Πως επιτήδειοι εξαπατούν στο ηλεκτρονικό εμπόριο-Συλλήψεις σε Ευρώπη και Ελλάδα

Σε μάστιγα έχουν εξελιχθεί οι απάτες στο ηλεκτρονικό εμπόριο (e-commerce) καθώς ολοένα και περισσότεροι πολίτες καταγγέλλουν περιπτώσεις εξαπάτησης από ηλεκτρονικά καταστήματα και αυτό συμβαίνει μάλιστα σε μια περίοδο που λόγω και του κορωνοϊού οι ηλεκτρονικές συναλλαγές έχουν αυξηθεί κατακόρυφα.

Πριν λίγες ημέρες με επιτυχία ολοκληρώθηκε διεθνούς κλίμακας αστυνομική επιχείρηση, για την καταπολέμηση των διαδικτυακών απατών στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου . 
Η επιχείρηση υλοποιήθηκε με πρωτοβουλία της EUROPOL μέσα στον Οκτώβριο σε δεκαέξι  χώρες με τη συμμετοχή τραπεζικών ιδρυμάτων, εμπόρων ηλεκτρονικών καταστημάτων και αστυνομικών Αρχών, μεταξύ των οποίων και η Ελληνική Αστυνομία, μέσω της Διεύθυνσης Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος. 
Στο πλαίσιο αυτό συνελήφθησαν συνολικά 22 άτομα, ενώ κύριος στόχος της Δράσης  ήταν, μέσω συντονισμένων ενεργειών μεταξύ των Αρχών επιβολής του νόμου, ο εντοπισμός εγκληματικών δικτύων τα οποία είναι ύποπτα για διαδικτυακές απάτες και η ανάλυση του τρόπου δράσης τους. 
Στη χώρα μας, στο πλαίσιο της επιχείρησης, από τη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος και την Υποδιεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος: 
διερευνήθηκαν 13 υποθέσεις απάτης και απάτης με υπολογιστή που σχετίζονται με το ηλεκτρονικό εμπόριο, με τη συνολική ζημία που καταγγέλθηκε να ανέρχεται σε 91.224 ευρώ και 
εξιχνιάστηκαν 2 από αυτές τις υποθέσεις, για τις οποίες σχηματίσθηκαν αντίστοιχες δικογραφίες τακτικής διαδικασίας, σε βάρος 2 Ελλήνων. Το προανακριτικό υλικό που συγκεντρώθηκε υποβλήθηκε στην αρμόδια εισαγγελική Αρχή. 

Πως γίνονταν οι απάτες
Οι κυριότεροι τρόποι δράσης ( modus operandi) ήταν οι ακόλουθοι: 
άγνωστοι δράστες, κάνοντας χρήση υποκλαπέντων στοιχείων πιστωτικών/χρεωστικών καρτών θυμάτων, πραγματοποίησαν συναλλαγές σε ηλεκτρονικά καταστήματα (λ.χ. συναλλαγές σε ιστοτόπους και διαδικτυακές στοιχηματικές εταιρείες). Στις περιπτώσεις αυτές, τα στοιχεία των καρτών αποκτήθηκαν κυρίως μέσω επιθέσεων ηλεκτρονικού ψαρέματος (phishing) και 
πολίτες, που πραγματοποίησαν διαδικτυακές αγορές μέσω ιστοτόπων ελληνικών και αλλοδαπών ηλεκτρονικών εμπόρων, καταβάλλουν το αντίστοιχο χρηματικό ποσό αλλά ουδέποτε έλαβαν τις παραγγελίες τους. 
Αξίζει να σημειωθεί ότι, λόγω της πανδημίας Covid-19, πολλές από τις περιπτώσεις αφορούν απατηλές συναλλαγές διαδικτύου, που σχετίζονται με αγορές χειρουργικών μασκών, γαντιών κ.λπ. 

Εκστρατεία ενημέρωσης
Σημειώνεται, ότι με πρωτοβουλία της EUROPOL, πραγματοποιείται εκστρατεία ενημέρωσης, υπό την αιγίδα της δράσης eComm 2020 στην οποία λαμβάνει μέρος και η χώρα μας. Η καμπάνια απευθύνεται στους ηλεκτρονικούς εμπόρους, με συμβουλές που θα τους βοηθήσουν να εντοπίσουν πιθανές απατηλές συναλλαγές και να λάβουν μέτρα για να προστατεύσουν την επιχείρηση και τους πελάτες τους από τέτοιες επιθέσεις. 

Οδηγίες προστασίας κατά τις ηλεκτρονικές αγορές
Ο Συνήγορος του Καταναλωτή συστήνει στους καταναλωτές για την καλύτερη προστασία τους ιδιαίτερα αυτή τη δύσκολη περίοδο:

• Να προτιμούν την πραγματοποίηση αγορών από αξιόπιστα και γνωστά ηλεκτρονικά καταστήματα. Σημαντική ένδειξη αξιοπιστίας είναι η μακρόχρονη λειτουργία των καταστημάτων στην αγορά και η ύπαρξη φυσικής έδρας τους.

• Να ελέγχουν πάντοτε τις βασικές πληροφορίες που παρέχονται για το ηλεκτρονικό κατάστημα από τον ιστότοπό του.

Να αναζητούν, ειδικότερα, την επωνυμία της εταιρείας και τα πλήρη στοιχεία επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης ταχυδρομικής διεύθυνσης.

Η ύπαρξη μόνο ηλεκτρονικής διεύθυνσης (e-mail) και κινητού τηλεφώνου δεν αρκεί και αποτελεί, μάλιστα, ένδειξη απάτης.

• Να ελέγχουν, οπωσδήποτε, πριν από την πληρωμή ότι ο ιστότοπος παρέχει ασφαλή σύνδεση για τη μετάδοση ευαίσθητων δεδομένων, όπως στοιχείων πιστωτικών καρτών.

Να βεβαιώνονται ότι το σύμβολο ασφαλούς μετάδοσης δεδομένων εμφανίζεται στο πεδίο »διεύθυνση του προγράμματος περιήγησης» – browser με τη μορφή HTTPS.

Με αυτό τον τρόπο διασφαλίζουν ότι το e-shop διαθέτει SSL (Secure Sockets Layer), δηλαδή πρωτόκολλο ασφαλούς μετάδοσης ευαίσθητων δεδομένων στο διαδίκτυο, ειδικά για αγορές με πιστωτικές-χρεωστικές κάρτες και paypal.

• Να εντοπίζουν στο διαδίκτυο τυχόν σχόλια, εμπειρίες ή συστάσεις άλλων καταναλωτών που έχουν ήδη συναλλαγεί με το κατάστημα.

Αυτό γίνεται εύκολα, πληκτρολογώντας το όνομα της εταιρείας ή του ηλεκτρονικού καταστήματος σε μία μηχανή αναζήτησης. Να προσεγγίζουν τις συστάσεις με κριτικό μάτι, διότι μπορεί να είναι παραπλανητικές ή κατασκευασμένες.

• Τα αναγνωρισμένα ηλεκτρονικά καταστήματα έχουν στον ιστότοπό τους σήματα εμπιστοσύνης των ενώσεων ηλεκτρονικού εμπορίου και των οργανισμών που διαθέτουν πιστοποιητικά ασφαλείας και απορρήτου προσωπικών δεδομένων.

Αυτό δείχνει ότι η εταιρεία είναι αξιόπιστη και ότι τηρεί τους βασικούς κανόνες στις ηλεκτρονικές συναλλαγές, οπότε ο καταναλωτής μπορεί να αγοράσει από αυτήν με ασφάλεια.

• Να αποφεύγουν την πραγματοποίηση αγορών από ηλεκτρονικά καταστήματα που απαιτούν, αποκλειστικά, την προείσπραξη του τιμήματος των αγαθών μέσω πιστωτικής/χρεωστικής κάρτας, paypal ή τραπεζικού εμβάσματος και δεν διαθέτουν την αντικαταβολή ή την ηλεκτρονική πληρωμή τη στιγμή της παράδοσης του προϊόντος ως εναλλακτικό τρόπο πληρωμής.

• Να μην πείθονται από τις υπερβολικά δελεαστικές τιμές των προϊόντων σε σχέση με τον ανταγωνισμό ή, εν πάση περιπτώσει, αυτό να μην είναι το μοναδικό κριτήριο για την πραγματοποίηση των αγορών τους.

• Επί σοβαρών ενδείξεων προβληματικής συναλλαγής, να προβαίνουν άμεσα σε αμφισβήτηση προς τα τραπεζικά τους ιδρύματα, εφόσον η εξόφληση των αγαθών έχει γίνει μέσω κάρτας (χρεωστικής ή πιστωτικής) και, αντίστοιχα, προς τους οργανισμούς διενέργειας ηλεκτρονικών πληρωμών (πχ. paypal).

• Θα πρέπει, τέλος, οι καταναλωτές να λαμβάνουν επιβεβαίωση της παραγγελίας, την οποία να φυλάσσουν μαζί με κάθε άλλο έγγραφο που σχετίζεται με αυτή.

Αν χρειάζεται να επικοινωνήσουν με τον έμπορο, να προτιμούν το ηλεκτρονικό μήνυμα. Με αυτό τον τρόπο, σε περίπτωση προβλήματος, θα έχουν στη διάθεσή τους έμπρακτες αποδείξεις της επαφής-επικοινωνίας τους, καθώς και όλες τις λεπτομέρειες της συναλλαγής που έχουν συμφωνηθεί.