Η ψυχολογία της εγκύου και η σχέση της με το έμβρυο

Θα πρέπει να έχουμε κατά νου, το πόσο σημαντικό είναι να προσέχει μια γυναίκα, κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης της. Οι αλλαγές που θα υποστεί αυτή την περίοδο είναι πολλές. Αφενός το σώμα της εγκύου αλλάζει, οι ορμόνες αλλάζουν , υπάρχουν διακυμάνσεις στην διάθεση της, την όρεξη της και υπάρχει έντονη κυκλοθυμία. Αφετέρου υπάρχουν και ψυχολογικές αλλαγές, και η ψυχολογική της διάθεση επηρεάζει άμεσα το έμβρυο, αυτό έχει φανεί μέσα από έρευνες. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι γυναίκες που κυοφορούν και δεν προσέχουν τον εαυτό τους δηλαδή την πρόσληψη υγιεινών τροφών τόσο όσο και την ψυχολογική τους διάθεση, αυξάνουν τις πιθανότητες ώστε το παιδί τους να αποκτήσει τόσο ψυχικές ασθένειες όσο και μαθησιακές δυσκολίες. Το έντονο άγχος της εγκύου μπορεί να έχει συνέπειες για το παιδί όπως είναι τα προβλήματα συμπεριφοράς αλλά και η συναισθηματική ανισορροπία. Φαίνεται ότι το τρίτο τρίμηνο είναι πολύ σημαντικό και αν η έγκυος αγχώνεται συνεχώς υπάρχει η πιθανότητα το παιδί να αποκτήσει προβλήματα συγκέντρωσης.

Πιο συγκεκριμένα, η ορμόνη κορτικόεκλυτίνη, η οποία  εκκρίνεται από τον πλακούντα, όταν η έγκυος έχει έντονη ψυχολογική πίεση, έχει συνδεθεί με την πρόκληση πρόωρου τοκετού. Η έγκυος είναι απαραίτητο να λαμβάνει ψυχολογική στήριξη, αυτό θα βοηθήσει τόσο για εκείνη όσο και  το έμβρυο. Δεν είναι πάντα εφικτό η έγκυος να αναστείλει το άγχος της καθώς είναι πολλά τα θέματα που πρέπει να διαχειριστεί  τόσο σε ψυχολογικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο. Προφανώς υπάρχουν πρακτικές ανησυχίες όπως η οικονομική κατάσταση και τι σημαίνει για την οικογένεια  η έλευση νέου μέλους. Έτσι όταν η ένταση του συναισθήματος είναι εκτός του ελέγχου της, τότε θα  υπάρχουν και άλυτα θέματα στην καθημερινότητά της και τις σχέσεις της τα οποία μάλλον προϋπήρχαν της εγκυμοσύνης.  

Η εγκυμοσύνη μπορεί να είναι κάτι πολύ ευχάριστο αλλά ταυτόχρονα και πολύ στρεσογόνο γι' αυτό και η γυναίκα μπορεί να βιώσει παράλληλα πολλά συναισθήματα. Αυτό που συνήθως λένε οι σύμβουλοι στις γυναίκες που ανησυχούν για την διάθεση και την ψυχολογία τους, είναι ότι θα τους βοηθήσει πολύ  να αναγνωρίζουν τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους, και να βρουν χώρο και χρόνο για να μιλήσουν για αυτά αλλά και να τα επεξεργαστούν χωρίς φόβο και συμπεριφορές απομόνωσης. Στο 2ο τρίμηνο συνήθως αρχίζουν και σκέφτονται και φοβόνται ότι δεν θα είναι καλές στον ρόλο τους ως μητέρες λόγω του όγκου των ευθυνών αυτού του ρόλου. Προς το τέλος της εγκυμοσύνης και πλησιάζοντας στο τοκετό, ανησυχούν  για την διαδικασία  του τοκετού  και τους πόνους που θα έχουν αλλά και για οτιδήποτε πιθανό να μην πάει καλά τότε.

Το γεγονός ότι αισθάνονται ότι δεν ελέγχουν την κατάσταση ως κάτι το φυσιολογικό, επιφέρει σκέψεις φόβου γι αυτό και θα πρέπει να συμβουλεύονται τους ειδικούς και να τις βοηθάνε  να αναγνωρίσουν κατά πόσο αυτός ο φόβος είτε θα τις αφήσει να μπλοκάρει το μυαλό τους είτε θα προσπαθήσουν να τον διαχειριστούν. Σαφώς και το εποικοδομητικό  άγχος τους είναι φυσιολογικό καθώς αυτό θα βοηθήσει την μητέρα να κρατάει το μωρό ασφαλές, να νοιάζεται για αυτό και να το προστατεύσει αφού γεννηθεί. Όμως οι περαιτέρω αγχωτικές σκέψεις δεν βοηθάνε. Σύμφωνα με  έρευνες, το ανοσοποιητικό σύστημα νεογνών που γεννήθηκαν από μητέρες με υψηλά επίπεδα άγχους κατά την εγκυμοσύνη, παρουσίασαν φτωχή ανταπόκριση στον εμβολιασμό συγκριτικά με μωρά από πιο χαλαρές μητέρες. Αν μια γυναίκα λοιπόν εν γένει και προ της εγκυμοσύνης ήταν αγχώδης τύπος, έχει περισσότερες πιθανότητες να είναι έτσι και κατά την εγκυμοσύνη, καθώς τα υψηλά επίπεδα στρες παραμένουν υψηλά.

 Η επιλόχειος περίοδος είναι ιδιαιτέρως ευάλωτη στιγμή για τις γυναίκες, ιδίως για κατάθλιψη. Ο κίνδυνος μπορεί να αυξηθεί λόγω της δραματικής πτώσης των οιστρογόνων και της προγεστερόνης μετά τον τοκετό διότι η μητέρα μπορεί να μην κοιμάται ή να τρώει καλά. Το 80% των νέων μητέρων μετά τον τοκετό νοιώθουν στενοχώρια, άγχος, κυκλοθυμικότητα, είναι ευσυγκίνητες ή αισθάνονται πιεσμένες, δυσκολεύονται να κοιμηθούν και χάνουν την όρεξη τους για τροφή.  Συμπερασματικά αυτή η περίοδος ίσως είναι η δυσκολότερη για την γυναίκα, η ευθύνη μπορεί σε μεγάλο βαθμό να σχετίζεται με την μητέρα αλλά ο ρόλος του πατέρα είναι πολλές φορές ο πλέον απαραίτητος για την ψυχολογική κατάσταση της μητέρας. Όταν δεν υπάρχει ισορροπημένη σχέση και δεν βοηθάει την γυναίκα να αποφύγει τις  ακραίες ανησυχίες, εντάσεις και συναισθηματικές μεταπτώσεις, τότε υπάρχει πολύ μεγάλη πιθανότητα να ξεσπάσει αυτή η σύγκρουση και να μεταφερθεί αυτή η σύγχυση και στεναχώρια  στο παιδί τους.

*Η Δανάη Μπιζιάγκου είναι ψυχολόγος