοτροφικά ψυχανθή: 13.449.600 ευρώ.
• Σόγια: 2.248.250 ευρώ.
• Σανοδοτικά ψυχανθή: 13.819.500 ευρώ
• Αιγοπρόβειο: 67.200.000 ευρώ.
• Βοοειδή: 51.899.000 ευρώ.

Οι αλλαγές στα Οικολογικά Σχήματα

Στο μεταξύ, ο παραγωγός που θα ενταχθεί σε ένα Οικολογικό Σχήμα, δεν θα μπορεί να επιδοτηθεί ταυτόχρονα και από κάποιο άλλο Οικολογικό Σχήμα.

Πρόκειται για νέες αλλαγές που έχουν έχουν θεσπιστεί σε απόφαση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η οποία δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και αφορά τις ασυμβατότητες μεταξύ των οικολογικών προγραμμάτων (ecoschemes), των γεωργοπεριβαλλοντικών παρεμβάσεων του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ 2023-2027 και των μέτρων της Βιολογικής Γεωργίας.

Στην πράξη, η νέα ρύθμιση καθορίζει με μεγαλύτερη σαφήνεια ποιες δράσεις μπορούν να συνδυαστούν και ποιες όχι, προκειμένου να αποφευχθεί η διπλή χρηματοδότηση της ίδιας περιβαλλοντικής πρακτικής.

Με απλά λόγια, ο παραγωγός που επιλέγει να ενταχθεί σε ένα οικολογικό πρόγραμμα θα πρέπει να γνωρίζει ότι σε αρκετές περιπτώσεις δεν θα μπορεί να λάβει ταυτόχρονα ενίσχυση και από άλλη δράση που καλύπτει την ίδια ή παρόμοια περιβαλλοντική υποχρέωση. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος για τον οποίο το υπουργείο επικαιροποιεί τους πίνακες ασυμβατοτήτων, προσθέτοντας νέους μη επιτρεπόμενους συνδυασμούς.

Αλλαγές και στις ευθύνες - Τι ισχύει για τα ΚΥΔ

Την Τρίτη 21 Ιουλίου η Βουλή ψήφισε, ως προσθήκη σε ένα άσχετο ως προς το αντικείμενο νομοσχέδιο για τον Προσωπικό Βοηθό των ατόμων με αναπηρία, μια διάταξη που για πρώτη φορά αποδίδει επώνυμη διοικητική ευθύνη σε όποιον υποβάλλει την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης έναντι αμοιβής.

Κέντρα Υποβολής Δηλώσεων (ΚΥΔ), γεωπόνοι και λοιποί γεωτεχνικοί, λογιστές αποκτούν πλέον, πέρα από την αμοιβή τους, πρόστιμα, αποκλεισμούς και συνυπευθυνότητα με τον παραγωγό. Η ένταση είναι προφανής, καθώς το πλαίσιο ευθύνης θεσπίζεται για την ΕΑΕ του 2026 την ίδια στιγμή που η παραγωγική υποδομή ακόμη στήνεται.

Μέχρι σήμερα την αίτηση την υπέγραφε και την ευθύνη την έφερε αποκλειστικά ο παραγωγός. Με το νέο άρθρο 63Α που προστίθεται στον νόμο 5264/2025, εισάγεται ένα σύστημα διοικητικών κυρώσεων για τους παρόχους της υπηρεσίας που σχετίζονται με τις δηλώσεις ΟΣΔΕ. Για τις απλές παραβάσεις, όπως η πλημμελής μεταφορά στοιχείων στο σύστημα, η παραβίαση της εμπιστευτικότητας ή η ελλιπής τήρηση φακέλου τεκμηρίωσης, προβλέπεται πρόστιμο από 5.000 έως 20.000 ευρώ ανά παράβαση και προσωρινός αποκλεισμός από τη δυνατότητα υποβολής έως δύο έτη.

Για τις σοβαρές παραβάσεις, όπως η υπαίτια υποβολή ψευδών ή νοθευμένων στοιχείων και η χρήση πλαστών δικαιολογητικών, το πρόστιμο ανεβαίνει στα 20.000 έως 50.000 ευρώ και ο αποκλεισμός μπορεί να γίνει οριστικός. Σε περίπτωση υποτροπής εντός τριετίας, τα όρια διπλασιάζονται. Δύο σημεία της διάταξης έχουν ιδιαίτερο βάρος. Το πρώτο είναι η αλληλέγγυα και «εις ολόκληρον ευθύνη» του παρόχου με τον δικαιούχο για κάθε αχρεώστητη καταβολή άνω των 5.000 ευρώ ανά αίτηση, που σημαίνει ότι το Δημόσιο θα μπορεί να αναζητεί το ποσό και από τους δύο.

Το δεύτερο, τεχνικά κρίσιμο, είναι ότι για τις σοβαρές παραβάσεις το πρόστιμο αίρεται μόνο, εφόσον ο ίδιος ο ελεγχόμενος αποδείξει ότι ενήργησε χωρίς υπαιτιότητα. Πρόκειται για αντιστροφή του βάρους απόδειξης. Σε κάθε περίπτωση, η ευθύνη του παραγωγού για την ακρίβεια των δηλωθέντων δεν καταργείται, απλώς αποκτά έναν δεύτερο συνυπεύθυνο στο πλάι της.