Γεωπολιτικοί αναλογισμοί

Το νέο βιβλίο του γράφοντος «Γεωπολιτικοί αναλογισμοί: Συστημική γεωπολιτική ανάλυση – Αποτροπή – Τουρκικός ηγεμονισμός – Χαρτογραφία» (Εκδόσεις Λειμών) συγκεντρώνει δημοσιευμένα άρθρα της τελευταίας πενταετίας, σε ιστοσελίδες όπως αυτή του Newshub, προς την οποία εκφράζονται θερμές ευχαριστίες.

Τα εν λόγω άρθρα σταχυολογούνται σε επτά επιμέρους κατηγορίες (Θεωρητικές επισημάνσεις, Γεωστρατηγικές ηγεμονικών δυνάμεων, Ελλάδα: Προκλήσεις ασφαλείας και χάραξης αποτρεπτικής στρατηγικής Γεωστρατηγική και εξελίξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας, Διδάγματα ιστορίας, Εν Ελλάδι δημόσιος διάλογος και Βιβλιοπαρουσιάσεις). Ιδιαίτερη έμφαση προσδίδεται στα ζητήματα των γεωστρατηγικών προτεραιοποιήσεων από τις Μεγάλες Δυνάμεις, καθώς και στην ελληνική αποτρεπτική στρατηγική ως διακύβευμα με στόχο την εξισορρόπηση του τουρκικού ηγεμονισμού.

Όπως σημειώνει στον πρόλογό του ο Ομότιμος Καθηγητής του Ε.Κ.Π.Α. Ιωάννης Μάζης: «Η έννοια της Αποτροπής συνίσταται εις την καλλιέργεια της πεποιθήσεως στον πραγματικό ή δυνητικό αντίπαλο ότι το στρατηγικό κόστος ενδεχόμενης επιθετικής ενέργειάς του θα είναι εξόχως μεγαλύτερο εν σχέσει με πιθανά κέρδη. Προκύπτει, συνεπώς, αβίαστα το συμπέρασμα ότι η χάραξη Γεωστρατηγικής της Αποτροπής προϋποθέτει την πρόσβαση του λήπτη των αποφάσεων εις την πληροφορία, ώστε να αποκωδικοποιεί αποτελεσματικώς τις τάσεις (ανα)κατανομών ισχύος και την εν γένει στρατηγική συμπεριφορά αντιπάλων, συμμάχων και τρίτων δρώντων τόσο εις επίπεδο συστήματος όσο και εις εκείνο του υπερσυστήματος».

Κατά συνέπεια, η Συστημική Γεωπολιτική Ανάλυση και η Γεωστρατηγική της Αποτροπής συνιστούν δύο αναγκαίες και αλληλένδετες φάσεις στην πορεία ενός εθνοκράτους προς την επιβίωση. Η πρώτη φάση καλύπτει την απόκτηση της πληροφορίας και την εναργή περιγραφή των διεθνών συσχετισμών, ενώ η δεύτερη προκύπτει ως εγχείρημα απόδοσης της εν λόγω πληροφορίας και μετατροπής της σε εμπράγματη στρατηγική με ορισμό σκοπών, μέσων και αντιπάλων.

Εισαγωγικά παρατίθεται μια εκτενής θεωρητική ανάλυση των σημείων σύνδεσης της Συστημικής Γεωπολιτικής με τη Γεωστρατηγική της Αποτροπής. Η Συστημική Γεωπολιτική Ανάλυση συνίσταται σε μια συντεταγμένη μέθοδο προσδιορισμού των τάσεων ανακατανομών ισχύος στο διεθνές σύστημα, μέσω της ουσιαστικής επικαιροποίησης κλασικών διδαγμάτων της Γεωπολιτικής Θεωρίας. Εκκινώντας από τη συγκεκριμένη βάση, η Γεωστρατηγική της Αποτροπής αρθρώνεται με γνώμονα συγκεκριμένες αντιλήψεις παραγόμενες από τον προηγουμένως σχηματοποιημένο γεωπολιτικό ορθολογισμό. Το εν λόγω μεθοδολογικό εργαλείο και οι δυνατότητες συνεισφοράς του παρουσιάζονται εκτενώς εντός της εν λόγω μελέτης και συνιστούν ένα άριστο θεωρητικό εφαλτήριο για την εμβάθυνση στο κύριο μέρος των παρατιθέμενων άρθρων.

Μετά την αρθρογραφία, ακολουθεί το μέρος της χαρτογραφίας, όπου παρατίθενται χάρτες σχετικοί με τα υπό ανάλυση ζητήματα, μαζί με τις απαραίτητες επεξηγήσεις, ενώ το βιβλίο ολοκληρώνεται με το κείμενο «Ορολογικές διασαφηνίσεις περί τουρκικής εθνοκρατικής συγκρότησης». Εντός αυτού επισημαίνονται λεπτές εννοιολογικές διαφορές μεταξύ όρων όπως «ισλαμικός-ισλαμιστικός», «τουρκικός-τουρκογενής», «παντουρκισμός-παντουρανισμός» ή «οθωμανισμός-νεοοθωμανισμός», ενώ κατατίθενται και ορισμένες θεωρητικές αναφορές περί «έθνους» και «εθνοκράτους», επί των οποίων συχνά παρατηρείται σύγχυση στον ελληνικό – και όχι μόνο – δημόσιο διάλογο.

Επ’ αφορμή της κυκλοφορίας του βιβλίου, θα ήθελα να εκφράσω και πάλι την ευγνωμοσύνη μου προς το Newshub, καθώς και προς τον Κωστή Δαμαβολίτη, ο οποίος μεταξύ άλλων επιμελείται με απαράμιλλη επιμονή και υπομονή τη στήλη «Απόψεις» της ιστοσελίδας.