Ποιοι ήταν οι Hajduk;

(Επιμελείται ο προπονητής μαχητικών αθλημάτων και μαθητής της Ακαδημίας «Λέοντες», Κανακουσάκης Μιχάλης)

Ο όρος Hajduk προέρχεται από την ουγγρική λέξη Hajdú,  στην οποία εμπεριέχεται η λέξη hajtó (βοσκός). Η συγκεκριμένη λέξη χρησιμοποιούνταν για να προσδιορίσει τις ομάδες άτακτων πεζικάριων μαχητών από τον 17ο έως τον 19ο αιώνα στην κεντρική Ευρώπη και ειδικότερα στις περιοχές, που βρίσκονταν υπό την κυριαρχία των Οθωμανών. Συνεπώς, εκείνη την περίοδο υπήρχαν Hajduk από χώρες όπως είναι η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Σερβία, η Ελλάδα και η Ρουμανία.

Επιπλέον, είναι γεγονός ότι στην Ουγγαρία υπάρχει μια περιοχή που ονομάζεται Hajdú (γνωστή ως Hajdúság). Αυτό το μέρος ήταν το προπύργιο των Ούγγρων πολεμιστών Hajdú (Hajduk) τον 17ο αιώνα. Βρίσκονταν ανάμεσα στο Βασίλειο της Ουγγαρίας, το Πριγκιπάτο της Τρανσυλβανίας και στα ουγγρικά εδάφη που κατείχαν οι Οθωμανοί. Ήταν ένα ιδανικό μέρος για τους Ούγγρους Hajduk, που είχαν χάσει τις οικογένειες και τις περιουσίες τους από τις θηριωδίες των Οθωμανών και ουδέποτε πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους στην Οθωμανική αυτοκρατορία. Οι περισσότεροι Ούγγροι Hajdú ήταν Προτεστάντες, ενώ είχαν στις τάξεις τους ορισμένους εξόριστους, που είχαν λάβει αξιώματα από τους πρίγκιπες της Τρανσυλβανίας που τους τοποθετούσαν σε κάποια περιοχή που ελεγχόταν από τους  Hajdú (πόλη- Hajdú).

Οι Ούγγροι άτακτοι πολεμιστές είχαν ομοιότητες με τους Κοζάκους και τους Martalóc (Λαφυραγωγοί). Η ουγγρική λέξη Martalóc προέρχεται από την Σέρβο-κροατική «martòloz», την τουρκική «martolos» (Χριστιανός στρατιώτης του Οθωμανικού στρατού) και την ελληνική λέξη «αμαρτωλός». Η διαφορά που είχαν οι Ούγγροι Hajdú με τους Martalóc ήταν ότι, οι τελευταίοι δεν ήταν Προτεστάντες και υπηρετούσαν τόσο τους Ούγγρους όσο τους Οθωμανούς και τους Κροάτες.

Επίσης, στην Ουγγαρία υπήρχαν τρεις κατηγορίες πολεμιστών Hadjuk. Αρχικά, έχουμε τους Hajdús που ανήκαν στην υπηρεσία των πόλεων, των κάστρων, των ευγενών ή του Πρίγκιπα της Τρανσυλβανίας. Στο Βασίλειο της Ουγγαρίας αριθμούσαν 6000 άντρες και βρίσκονταν υπό την ηγεσία άλλων Hadjuk, που εξέλεγαν οι ίδιοι. Ακολουθούν οι Hajdús που ζούσαν σε πόλεις- Hajdú και υπηρετούσαν το Πριγκιπάτο της Τρανσυλβανίας. Η τελευταία κατηγορία είναι οι «ελεύθεροι» Hajdús, που λεηλατούσαν όποια περιοχή ήθελαν χωρίς να τους ενδιαφέρει αν ελεγχόταν από Ούγγρους ή Οθωμανούς.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, οι Ούγγροι Hajdú χαρακτηρίζονταν ως  «Απόστολοι του θανάτου», επειδή φημίζονταν για τη μαχητικότητά τους στα πεδία των μαχών. Επίσης είχαν ένα χαρακτηριστικό κούρεμα, το οποίο προέρχεται από το παρουσιαστικό των Κοζάκων και των Τούρκων, αλλά με κάποιες διαφορές. Είχαν ξυρισμένα κεφάλια και άφηναν μια τούφα μαλλιών. Φημολογείται ότι η εν λόγω τούφα χρησίμευε για να κρατούν τα κεφάλια των εχθρών τους, όταν τους αποκεφάλιζαν, κάτι το οποίο επαληθεύεται από τον θυρεό της πόλης-Hajdú, Hajdúnánás.

Τέλος, στις ευρωπαϊκές περιοχές  που ελέγχονταν από τους Οθωμανούς και ιδιαίτερα στα Βαλκάνια, οι Hajduk ήταν άτακτοι πολεμιστές και κλέφτες, που προστάτευαν τους χριστιανικούς πληθυσμούς από τις θηριωδίες των Οθωμανών, δημιουργώντας σοβαρό πλήγμα στην αυτοκρατορία τους. Επίσης, ο εξοπλισμός τους περιλάμβανε τα εξής όπλα: σπάθη (υπήρχαν διάφορα είδη σπάθης από χώρα σε χώρα), αρκεβούζιο (πυροβόλο όπλο τύπου τυφεκίου), μουσκέτο, ενώ έχουμε σπάνιες περιπτώσεις ορισμένων hajduk που είχαν ένα μικρό τσεκούρι στη ζώνη τους. Αυτό σημαίνει ότι, ο εξοπλισμός των Hajduk της Ουγγαρίας και της υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών, δεν είχε πολλές διαφορές από τον εξοπλισμό των Ελλήνων Κλεφτών και Αρματολών αγωνιστών της Επανάστασης του 1821.

*Ο Παναγιώτης Κλώνος, ειναι μέλος της Ακαδημίας Ιστορικών Ευρωπαϊκών Πολεμικών Τεχνών «Λέοντες» και των Ελλήνων Ελεύθερων Ξιφομάχων (Meyer’s Freifechter Guild).