Η ΕΛ.Α.Σ. ανοίγει μέτωπο με την κυβέρνηση για την «μαύρη τρύπα» των 14.000 σπιτιών

Μια ακόμη εστία πολιτικής πίεσης γύρω από το στεγαστικό επιχειρεί να δημιουργήσει η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.), βάζοντας στο στόχαστρο το πρόγραμμα «Ανακαίνιση Κατοικίας» και, κυρίως, την κυβερνητική εξαγγελία για επιστροφή 25.000 κλειστών κατοικιών στην αγορά.

Με την προθεσμία υποβολής αιτήσεων επιλεξιμότητας να εκπνέει στις 31 Αυγούστου, η ΕΛ.Α.Σ. αντιπαραβάλλει στον κυβερνητικό πήχη τα περίπου 9.000 ακίνητα για τα οποία έχουν μέχρι στιγμής εκδοθεί Βεβαιώσεις Επιλεξιμότητας. Ακόμη και η εκτίμηση ότι ο αριθμός μπορεί να φτάσει τελικά τις 11.000 αφήνει, σύμφωνα με την αντιπολιτευτική ανάγνωση, τουλάχιστον 14.000 κατοικίες έξω από τον αρχικό στόχο του προγράμματος «Ανακαίνιση Κατοικίας».

Η χρονική στιγμή της παρέμβασης δεν είναι τυχαία. Η ΕΛ.Α.Σ. θέλει να κλείσει πολιτικά την πρώτη φάση του προγράμματος προτού κλείσει διοικητικά η πλατφόρμα, αποδίδοντας εκ των προτέρων στην κυβέρνηση την ευθύνη για τη μεγάλη απόσταση ανάμεσα στις προσδοκίες και στη συμμετοχή.

Ο αριθμός που αλλάζει την κυβερνητική εξίσωση

Ο πυρήνας της κριτικής βρίσκεται στο ποσοστό κάλυψης του στόχου. Εάν εκδοθούν τελικά 11.000 βεβαιώσεις, το πρόγραμμα θα έχει φτάσει, στην καλύτερη περίπτωση, στο 44% των 25.000 κατοικιών που είχαν τεθεί ως πολιτικός πήχης.

Ακόμη και αυτό το ποσοστό, όμως, δεν αντιστοιχεί σε πραγματικό αποτέλεσμα στην αγορά. Οι Βεβαιώσεις Επιλεξιμότητας αποτελούν μόνο την είσοδο στη διαδικασία. Δεν σημαίνουν ότι εγκρίθηκε η χρηματοδότηση, ότι έγιναν οι εργασίες ή ότι το ακίνητο κατοικήθηκε ή διατέθηκε προς μίσθωση.

Σε αυτήν ακριβώς τη διαφορά επενδύει πολιτικά η ΕΛ.Α.Σ. Επιχειρεί να αποσυνδέσει την κυβερνητική επικοινωνία από τον αριθμό των αρχικών αιτήσεων και να μεταφέρει το βάρος στο τελευταίο στάδιο. Πόσα κλειστά σπίτια θα έχουν πράγματι ανακαινιστεί και επιστρέψει στην αγορά.

Βεβαίωση επιλεξιμότητας δεν σημαίνει ανοιχτό σπίτι

Μετά τον πρώτο διοικητικό έλεγχο ακολουθούν η αίτηση χρηματοδότησης, η αξιολόγηση, η υπαγωγή στο πρόγραμμα, η εκτέλεση των εργασιών και η ολοκλήρωση της επένδυσης. Σε κάθε ένα από αυτά τα στάδια είναι πιθανό να υπάρξουν καθυστερήσεις, απορρίψεις ή αποχωρήσεις δικαιούχων.

Η τελική επίδοση, επομένως, μπορεί να είναι χαμηλότερη ακόμη και από τις 11.000 κατοικίες του ευνοϊκότερου σεναρίου. Η ΕΛ.Α.Σ. ζητά γι’ αυτό να δημοσιοποιούνται κάθε μήνα διακριτά στοιχεία. Πόσες βεβαιώσεις εκδόθηκαν, πόσες αιτήσεις χρηματοδότησης υποβλήθηκαν, πόσες εγκρίθηκαν, πόσες ανακαινίσεις ολοκληρώθηκαν και πόσα ακίνητα επανήλθαν τελικά σε χρήση.

Το αίτημα για αναλυτική δημοσιοποίηση των αριθμών έχει σαφή πολιτική στόχευση. Εάν γίνει αποδεκτό, η αποτελεσματικότητα του προγράμματος δεν θα κρίνεται πλέον από τις αιτήσεις ή τις βεβαιώσεις, αλλά από το πραγματικό νέο οικιστικό απόθεμα που δημιουργεί.

Τα 279 εκατ. ευρώ και η μάχη για την προσφορά

Δεύτερο μέτωπο αποτελεί η κατανομή των 479,8 εκατ. ευρώ του συνολικού προϋπολογισμού. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Αμαλίας, περίπου 200,8 εκατ. ευρώ δεσμεύονται αποκλειστικά για κλειστές κατοικίες, ενώ σχεδόν 279 εκατ. ευρώ μπορούν να χρηματοδοτήσουν και ακίνητα που χρησιμοποιούνται ήδη.

Η ανακαίνιση μιας κατοικούμενης ιδιοκτησίας μπορεί να βελτιώνει τις συνθήκες διαβίωσης και την ενεργειακή της κατάσταση. Δεν προσθέτει, όμως, ένα ακόμη διαθέσιμο σπίτι σε μια αγορά που χαρακτηρίζεται από περιορισμένη προσφορά και υψηλές τιμές. Η ΕΛ.Α.Σ. αξιοποιεί αυτήν την κατανομή για να ενισχύσει τη βασική πολιτική κατηγορία της, ότι η κυβέρνηση κατευθύνει σημαντικούς πόρους χωρίς να εξασφαλίζει ανάλογη αύξηση των διαθέσιμων κατοικιών.

Πρόκειται για τη βαθύτερη διαχωριστική γραμμή που επιχειρεί να χαράξει απέναντι στην κυβερνητική πολιτική. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι επιδοτήσεις, τα χρηματοδοτικά εργαλεία και η τόνωση της ζήτησης και από την άλλη, η πρόταση της ΕΛ.Α.Σ. για μόνιμη ενίσχυση της προσφοράς μέσω δημόσιου και κοινωνικού αποθέματος κατοικιών.

Η πλατφόρμα στο επίκεντρο των καταγγελιών

Η ολομέτωπη επίθεση περνά και από τη λειτουργία της ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Η ΕΛ.Α.Σ. κάνει λόγο για δυσκολίες στις διασταυρώσεις στοιχείων, διοικητικές αστοχίες και αποκλεισμούς πολιτών που δεν συνδέονται με την ουσία των κριτηρίων του προγράμματος.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα κλειστά ακίνητα που αποκτήθηκαν μέσα στο 2026 και, κατά την ανακοίνωση, δεν μπορούν σήμερα να ενταχθούν. Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα ζητά να αλλάξει άμεσα η σχετική πρόβλεψη, υποστηρίζοντας ότι η αδυναμία του πληροφοριακού συστήματος να διαχειριστεί τα συγκεκριμένα στοιχεία δεν πρέπει να αποκλείει τους ιδιοκτήτες.

Παράλληλα, καλεί την κυβέρνηση να επανεξετάσει όλες τις περιπτώσεις στις οποίες η συμμετοχή εμποδίστηκε από τεχνικό ή διοικητικό πρόβλημα.

Πίεση για παράταση και αλλαγή ατζέντας

Η άμεση διεκδίκηση της ΕΛ.Α.Σ. είναι η παράταση της προθεσμίας πέραν της 31ης Αυγούστου. Η παράταση, ωστόσο, δεν παρουσιάζεται ως επαρκής απάντηση. Συνοδεύεται από αιτήματα αλλαγής των όρων, επαναλειτουργίας της πλατφόρμας χωρίς τα σημερινά εμπόδια και διαρκούς λογοδοσίας για την εξέλιξη του προγράμματος.

Πίσω από τις τεχνικές διορθώσεις βρίσκεται μια ευρύτερη πολιτική επιδίωξη: να αναδειχθεί η στεγαστική κρίση σε πεδίο συνολικής αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση. Η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να εμφανιστεί όχι μόνο ως δύναμη ελέγχου ενός προβληματικού προγράμματος, αλλά ως φορέας διαφορετικού μοντέλου στεγαστικής πολιτικής, με μεγαλύτερο ρόλο για το κράτος, την αυτοδιοίκηση και την κοινωνική οικονομία.

Η τελική πολιτική αποτίμηση, πάντως, θα γίνει όταν φανεί πόσες από τις σημερινές βεβαιώσεις θα φτάσουν μέχρι το τέλος της διαδρομής. Διότι η κυβέρνηση έχει θέσει τον πήχη σε 25.000 ανοιχτά σπίτια και όχι σε 25.000 αιτήσεις, φακέλους ή διοικητικές εγκρίσεις.