Πισίνες χωρίς δίχτυ ασφαλείας: 21 νεκροί σε πέντε χρόνια, τι δείχνουν τα στοιχεία του Safe Water Sports

Μέσα σε πέντε χρόνια 71 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε πισίνες, ποτάμια, λίμνες και άλλους χώρους όπου άνθρωποι κάνουν δραστηριότητες στο νερό.

Από αυτούς, οι 21 πέθαναν σε περιστατικά που συνδέονταν με πισίνες και άλλες δραστηριότητες αναψυχής και από αυτούς οι 16 την ώρα της κολύμβησης.

Τα στοιχεία της Safe Water Sports για την περίοδο 2021-2025 αποτυπώνουν μια εικόνα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.

Οι κανόνες ασφαλείας για τις πισίνες

Η τραγωδία στην Πάρο, με τον θάνατο του τετράχρονου παιδιού σε πισίνα επιχείρησης, έφερε ξανά στο προσκήνιο το ερώτημα εάν οι κανόνες ασφαλείας που ισχύουν σήμερα είναι αρκετοί και, κυρίως, εάν εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο σε όλους τους χώρους όπου υπάρχει πισίνα.

Συνολικά, κατά την πενταετία 2021-2025 καταγράφηκαν 71 θανατηφόρα ατυχήματα στα εσωτερικά ύδατα, δηλαδή κατά μέσο όρο 14 κάθε χρόνο. Από τα θύματα, το 57% ήταν άνδρες, κατά μέσο όρο 8 ετησίως, και το 43% γυναίκες, κατά μέσο όρο 6 ετησίως.

Η πορεία των περιστατικών δεν ήταν ίδια κάθε χρόνο. Το 2021 καταγράφηκαν 16 θάνατοι, το 2022 ο αριθμός αυξήθηκε στους 22, ενώ το 2023 και το 2024 περιορίστηκε στους 7 ανά έτος. Το 2025 καταγράφηκε νέα μεγάλη αύξηση, με 19 θανάτους.

Από τα 71 θανατηφόρα ατυχήματα, το 44%, δηλαδή κατά μέσο όρο 6 περιστατικά ετησίως, αφορούσε ακούσιο πνιγμό σε μη δραστηριότητα αναψυχής. Το 22%, κατά μέσο όρο 3 ετησίως, συνδεόταν με πνιγμό κατά τη διάρκεια κολύμβησης, το 17%, δηλαδή κατά μέσο όρο 2 περιστατικά, αποδόθηκε σε αυτοκτονία, το 6%, κατά μέσο όρο 1 περιστατικό, σε πνιγμό κατά την απόπειρα παράνομης εισόδου στη χώρα, το 4%, κατά μέσο όρο 1 περιστατικό, σε θανάσιμο τραυματισμό σε μη δραστηριότητα αναψυχής και το 7%, κατά μέσο όρο 1 περιστατικό, σε πνιγμό κατά τη διάρκεια δραστηριότητας αναψυχής.

Από το σύνολο των 71 θανάτων, οι 21, ποσοστό 30%, συνδέονταν με δραστηριότητες αναψυχής, ενώ οι υπόλοιποι 50, ποσοστό 70%, αφορούσαν περιπτώσεις που δεν σχετίζονταν με τέτοιου είδους δραστηριότητες.

Στην κατηγορία των δραστηριοτήτων αναψυχής, ο απολογισμός της πενταετίας είναι 21 νεκροί, με τον μέσο όρο να φτάνει τους 4 ετησίως. Ανά έτος, το 2021 καταγράφηκαν 6 θανατηφόρα ατυχήματα, το 2022 σημειώθηκαν 7, το 2023 μειώθηκαν στα 3, το 2024 στα 2 και το 2025 καταγράφηκαν 3. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο βρίσκεται στο πώς έχασαν τη ζωή τους αυτοί οι άνθρωποι. Από τους συνολικά 21 θανάτους σε δραστηριότητες αναψυχής, οι 16, ποσοστό 76%, ήταν πνιγμοί κατά τη διάρκεια κολύμβησης.

Οι υπόλοιποι 5, ποσοστό 24%, αφορούσαν θανατηφόρα ατυχήματα πολιτών που συμμετείχαν σε δραστηριότητες αναψυχής ή σπορ, όπως ψάρεμα και rafting.

Μία στις δύο τραγωδίες σε πισίνα ξενοδοχείου

Από τα στοιχεία της Safe Water Sports προκύπτει ότι το 50% των θανάτων που συνδέονταν με δραστηριότητες αναψυχής καταγράφηκε σε κολυμβητικές δεξαμενές ξενοδοχείων. Το 25% των θανάτων σημειώθηκε σε ποτάμια και ακόμη ένα 25% σε λίμνες.

Η εικόνα είναι χαρακτηριστική με τις πισίνες ξενοδοχειακών εγκαταστάσεων να συγκεντρώνουν μόνες τους ποσοστό θανάτων ίσο με εκείνο που καταγράφεται συνολικά σε ποτάμια και λίμνες.

Το εύρημα αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε θάνατος σε πισίνα οφείλεται σε ελλιπή επιτήρηση ή σε απουσία ναυαγοσώστη. Οι συνθήκες κάθε περιστατικού είναι διαφορετικές και πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά. Δείχνει όμως ότι οι πισίνες αποτελούν σημαντικό πεδίο κινδύνου και ότι η πρόληψη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως τυπική διαδικασία.

Ο πρόεδρος του Safe Water Sports, Παναγιώτης Πασχαλάκης, μιλώντας στο ieifimerida θεωρεί ότι ακριβώς αυτή η εικόνα επιβάλλει αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η ασφάλεια στις πισίνες. «Δεν μπορεί να υπάρχει διαφορετικό επίπεδο προστασίας ανάλογα με το πού βρίσκεται μια πισίνα. Ο άνθρωπος που μπαίνει στο νερό έχει την ίδια ανάγκη για άμεση βοήθεια είτε βρίσκεται σε ξενοδοχείο είτε σε ένα beach bar ή σε άλλο χώρο αναψυχής. Αυτό που χρειάζεται είναι ένα κοινό και σαφές επίπεδο ασφάλειας για όλους», σημειώνει.

Ένας νόμος από το 1973 για μια εντελώς διαφορετική εποχή

Για τις πισίνες που δεν ανήκουν σε τουριστικά καταλύματα, μεταξύ άλλων εκείνες που βρίσκονται σε χώρους εστίασης και αναψυχής και σε άλλες εγκαταστάσεις δημόσιας χρήσης, το βασικό κανονιστικό πλαίσιο παραμένει η Υγειονομική Διάταξη Γ1/443/1973.

Πρόκειται για ένα πλαίσιο ηλικίας άνω των 50 ετών, το οποίο προβλέπει επόπτες ασφαλείας, προσωπικό εκπαιδευμένο στη διάσωση και την ανάνηψη, σωστικά μέσα και σειρά άλλων μέτρων ασφαλείας. Ο κ. Πασχαλάκης επισημαίνει ότι η πραγματικότητα των σημερινών χώρων αναψυχής έχει αλλάξει δραματικά σε σχέση με την εποχή κατά την οποία θεσπίστηκε η συγκεκριμένη διάταξη. «Μιλάμε για κανόνες που δημιουργήθηκαν πριν από περισσότερα από 50 χρόνια. Οι βασικές αρχές προστασίας παραμένουν χρήσιμες, όμως σήμερα υπάρχουν διαφορετικές επιχειρήσεις, διαφορετικές απαιτήσεις και πολύ περισσότερες μορφές οργανωμένης αναψυχής. Χρειάζεται επομένως ένα σύγχρονο πλαίσιο που να καλύπτει με τον ίδιο τρόπο όλους τους χώρους δημόσιας χρήσης», λέει.

Για τα τουριστικά καταλύματα, το πλαίσιο είναι νεότερο. Το 2020, με το άρθρο 46 του Ν. 4688/2020, προβλέφθηκε υποχρεωτικά τουλάχιστον ένας απόφοιτος Σχολής Ναυαγοσωστικής Εκπαίδευσης, με ισχύουσα πιστοποίηση ναυαγοσώστη πισίνας ή άδεια ναυαγοσώστη από Λιμενική Αρχή.

Παράλληλα, καθορίζονται συγκεκριμένοι όροι παρουσίας ή ετοιμότητας του ναυαγοσώστη ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του καταλύματος και της πισίνας.

Η διαφορετική αντιμετώπιση είναι, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Safe Water Sports, ένα από τα σημεία που πρέπει να εξεταστούν. «Η προστασία μιας ανθρώπινης ζωής δεν θα έπρεπε να εξαρτάται από το αν η πισίνα βρίσκεται μέσα σε ξενοδοχείο, σε beach bar ή σε άλλη επιχείρηση. Η ανάγκη για ασφαλή επιτήρηση είναι η ίδια και γι' αυτό θεωρούμε ότι χρειάζεται ένα ενιαίο πλαίσιο», αναφέρει.

Τι άλλαξε το 2021

Ο Μάριος Μυρωνάκης, πρόεδρος της Ένωσης Σχολών Ναυαγοσωστικής, εξηγεί ότι το 2021 έγινε μια προσπάθεια να ενισχυθούν οι απαιτήσεις ασφαλείας στις πισίνες. Η νέα ρύθμιση προέβλεπε την παρουσία εκπαιδευμένων και σωστά εξοπλισμένων ναυαγοσωστών, με τον απαραίτητο εξοπλισμό, μεταξύ άλλων και απινιδωτή.

Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, δεν έμεινε χωρίς αντιδράσεις από τον επιχειρηματικό κόσμο και τελικά διατηρήθηκαν εξαιρέσεις. Σε καταλύματα και επιχειρήσεις που διαθέτουν κάτω από 50 δωμάτια και η πισίνα έχει βάθος μικρότερο από 1,5 μέτρο, η επιτήρηση μπορεί να γίνεται από επόπτη και όχι από ναυαγοσώστη. Ο κ. Μυρωνάκης επισημαίνει ότι αυτή η διαφορά δεν είναι απλώς τυπική. «Ο ναυαγοσώστης είναι άνθρωπος που έχει περάσει συγκεκριμένη εκπαίδευση και έχει μάθει πώς θα αντιδράσει όταν κάποιος κινδυνεύσει μέσα στο νερό. Ο επόπτης δεν έχει κατ’ ανάγκη αυτή την εξειδίκευση. Επομένως, δεν είναι το ίδιο πράγμα η παρουσία ενός εκπαιδευμένου διασώστη με την παρουσία ενός εργαζομένου που έχει αναλάβει να παρακολουθεί την πισίνα», αναφέρει στο iefimerida.

Και εκεί ακριβώς βρίσκεται, σύμφωνα με τον ίδιο, ένα από τα βασικά προβλήματα. «Το κρίσιμο δεν είναι απλώς να υπάρχει ένας άνθρωπος κάπου κοντά στην πισίνα. Πρέπει να υπάρχει πραγματική και συνεχής παρακολούθηση και δυνατότητα άμεσης αντίδρασης. Σε ένα περιστατικό πνιγμού τα περιθώρια χρόνου είναι ελάχιστα», σημειώνει.

Οι ηλικίες των θυμάτων και οι ώρες που πρέπει να χτυπούν καμπανάκι

Σύμφωνα με τα στοιχεία από τη ΜΚΟ Safe Water Sports οι μεγαλύτερες ηλικίες είναι η πλέον επιβαρυμένη ομάδα. Από τα κατά μέσο όρο 4 θανατηφόρα ατυχήματα που συμβαίνουν κάθε χρόνο σε δραστηριότητες αναψυχής, το 47% των θυμάτων είναι ηλικίας 60 ετών και άνω.

Ακολουθούν οι ηλικίες 18-59 ετών με 33%, τα παιδιά ηλικίας 7-12 ετών με 10%, ενώ οι ηλικιακές ομάδες 13-17 και 0-6 ετών αντιστοιχούν από 5% η καθεμία. Ο χρόνος κατά τον οποίο συμβαίνουν τα περισσότερα περιστατικά είναι επίσης χαρακτηριστικός.

Ο Ιούλιος είναι ο πιο επικίνδυνος μήνας, καθώς από τα κατά μέσο όρο 4 δυστυχήματα που σημειώνονται κάθε χρόνο σε δραστηριότητες αναψυχής στα εσωτερικά ύδατα, το 29%, δηλαδή κατά μέσο όρο 1 περιστατικό ετησίως, καταγράφεται τον Ιούλιο.

Ακολουθούν ο Ιούνιος και ο Σεπτέμβριος με 21% αντίστοιχα, ο Αύγουστος με 8%, ενώ το υπόλοιπο 22% κατανέμεται στους άλλους μήνες του έτους.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικές είναι οι ώρες. Το χρονικό διάστημα 12:00-18:00 συγκεντρώνει το 54% των θανατηφόρων ατυχημάτων, δηλαδή κατά μέσο όρο 2 για κάθε χρονική περίοδο. Από τις 18:00 έως τις 24:00 καταγράφεται το 27%, από τις 24:00 έως τις 06:00 το 14% και από τις 06:00 έως τις 12:00 μόλις το 5%.

Το Νότιο Αιγαίο στην πρώτη θέση

Στον χάρτη των θανατηφόρων περιστατικών, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου βρίσκεται στην πρώτη θέση την πενταετία 2021-2025, με συνολικά 5 περιστατικά.

Ακολουθεί η Κεντρική Μακεδονία με 4, τα Ιόνια Νησιά με 3, ενώ από 2 περιστατικά καταγράφηκαν σε Θεσσαλία, Δυτική Ελλάδα, Στερεά Ελλάδα και Κρήτη. Στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη καταγράφηκε 1 θανατηφόρο ατύχημα.

Η εθνικότητα των θυμάτων παρουσιάζει επίσης ενδιαφέρον. Οι αλλοδαποί αποτελούν το 62% των θυμάτων και οι Έλληνες το υπόλοιπο 38%.

Ανά έτος, το 2021 καταγράφηκε ένας Έλληνας και 5 αλλοδαποί νεκροί, το 2022 δύο Έλληνες και 5 αλλοδαποί, το 2023 ένας Έλληνας και 2 αλλοδαποί, το 2024 δύο Έλληνες, ενώ το 2025 καταγράφηκαν 2 Έλληνες και 1 αλλοδαπός.

Για το 76% δεν είναι γνωστό ακριβώς τι συνέβη

Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της έρευνας αφορά τις συνθήκες των θανάτων.

Για το 76% των ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους σε δραστηριότητες αναψυχής, οι ακριβείς συνθήκες του δυστυχήματος παραμένουν άγνωστες από την Ελληνική Αστυνομία. Η πλημμελής επίβλεψη ανήλικου θύματος αντιστοιχεί στο 14% των περιπτώσεων, ενώ από 5% αποδίδεται σε παθολογικά αίτια και σε αφύλακτο νερό.

Για τους ανθρώπους του Safe Water Sports, τα δεδομένα αυτά δείχνουν ότι η πρόληψη πρέπει να ξεκινά πολύ πριν από το δυστύχημα. «Η ασφάλεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αφού έχει συμβεί το κακό. Πρέπει να υπάρχει από πριν ένα οργανωμένο σύστημα που να προβλέπει ποιος επιτηρεί, πώς επιτηρεί, ποιος επεμβαίνει και με ποιον εξοπλισμό όταν παρουσιαστεί πρόβλημα», λέει ο κ. Πασχαλάκης.

Η πρόταση που βρίσκεται στο τραπέζι αφορά ένα ενιαίο σύστημα κανόνων για όλες τις πισίνες δημόσιας χρήσης, με πιστοποιημένη εκπαίδευση του προσωπικού που έχει την ευθύνη της διάσωσης, σαφείς κανόνες επιτήρησης, ασφαλή πρόσβαση στην πισίνα, ειδική μέριμνα για τα μικρά παιδιά, σωστή σήμανση και σύγχρονα μέσα διάσωσης και αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών. «Δεν αρκεί να υπάρχει ένας άνθρωπος δίπλα στο νερό. Πρέπει να γνωρίζει ακριβώς τον ρόλο του, να έχει την απαραίτητη εκπαίδευση και να μπορεί να επέμβει άμεσα. Αυτό είναι το ελάχιστο επίπεδο προστασίας που πρέπει να εξασφαλίζεται», σημειώνει ο κ. Πασχαλάκης.

iefimerida.gr