ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ: Το «δώρο» του Αλέξη Τσίπρα στον Νίκο Ανδρουλάκη και η μάχη για την Κεντροαριστερά

Ο Αλέξης Τσίπρας «έριξε τη σέντρα» του αναμενόμενου από καιρό νέου πρωσοποπαγούς κόμματός του το βράδυ της Τρίτης 26 Μαΐου με σκηνικό τη φωταγωγημένη Ακρόπολη. Η κίνησή του δεν ήταν προφανώς έκπληξη για κανένα. Ωστόσο, μόνο μετά την πλήρη εμφάνισή της μπορεί να ξετυλιχτεί το ντόμινο των κινήσεων των υπόλοιπων παικτών του πολιτικού παιχνιδιού. Γιατί είναι προφανές ότι όλοι σχεδόν επηρεάζονται λιγότερο ή περισσότερο με διάφορους τρόπους, άλλοι λιγότερο και άλλοι πολύ περισσότερο προφανώς.

Οι βασικοί διαγκωνισμοί και μετασχηματισμοί σαφέστατα θα αφορούν τον χώρο αριστερότερα του Κέντρου, με όρους κλασικής πολιτικής γεωγραφίας. Η Κεντροαριστερά και η Αριστερά βρίσκονται ήδη σε αναβρασμό, αν όχι και σε εκνευρισμό, όπως είναι αναμενόμενο. Ωστόσο, αντίθετα με ό,τι είχαμε μέχρι πρότινος όλοι καταλάβει, ο πρώην πρωθυπουργός δεν επικύρωσε εμφατικά την επανατοποθέτησή του σε μια βάση περισσότερο πολυσυλλεκτική. Αντίθετα, ίσως επειδή τα μέχρι αποτελέσματα από το "άνοιγμα" κρίθηκαν πενιχρά, η ίδια η παρουσία και ο λόγος του Αλέξη Τσίπρα, αλλά και η πολιιτκή και επικοινωνιακή ταυτότητα του νέου κόμματος τον επανέφεραν σετο πολύ καλά γνώριμο και βολικό ίσως πλαίσιο μιας «πληθυντικής» Αριστεράς.

Η αγωνία του ΠΑΣΟΚ

Σε αυτή την παραδοσιακά μεγάλη πολιτική αρένα -της Κεντροαριστεράς πρωτίστως- όπου κάποτε δέσποζε με μεγαλειώδη τρόπο, πασχίζει να συγκροτηθεί ως κυρίαρχος αντιπολιτευτικός πόλος εδώ και σχεδόν τρία χρόνια το ΠΑΣΟΚ του Νίκου Ανδρουλάκη. Χωρίς φοβερή επιτυχία στην εξέλιξή του, καταφέρνει μεν να παράγει μια θεσμικού πλαισίου παραγωγική κοινοβουλευτική πολιτεία, πλην όμως δεν μπορεί να σπάσει το φράγμα του αδύναμου διψήφιου ποσοστού. Η αδυναμία αυτή προκάλεσε ήδη μια φορά την αμφισβήτηση του προέδρου και τις εσωκομματικές εκλογές, στις οποίες κυριάρχησε άνετα.

Η επανεκλογή του όμως δεν σίγησε τους ψιθύρους ή και φωνές ανησυχίας για την προοπτική του κόμματος ως δύναμη εξουσίας. Προφανώς λόγω της καθήλωσης στα συγκεκριμένα ποσοστά, αυτό που γλαφυρά ο Παύλος Γερουλάνος είχε χαρακτηρίσει «κολλημένη βελόνα», προφητεύοντας ότι όταν έρθει η ώρα της επαναφοράς Τσίπρα, το ΠΑΣΟΚ θα έχει σοβαρό πρόβλημα ενδεχομένως. Όπερ ακριβώς και γίνεται τώρα. Ήδη με την ανακοίνωση της ημερομηνίας στην οποία θα γινόταν η δημοσιοποίηση της ταυτότητας και της ιδρυτικής διακήρυξης της ΕΛΑΣ, το «κόμμα Τσίπρα» άρχισε να καταγράφεται κανονικά στις δημοσκοπήσεις, οι οποίες θα πάρουν φωτιά εννοείται το επόμενο διάστημα. Και όχι μόνο να καταγράφεται, αλλά να εκθρονίζει το ΠΑΣΟΚ από τη δεύτερη θέση.

Η καταγραφή αυτής της δημοσκοπικής τάσης, την οποία οι περισσότεροι πιθανολογούσαν, δεν έρχεται τόσο γιατί ο νέος πολιτικός φορέας αντλεί σημαντικές δυνάμεις απευθείας από το ΠΑΣΟΚ. Αυτό ασφαλώς θα γίνει, αλλά εντέλει σε ένα μικρό βαθμό πιθανότατα, γιατί οι ψηφοφόροι που έφεραν το ΠΑΣΟΚ στα σημερινά του ποσοστά είχαν απορρίψει ως εναλλακτική τον Αλέξη Τσίπρα ήδη το 2023. Η δημοσκοπική απώλεια της δεύτερης θέσης, που ενδέχεται να έχει δυσάρεστες συνέπειες για την ψυχολογία στη Χαριλάου Τρικούπη, έρχεται γιατί πολύ απλά ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ συναθροίζει με σχετική άνεση το μεγαλύτερο τουλάχιστον μέρος από τους πολίτες που τον είχαν επιλέξει ακριβώς σε εκείνο τον ρόλο, κάνοντας και το 2023 τον βαριά πληγωμένο ΣΥΡΙΖΑ αξιωματική αντιπολίτευση. Η ολοκλήρωση της πολιτικής περιφοράς του Αλέξη Τσίπρα γύρω από τον εαυτό του, φέρνει όλους αυτούς τους ψηφοφόρους σε τροχιά σύγκλισης ή τουλάχιστον ισχυρής συμπάθειας με την νεοβάπτιστη ΕΛΑΣ.

Το «δώρο» Τσίπρα στον Νίκο Ανδρουλάκη

Οι πολιτικές επιλογές ως εκ τούτου για το ΠΑΣΟΚ μόνο απεριόριστες δεν είναι. Είναι σαφές ότι για να έχει ελπίδες έστω να διατηρήσει τη δεύτερη θέση σε πολιτική δύναμη -για να μην πούμε και την τρίτη, επειδή στα ίδια ποσσοτά περίπου έρχεται να πλασαριστεί σε κάποιες δημοσκοπήσεις ήδη η "Ελπίδα για τη Δημοκρατία" της Μαρίας Καρυστιανού- πρέπει να συγκρουστεί με τον Αλέξη Τσίπρα. Σε αυτή τη βάση, της αναπόφευκτης σύγκρουσης των δύο διεκδικητών της δεύτερης θέσης στα «Μαρμαρένια Αλώνια» της Κεντροαριστεράς, ο ΑΛέξης Τσίπρας προσέφερε με το «καλησπέρα» ένα ανέλπιστο δώρο στον ανταπαιτητή της «προοδευτικής παράταξης».

Όλο το προηγούμενο διάστημα, από την αποχώρησή του από τον ΣΥΡΙΖΑ και μέχρι τώρα, ο Αλέξης Τσίπρας έκανε ό,τι μπορούσε προκειμένου να αποσυνδεθεί από τα σημαίνοντα και σημαινόμενα της Αριστεράς, από τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ και την συνολική ταυτότητα και πολιτεία του δηλαδή, κατήγγειλε ουσιαστικά το μεγαλύτερο μέρος των στελεχών και συνεργατών του και κινήθηκε σε τόνους επικοινωνιακούς σαφώς πιο πολυσυλλεκτικούς από το στενό κοστούμι της Αριστεράς. Όλα αυτά το βράδυ της Τρίτης φαίνεται ότι κατά το κοινώς λεγόμενο «πήγαν κουβά».

Το όνομα του κόμματος περιέχει με απόλυτο και προσδιοριστικό τρόπο την Αριστερά, το ακρωνύμιο παραπέμπει ευθέως στην ενδοπαραταξιακή ένδοξη μνήμη της ένοπλης κομμουνιστικής αντίστασης κατά την Κατοχή και το σήμα έχει επίσης ομοίως αναφορά στις πιο εναλλακτικές εκδοχές της κομμουνιστικής αισθητικής. Όλα μαζί επανατοποθετούν τον Αλέξη Τσίπρα ουσιαστικά στον τόπο από όπου ξεκίνησε αυτή τη διαδικασία πολιτικής επανεφεύρησης του εαυτού του. 

Όλα αυτά αυτομάτως σε μεγάλο βαθμό ακυρώνουν την προηγούμενη προσπάθεια και το υποδόριο αφήγημα της πολυσυλλεκτικής απεύθυνσης και στρέφουν ξανά τον πρώην πρωθυπυργό στο γνωστό παραδοσιακό του ακροατήριο, απέναντι στο οποίο νιώθει αρκετά βολικά ασφαλώς. Το οποίο μπορεί να μη είναι προφανώς το 4 ή 5% της παλιάς εναλλακτικής Αριστεράς, αλλά από πουθενά δεν προκύπτει ουσιωδώς μεγαλύτερο από το 17%+ των εκλογών του 2023 και οπωσδήποτε δεν μπορεί να οδηγήσει σε ποσοστά πέριξ ή και άνω του 30%, δηλαδή σε τροχιά κυβερνησιμότητας. Κοινώς μπορεί να συγκρατήσει κάποιους κεντροαριστερούς ο Αλέξης Τσίπρας αλλά αυτοί εντέλει θα είναι και πάλι οι «βαμμένοι» και πιστοί του ακόλουθοι.

Αυτή η εξέλιξη είναι δώρο στον Νίκο Ανδρουλάκη. Απελευθερώνει αμέσως και με ουσιαστικό τρόπο, σε βασικό δηλαδή επίπεδο, ένα καθόλου ευκαταφρόνητο κομμάτι ψηφοφόρων που δεν μπορούν να συνδεθούν ψυχικά με την Αριστερά ή δεν εγκρίνουν τη διακυβέρνηση της "Πρώτης Φοράς Αριστερά", αλλά ταυτόχρονα δεν συμπαθούν τον Κυριάκο Μητσοτάκη και τη δική του διακυβέρνηση και είναι πρόθυμοι να στέρξουν σε πολιτική αλλαγή. Είτε αυτοπροσδιορίζονται ως κεντρώοι, είτε ως κεντροαριστεροί ή σοσιαλιστές, είτε και πιο γενικά ακόμα ως προοδευτικοί, αυτοί πολίτες έχουν αφετηριακά πολύ μικρές πιθανότητες να στραφούν στην ΕΛΑΣ.

Έτσι το ΠΑΣΟΚ μπορεί -και προφανώς πρέπει- να τους διεκδικήσει ισχυρά. Και με αυτούς, με τη δική τους ενίσχυση, να «χτυπήσει στα ίσια» τον Αλέξη Τσίπρα, όχι μόνο για τη δεύτερη θέση αλλά και για την ανάδειξη σε κυβερνητική εναλλακτική. Αυτό όμως έρχεται με κάποιες προϋποθέσεις. Είναι σαφές ότι για αυτούς τους πολίτες η καταγγελτική αντιπολίτευση δεν αρκεί ή δεν είναι θελκτική. Δίνουν περισσότερη σημασία στη δομική κριτική και τις ουσιστικές προτάσεις. Είναι απολύτως ξεκάθαρο ότι αν το ΠΑΣΟΚ εγκλωβιστεί σε ένα διαγωνισμό ρητορικής με τον κ.Τσίπρα, δεν έχει καμία ελπίδα να τους φέρει κοντά του. Η μόνη επιλογή είναι ο Νίκος Ανδρουλάκης να στραφεί όχι προφανώς σε επιείκεια απέναντι στην κυβερνητική παραταξη, αλλά σε λόγο προγραμματικό και δημιουργικό.

Μόνο αν το ΠΑΣΟΚ καταθέσει ρεαλιστικό και ολοκληρωμένο πρόγραμμα και εγγυηθεί την κυβερνητική προοπτική της χώρας, μόνο αν απομακρυνθεί από οτιδήποτε μπορεί να το συγχρωτίζει με τις αφοριστικές και ανέξοδες κορόνες τόσο του κόμματος Καρυστιανού, όσο σε ένα βαθμό του κόμματος Τσίπρα, αποδεικνύοντας στην πράξη ότι είναι κόμμα θεσμικό και όχι προσωποκεντρικό, δημιουργικό και όχι καταγγελτικό, ότι έχει πολιτική πρόταση άλλης πολιτικής ή καλύτερης πολιτικής, τότε μόνο έχει βάσιμες ελπίδες να συνδεθεί με αυτό το επιπλέον κοινό που επιφυλακτικά προς το παρόν απέχει διακριτικά και να το φέρει στην πολιτική του προσπάθεια. Διαφορετικά θα συνεχίσουν να απέχουν ή ακόμα χειρότερα για τους μονομάχους της Κεντροαριστεράς θα πειστούν σε ένα βαθμό να κλείσουν τη μύτη και να ψηφίσουν Μητσοτάκη.