Ειδικό Χωροταξικό Σχέδιο για τις ΑΠΕ: Επανασχεδιασμός με κριτήριο τις ανάγκες των ομίλων της Ενέργειας

«Φούμαρα» τα περί προστασίας του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών
Σε ισχύ τέθηκε το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), με το οποίο η κυβέρνηση επιδιώκει να διευκολύνει τις επενδυτικές επιδιώξεις των επιχειρηματικών ομίλων στον τομέα της Ενέργειας.

Η κυβέρνηση παρουσιάζει το νέο πλαίσιο ως μια προσπάθεια «να μπει τάξη» και να προστατευθούν το περιβάλλον, το τοπίο και οι τοπικές κοινωνίες. Ο ισχυρισμός αυτός είναι κυριολεκτικά για γέλια, όταν αποδεικνύεται καθημερινά ότι μεγάλο μέρος των καταστροφικών πυρκαγιών προέρχεται από βραχυκυκλώματα στα καλώδια των ανεμογεννητριών που έχουν κατακλύσει τα δάση. Άλλωστε, ο υφιστάμενος σχεδιασμός βασιζόταν στις ευρωπαϊκές κατευθύνσεις της «πράσινης μετάβασης», η οποία έχει καταδικάσει τον λαό στην ακρίβεια και την ενεργειακή φτώχεια.

Το νέο πλαίσιο αντικαθιστά εκείνο του Δεκεμβρίου του 2008 και εκσυγχρονίζει τους κανόνες χωροθέτησης, λαμβάνοντας υπόψη τις σημερινές απαιτήσεις των ενεργειακών ομίλων, με ορίζοντα την επίτευξη των στόχων έως το 2050. Σημειώνεται ότι το Χωροταξικό των ΑΠΕ εκπονείται σε συντονισμό με τα νέα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τον Τουρισμό και τη Βιομηχανία, στοχεύοντας στην ενίσχυση της κερδοφορίας του κεφαλαίου και στην προσαρμογή στη λογική της πολεμικής οικονομίας.
 

Οι πραγματικές επιδιώξεις της κυβέρνησης
Στην πραγματικότητα, το αστικό κράτος αναδιατάσσει τη χωροθέτηση των έργων ΑΠΕ επιβάλλοντας περιορισμούς στους μικρούς παραγωγούς φωτοβολταϊκών, προς όφελος των ομίλων των ανεμογεννητριών και των θαλάσσιων αιολικών πάρκων.
Παρά τις φιλοπεριβαλλοντικές διακηρύξεις, το νέο σχέδιο συνεχίζει την αδειοδότηση χωρίς περιορισμούς για την υπερπαραγωγή «πράσινης» Ενέργειας. Αυτό οδηγεί σε συχνές περικοπές παραγωγής και περιορισμούς στη λειτουργία σταθμών ΑΠΕ (είναι χαρακτηριστικό ότι το 2025 οι περικοπές της «πράσινης» ηλεκτροπαραγωγής σημείωσαν ιστορικό ρεκόρ, αγγίζοντας το 7% της συνολικής παραγωγής).
Επιπλέον, παρότι το νέο πλαίσιο εμφανίζεται να περιορίζει τη χωροθέτηση στις λεγόμενες «Περιοχές Καταλληλότητας», προβλέπει εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις που επιτρέπουν ουσιαστικά την εγκατάσταση αιολικών σταθμών ακόμα και σε περιοχές αποκλεισμού, εφόσον αυτό «τεκμηριώνεται στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής εκτίμησης». Έτσι, επιτρέπεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων σε δάση, δασικές και αναδασωτέες εκτάσεις. Ακόμα δε και όταν προβλέπονται τοπικοί περιορισμοί λόγω ασυμβατότητας, η ΚΥΑ ορίζει ότι δεν πρέπει να αποκλείεται συνολικά η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ στην έκταση κανενός Δήμου.

Η στάση της Περιφερειακής Αρχής Κρήτης
Η πλειοψηφία του Περιφερειακού Συμβουλίου Κρήτης, παρά τις επιμέρους παρατηρήσεις που διατύπωσε, αποδέχεται πλήρως τον πυρήνα αυτού του σχεδιασμού. Οι δήθεν διαφωνίες της δεν αμφισβητούν την εμπορευματοποίηση της Ενέργειας ούτε την παράδοση του νησιού στους ομίλους. Αντίθετα, εξυπηρετούν αντιθέσεις μεταξύ διαφορετικών επιχειρηματικών συμφερόντων, καλλιεργώντας την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να υπάρξει «ισορροπία» ανάμεσα στις λαϊκές ανάγκες και την κερδοφορία των μονοπωλίων.
Η Περιφερειακή Αρχή δεν διαφωνεί με την πολιτική των ΑΠΕ, αλλά μόνο με τον τρόπο που μοιράζεται η «πίτα». Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, επιζητά τη συμβολή των Περιφερειών ώστε να κάμψουν τις λαϊκές αντιδράσεις και να υλοποιηθεί ανεμπόδιστα ο σχεδιασμός του Ταμείου Ανάκαμψης.

Οι συνέπειες για τον λαό και την Κρήτη
Το νέο Χωροταξικό αποτελεί τη φυσική συνέχεια της πολιτικής «απελευθέρωσης» της αγοράς Ενέργειας και του Green Deal, που υλοποίησαν διαχρονικά όλες οι κυβερνήσεις με τη στήριξη των περιφερειακών και δημοτικών αρχών. Στόχος του δεν είναι η προστασία του περιβάλλοντος, αλλά η επιτάχυνση των επενδύσεων μέσω διαδικασιών fast track, ακόμη και εντός περιοχών Natura, δασικών και αναδασωτέων εκτάσεων.
Για την Κρήτη, οι συνέπειες είναι ιδιαίτερα σοβαρές: βουνά, δάση, θαλάσσιες εκτάσεις και περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους μετατρέπονται σε πεδίο επιχειρηματικής εκμετάλλευσης. Την ίδια στιγμή που οι ενεργειακοί όμιλοι αυξάνουν τα κέρδη τους, τα λαϊκά νοικοκυριά βυθίζονται στην ενεργειακή φτώχεια, πληρώνοντας πανάκριβο ρεύμα.

Η εναντίωση στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο δεν μπορεί να εξαντλείται σε προτάσεις «βελτίωσης»· απαιτείται η συνολική απόρριψή του.
Ο κρητικός λαός χρειάζεται να δυναμώσει τον αγώνα του απέναντι σε αυτή την πολιτική, διεκδικώντας:
 Ουσιαστική και πραγματική προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.
 Ολοκληρωμένα αντιπλημμυρικά και προστατευτικά έργα.
 Φθηνή ηλεκτρική ενέργεια για όλα τα λαϊκά νοικοκυριά.
 Έναν συνολικό ενεργειακό σχεδιασμό που θα υπηρετεί τις διευρυνόμενες κοινωνικές ανάγκες και όχι τα κέρδη των επιχειρηματικών ομίλων.