Από το πατρικό στη συγκατοίκηση: Το κόστος της στέγης διαμορφώνει τα ελληνικά νοικοκυριά

Ενας στους πέντε Ελληνες δηλώνει ότι σχεδιάζει να μετακομίσει μέσα στον επόμενο χρόνο, ενώ ένας στους τρεις δεν αποκλείει ακόμη και τη μετανάστευση στο εξωτερικό, προκειμένου να διασφαλίσει καλύτερη ποιότητα ζωής. Κοινός παρονομαστής πίσω από αυτές τις τάσεις είναι η χαμηλή ικανοποίηση από την τρέχουσα στεγαστική πραγματικότητα, σε συνδυασμό με το όλο και πιο δυσβάσταχτο κόστος στέγασης.

Οπως δείχνει η φετινή πανευρωπαϊκή έρευνα της RE/MAX για τις τάσεις στην κατοικία, οι πιέσεις αυτές αντικατοπτρίζονται πλέον και στη σύνθεση των ελληνικών νοικοκυριών. Οι ενήλικες στην Ελλάδα είναι πιο πιθανό να ζουν με τους γονείς τους (15% έναντι 12% στην Ευρώπη), ενώ η πλειονότητα όσων μένουν ακόμη στο πατρικό (59%) δηλώνει ότι αδυνατεί να ανταποκριθεί στο οικονομικό βάρος είτε της αγοράς είτε της ενοικίασης σπιτιού.

Απεναντίας, οι Ελληνες είναι πιο πιθανό σε σύγκριση με τους Ευρωπαίους να συγκατοικήσουν με τον/την σύντροφό τους (62% έναντι 59% στην Ευρώπη). Σύμφωνα, όμως, με την έρευνα της RE/MAX, η οποία έγινε σε δείγμα 20.000 ενηλίκων σε 22 χώρες της Ευρώπης και την Τουρκία, τα ζευγάρια στην Ελλάδα καθυστερούν περισσότερο να κάνουν αυτό το βήμα, περιμένοντας κατά μέσο όρο τέσσερα χρόνια έναντι τριών στην Ευρώπη. Με άλλα λόγια το πατρικό σπίτι λειτουργεί ως παρατεταμένη «γέφυρα», μέχρις ότου η συγκατοίκηση γίνει οικονομικά εφικτή.

Η οικογενειακή στήριξη, που πέρα από θέμα οικονομικό είναι βέβαια και μέρος της ελληνικής κουλτούρας, αποτυπώνεται έντονα και στην αγορά της πρώτης κατοικίας. Οπως προκύπτει από τα στοιχεία της RE/MAX, το 31% όσων έχουν δικό τους σπίτι το απέκτησε μέσω κληρονομιάς, ενώ το 38% πήρε χρηματικό δώρο. Στην Ευρώπη, τα ποσοστά αυτά είναι αισθητά χαμηλότερα, σε 22% και 26% αντίστοιχα. Αντιθέτως, μόλις ένας στους τέσσερις (25%) αγόρασε σπίτι χωρίς καμία οικογενειακή βοήθεια έναντι 41% σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ως αποτέλεσμα, στην Ελλάδα είναι μικρότερο το μερίδιο όσων έχουν στεγαστικά (10% έναντι 15% στην Ευρώπη), μολονότι το ποσοστό της ιδιοκατοίκησης (63% σύμφωνα με τη RE/MAX) είναι ίσο με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Οσοι δε παίρνουν στεγαστικό τείνουν να το αποπληρώνουν και σε πολύ μεγαλύτερη διάρκεια, τουλάχιστον σε 20 χρόνια, σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Αυτό αντανακλά αφενός την καθυστερημένη είσοδο στην αγορά σπιτιού, αφετέρου τις πιο δύσκολες οικονομικές συνθήκες. 

Οι Ελληνες, εξάλλου, αγοράζουν το πρώτο τους σπίτι αργότερα, κατά μέσο όρο στα 35 έναντι 31 ετών στην υπόλοιπη Ευρώπη.

Υψηλό το κόστος της στέγης

Μέρος του προβλήματος αποδίδεται στο δυσανάλογο κόστος της στέγης. Σύμφωνα με τη RE/MAX πάνω από ένας στους τέσσερις Ελληνες (27%) δηλώνει ότι δυσκολεύεται να καλύψει τα έξοδα του σπιτιού -έναντι 17% στην Ευρώπη- και ακόμα περισσότεροι (34%) αντιμετωπίζουν πρόβλημα με το κόστος ενέργειας, το υψηλότερο ποσοστό ανάμεσα στις 23 χώρες της έρευνας (16% κατά μέσο όρο).

Τουλάχιστον ένας στους δέκα (11%) ξοδεύει πάνω από μισό εισόδημά του στη στέγη, γεγονός που επηρεάζει άμεσα και τα επίπεδα ικανοποίησης. Ειδικότερα, μόλις το 66% των Ελλήνων δηλώνει ικανοποιημένο με την τρέχουσα στεγαστική του κατάσταση, χαμηλότερα από πέρυσι και σημαντικά κάτω από το 77% στην Ευρώπη.

Η οικονομική πίεση συμβάλλει και στο αυξημένο ενδιαφέρον για μετακόμιση: ένας στους πέντε Ελληνες (20%) αναμένει να αλλάξει σπίτι μέσα στον επόμενο χρόνο σε σύγκριση με 17% στην Ευρώπη, ενώ ακόμα περισσότεροι (36%) θα εξέταζαν το ενδεχόμενο να φύγουν στο εξωτερικό, αναζητώντας καλύτερη ποιότητα ζωής. Στους πέντε βασικούς λόγους μετακόμισης περιλαμβάνονται η ανάγκη για περισσότερο χώρο (32%), η αναζήτηση καλύτερου σπιτιού (30%), το χαμηλότερο κόστος (30%), μια πιο ποιοτική περιοχή (27%) και πρακτικοί παράγοντες, όπως η εγγύτητα στη δουλειά (21%). Αξιοσημείωτη είναι η απόκλιση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο ως προς την αναζήτηση καλύτερης ποιότητας σπιτιού και χαμηλότερων εξόδων, με διαφορά +12% και +9% αντίστοιχα.